هه‌ڵوێستی پەیكار وەك ڕێكخراوێكی ماركسیی_لینینیی به‌رانبه‌ر بە دۆزی كورد لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان

پەیكار، وەك ڕێكخراوێكی ماركسیی_لینینیی، لە كۆتایی ساڵانی حەفتاكان، بەرئەنجامی ناكۆكیەكانی نێو ڕه‌وتی ماركسیی ‌و ئاراستەی كۆنەپارێزی ڕه‌وتی مەزهەبی ناو ڕێكخراوی موجاهدینی خەڵك پشكوت، بە جۆرێك ئەو ڕه‌وتە ماركسییەی كە لە دامێنی ڕێكخراوێكی گەورەی وەك موجاهیدینی خەڵك كاری دەكرد، وەك هەر تەوژمێكی كۆمۆنیستیی ئەم قۆناغە كاریگەر بوون بە‌و تیۆریا باوانەی كە كۆمەڵگەیان بەرەو بەرخۆدانی پارتیزانیی كێش دەكرد. وێرای ئەوەی بە ئەندازەیەكی پێویست رەخنەیان لە ڕێكخراوی موجاهیدینی خەڵك ‌و بێ دەسەڵاتی رێبەرایەتییەكەی دەكرد، كە توانای بەرەنگاربوونەوەی رژێمی شاهانشاهیی لە دەستدابوو، چونكە لە ساڵی 1975-ەوە ساواك هەڵمەتێكی بەرفراوانی بۆ گرتنی ئەندامەكانی ئەو ڕێكخراوە دەستپێكردبوو، هەڵسوڕان‌ و چالاكی ڕێكخراوەیی بەرتەسك كردبووەیەوە، هەرچی هێڵە ماركسییەكەی ناو ڕێكخراوەكە بوو، دەكرێت بڵێین، تا رادەیەك چالاكتر بوون‌و ئەزموونێكی بەرچاویان هەبوو لە هێرشكردنە سەر كونسوڵخانەكانی بیانی ‌و دەستگیركردنی بارمتە ئەمەریكییەكان‌و هەڵكوتانە سەر بانكەكان.

هاوكات ئایدۆلۆژیایی ماركسییزمی رادیكاڵ، خۆی خزاندە نێو زیندانیەكان‌ و بەشێك لە لایەنگرانی موجاهیدینی خەڵكی بەرەو تەوژمی چەپی رادیكاڵ كەمەندكێش كرد، لەو كەسانەی كاریگەربوون بە بیری ماركسییزم لە نێو ڕێكخراوەكەدا (عبدولڕەسول موشكین فام، كازم شەفیعیان، محەمەد بازرگان) بوون، كە دژی پاراستنی مۆركی ئیسلامی ڕێكخراوەكە ‌وەستانەوە، پاشان چەندین كتێب‌و نوسراوی جۆراوجۆریان بڵاوكردووەتەوە بە چەشنێك ئەم نوسراوانە بوونە ئیلهام بەخشی فیكریی‌و سیاسیی هێڵە ماركسییەكە. سەرەنجام هێڵە ماركسییەكەی ناو ڕێكخراوی موجاهیدینی خەڵك لە رووی ئایدۆلۆژیی ‌و سیاسییەوە لەگەڵ رێبازی مەزهەبی ناو ڕێكخراوەكە گەیشتنە بنبەست‌و لە سەرەتای ساڵی 1977 دوو ئەندامی لیژنەی ناوەندیی بەناوەكانی “بەهرام ئارام، تەقی شەهرام” هەستان بە گۆڕینی ئایدۆلۆژیای ڕێكخراوەكە لە ئیسلامییەوە بۆ ماركسییزم، لەم قۆناغەدا سێ ئەڵقەی ماركسیی بەناوەكانی “یەكێتی تێكۆشەران لەپێناو چینی كرێكاران، نەبەرد لەپێناو ئازادی چینی كرێكار، گرووپی زۆرینە” پەیدابوون، سەرەنجام ئەم ئەڵقە جیاوازانە بوونە یەك‌و ڕێكخراوێكی سەربەخۆیان دامەزراندو نازناوی (پەیكار/جەنگاوەر) یان لە خۆ نا.

پەیكار، بە بەراورد بە ڕێكخراوە چەپەكانی تر، تاڕادەیەك بچوكبوون‌و پێگەی كۆمەڵایەتیی‌و سیاسییان لاواز بوو، لەلایەن كۆمیتەیەكی 6 كەسی بەڕێوەدەبران، سەركردایەتیەكەی نیزكەی 30 بۆ 50 كەس دەبوون، بەڵام هەزاران هەواداریان هەبوو، لایەنگرانیان لە كۆتا رۆژەكانی رووخانی شادا بەشێوەیەكی ڕێكخراو هاتنە سەر شەقامەكان‌و ‌وەك ڕێكخراویكی چەكداریی شۆڕشگێڕ  خۆی ناساند‌و چەندین كۆمیتەی نهێنیی‌و ئاشكرایان پێكهێنا‌و چەندین چالاكیان ئەنجامدا‌و بانگەشەیان بۆ بیروڕاكانیان كردووە‌و خەڵكیان بەلای خۆیاندا ڕاكێشابوو. هەرچەندە پەیكار بیروڕایەكی ماركسیی ‌و ڕادیكاڵی بوو، بەڵام لە ڕووی ستراتیژیەوە دژی هەردوو لایەنی چین‌ و سۆڤیەت بوو، باوەڕی بە چاكسازییەكانی چین نەبوو، سۆڤیەتی بە هێزێكی سۆسیال_ ئیمپریالیست ناو دەبرد، كە ئامانجی ترسناكی لەسەر كۆمەڵگەی ئێرانی هەیە، حیزبی تودەی بە پایەی پێنجەمی سۆڤیەت لە ئێراندا ناودەبرد، هاوكات حیزبی تودەی بە حیزبێكی هەلپەرستی سازشكار ناساندو لەو باوەڕەدابوو ئەم حیزبە دژ بە ئەركە ماركسییەكەی كەوتۆتە سەنگەری بەرگریی لە ڕه‌وتێكی ئیسلامیی تووندڕۆ، كە هەنگاوەكانی لە پاڵ كۆماری ئیسلامیی بە تەواوی پێچەوانەی بزوتنەوەی چەپی سەرتاسەرییە ، هەروەها پێی ‌وابووە، كە حیزبی تودە لە ئاست پرسی نەتەوەیی گەلی كورد‌و گەلانی تری ئێران كەمتەرخەم بووە، دروشمی خودموختاریی بەمەبەستێكی تاكتیكیی‌و بە قازانجی بەرژەوەندییەكانی بەكارهێناوە.

لە كۆتا رۆژەكانی رژێمی شاهانشاهیدا، پەیكار پشتگیری لە باڵی ڕادیكاڵیی ئیسلامیی كرد، بەڵام پاش جێگیربوونی دەسەڵاتی مەزهەبییەكان، بە زوویی سیاسەتی خۆی لەبه‌رانبه‌ر لایەنگرانی كۆماری ئیسلامیی گۆڕدراوە، چونكە پاش باڵادەستبوونی باڵی مەزهەبیی، لە رێگەی سوپاوە هێرشیكردە سەر ڕێكخراوەكانی موجاهیدینی خەڵك‌و چریكی فیدایی، ژمارەیەكی لێدەستگیركردوون، لەنێواندا چەند ئەندامێكی پەیكار هەبوون، بەم هۆیەوە ئەم ڕێكخراوە پەیامێكیان ئاڕاستەی خومەینی كردووەو داوای ئازادكردنی زیندانیانی كردووە، بەڵام پاش بێ هیوابوونیان دژایەتیی دەسەڵاتەكانی خومەینی‌و حكومەتی كاتیان كرد، لە رێگەی ئۆرگانی فەرمی ڕێكخراوەكە بەناوی (پیكار) هێرشی كردە سەر كۆماری ئیسلامیی. پەیكار ‌وەك بەشێك لە هێزە چەپەكانی تری ئێران، باوەڕیان بە پرسی نەتەوەیی گەلانی ئێران وەك پرسێكی رەسەنی مێژوویی نەبوو، بەرنامەیەكی ئەتۆیان دەربارەی چارەسەری كێشەی نەتەوەیی پێ نەبوو ، بەڵام بەشێوەیەكی تاكتیكیی لە پاش سەركەوتنی شۆڕشی ئێران، ‌وەك هەر هێزێكی چەپ هەوڵیداوە بێتە كوردستان‌و بەپێی هەڵسەنگاندنی خۆیان كوردستانیان بۆ خەباتی سیاسیی ‌و چەكداریی هەڵبژارد. ئەندامانی پەیكار، لەو باوەڕەدابوون كوردستان ‌وەك ناوچەكانی تری ئێران نەبووە، چونكە مەیدانی كاری جەماوەریی‌و خەباتی رادیكاڵیی لە كوردستاندا بە قازانجی چەپەكان لەباربووە، لەم رووەوە ئەندامانی پەیكار هەوڵیاندەدا لە كوردستاندا سود لە گەنجانی كورد ‌وەربگرن ‌و لە ریزەكانی خۆیدا رێكیانبخات‌ و لەژێر دروشمی خەباتی نەتەوەیی تێبكۆشن، بەم پێیە هەوڵیانداوە بنكەی جەماوەریی ‌و چەند هێزێكی چەكدار لە شارەكانی سنە، كرماشان‌و مەریوان دابمەزرێنن، پاشان چەند ئەندامێكیان بەناوەكانی “تەیمور حەسینانی، جەعفەر ئیلخانی زادە، تاهیر ئیبراهیمیان، ناسر خوسرەوی” هاتوونەتە شاری سنە.

لەگەڵ ئەوەدا، پەیكار لە كوردستاندا پێگەیەكی جەماوەرییان نەبووە، چونكە ئەندامەكانی لە دەرەوەی كوردستان هاتبوون ‌و خاوەنی هیچ چەشنە پێشینەیەكی سیاسیی نەبوون لە ناوچەكەدا، هەروەها بە حكومی نامۆییان بە‌واقیعی كۆمەڵگەی كوردیی ‌و تووندوتیژیان لە بیڕوڕای چەپێتیان، تەنها لە چەند جێگەیەكی ‌وەك، سنە، پاوە‌و كامیاران، بارەگایان پێكەوەنا، هەروەها لە شاری بۆكان (كۆمەڵەی بەرگریی لەزەحمەتكێشان‌ و مافی نەتەوەیی)یان هەبووە، كە ئەركی سەرەكیان هۆشیاركردنەوەی وەرزێران ‌و كەمكردنەوەی دەسەڵاتی ئاغاو سەرۆك عەشیرەت‌و فیوداڵەكانی گوندەكانی (مەرگەوەڕ، دەستگر، بەرئەشسپ …هتد) بوو.

سەرچاوەكان؛

• برخی از مسائل امنیتی: انتشارات ارشیو ایران، ب.ت، ص13_32.
• بی نام: سازمان مجاهیدن خلق (بیانیە اعلام‌و مواچع ایدولوژیك)، بی جا، 1354، ص112.

  تحلیلی بر: تغییر‌و تحولات درونی سازمان مجاهدین خلق ایران (1352_1354)، چ1، انتشار اندیشە پیكار، اردیبهشت 1386، ص6_29.

• انتشار بیان اعلام مواچع ایدولوژیك سازمان انعكاس ان در محفل خارج ازكشور، ب.ت، ص2،3.
• تاریخچە سازمان پیكار دراە ازادی گبقه كارگر، تربیون زمانە، سە شنبە 28 ام اژر، 1391، https://www.tribunezamaneh.com/archives/9393.
• خاگرات خانە زندان، تاریخ همچون تانكی از روی سرما میگزر، ب.ت، http://www.hamneshinbahar.net/article.php?text_id=107.
• بعچ اسناد درباره اعدام رفیق تقی شهرام: انتشارات سازمان پیكار در راه ازادی گبقه كارگر، 1359، ص15_39.
• خاگرات حسن ملك: كشتە شدن برهام ارام، فصل چهارم، مۆسسە تنڤیمات‌و نشر اپار امام خمینی (س)_گروە تاریخ (تدوینگر)،

http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_53754/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D

• بی نام: رسالە تحلی ما، دربارە كنگرە اول سازمان پیكار درا راە ازادی گبقه كارگر، ب.ت، ص106_121.
• بی نام: تاریخ سازمان پیكار، چ3، انتشارات سازمان پیكار در خارج ازكشور، 1380، ص22.
• پیش بسوی تشكیل هستە های مسلح خلق: سازمان پیكار دراە ازادی گبقه كارگر، بخش م.ل سازمان مجاهیدن خلق ایران، 16/9/1357.
• ا.ح.عارف: ماركسیزم‌و بحران در جنبش كمونیستی، اندیشە پیكار، شمارە (1)، ابان_اژر 1366 ( اكتبر_نوامبر 1987)، ص32_59.
• انحصار گلبی در جنبش چپ: پیكار، شمارە (15)، سال اول، دووشنبە 15 مرداد ماە 1358، ص4،8.
• حزب تودە، در هنگامە قیام متحد لیبرالها بود: پیكار، شمارە (93)، سال دوم، 20 بهمن 1359، ص15.
• حیزب تودە‌و مسئلە ملی: پیكار، شمارە (5)، سال اول، دوشنبە 7 خرداد ماە 1358، ص4).
• نامە سرگشادە سازمان پیكار دراە ازادی گبقه كارگر بە امام خمینی: سازمان پیكار درا راە ازادی گبقه كارگر، 24/1/58.
• قیام خونین 22 بهمن اتشفشان خشم یك خلق پیا خاستە: پیكار، شمارە (93)، سال دوم، 20 بهمن 1359، ص17_19.