“كاريگەری نەرێنییەكانی ناوچە ڕزگاركراوەكان بۆ پارت و ڕەوتە كوردییەكان و دۆزی كورد”
ئەگەر ئەو ڕووداوە، چەندین كاریگەری و بایەخی ئەرێنی بۆ خودی ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە و هێزی پێشمەرگەی ئەوان و خەڵكی خۆیان و زۆرینەی خەڵكی باشووری كوردستان بووبێت، ئەوا كاریگەرییە نەرێنییەكانی لە سوودەكانی زۆرتر بوون. بە ئاستێك ئەو زیانەی بەسەر كۆی ئەوان و هێزی پێشمەرگە و خەڵكەكەیدا هات، پێشتر دۆزی كورد و میژووی ئەوان و شۆڕشەكەیان بەخۆیەوە نەبینیبوو. زیانەكان بە ئاستێك بوون، چاوەڕوان نەكراو! تەنانەت هەر بیر لێنەكراویش بوو. كۆمەڵێك زیان هەرگیز بە بیر یەك بەرپرسی باڵای ئەو پارت و ڕەوتانە و كۆی خەڵكی كوردستانیش نەهاتەوە. كۆمەڵە ڕووداوێك بۆ جارێكیتر دۆزی كورد و خەبات و ماندووبوونەكانیان هێنایەوە خاڵی سەرەتا. وەك پێشتر ئاماژەمان پێدا، پلانی ناوچە ئازادكراوەكان، پلانێكی ئێرانی بوو، كورد كاری پێكرد. پلانێك خودی بەرپرسە باڵاكانی كۆماری ئیسلامی ئێران و لە سەروویانەوە سوپای پاسداران، دایانڕشت و وردەكاری باشیان بۆ كرد، تا خزمەت بە سەروەری خاكەكەیان و شۆڕشەكەیان و سەركەوتنیان لە جەنگەكەدا بكات، نەوەك خزمەت بێت بە كورد و دۆزكەی و ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە. دیارە ئەوەش حاڵەتێكی ئاسایی بوو، كە ئەویش بیر لە بەرژەوەندی خۆی و تێپەڕاندنی ئەو قۆناغە و دۆخە سەختەكەی بكاتەوە، بەڵام كێشە ئەوە بوو، ئەوەی بەرپرسانی باڵای كۆماری ئیسلامی ئێران لێ تێگەیشتبوون و پێی گەیشتبوون، سەركردایەتی پارت و ڕەوتە كوردییان بیریان لێ نەكردبوویەوە! خۆ ئەگەر لە دوای ڕووداوەكە، هەندێك لە بەرپرسانی ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە، بۆ ئەوە چووبن، كە ئەوانیش بە وردی بیریان لەو پلانە كردبوویەوەو وردەكاریشیان بۆ ئەوە كردبوو، كە ئایندەكەی بە كوێ ئەگات؟ ئەوا لەوەشدا بە هەڵەدا چوون، چونكە دواجار ئەوەی بەدەست هات، ئەوە نەبوو، كە كاری بۆكرا! بۆیە ئەو بیركردنەوانەشیان هیچ كاریگەرییەكی نەبوو.
لە سەروو ئەو كاریگەرییە نەرێنیانەی ئەو پلانە دووچاری هات و كۆی ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە بۆی نەچوون، ئەوە بوو، كە ئەگەر ئەو ناوچانەی دەستیان بەسەردا گرت و ئازادیان كرد، ئەتوانن لێی بمێننەوە؟ هەروەها دەتوانن لەكاتی شاڵاوی هێزەكانی سوپای ئێراقدا، بەرگری لێبكەن؟ یان حیساب بۆ ئەوە كرابوو، كە چەند لە خەڵكی ئەو گوند و شارەدێ و شارۆچكە و شار و ناوچانە، هاوسۆزیان بۆیان هەیە و لەگەڵیان ئەمێننەوە، یان لەگەڵیان ڕادەكەن؟ بەتایبەت دوای ئەوەی پێش (دوو) ساڵ، شكستێكی تر بەر هێزێكی كارای نێو گۆڕەپانی سیاسی كوردی ئەو قۆناغە كەوتبوو، كە (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) بوو. ئەمەو جگە لەوەی هیچ حیسابێك بۆ پلان و پیلان و كاردانەوانەی ڕژێمی بەعسی ئێراق نەكرابوو! بەوەی دواجار ئەو ڕژێمە چی دەكات و پەنا بۆ چی دەبات و كار بە چی دەكات؟ ئەوە لەكاتێكدا كۆی ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە، پێشتر ڕژێمی بەعس و دەسەڵاتەكەیان و پیلان و ستەم و كاردانەوەكانیان بینیبوو. لە سەروویانەوە ئەوەی لە (9ی حوزەیرانی1963ز) لەلایەن (زەعیم سدیق)ەوە بەسەر شار و خەڵكی سولەیمانی هێنا.
لێرەوەو بێ گەڕانەوە بۆ ئەو مێژووەو بۆ كۆی ئەو ستەم و كارەساتانەی ڕژێمی بەعسی ئێراق لەساڵی (1963ز)و دواتر لەساڵی (1968ز) تا ئەو كات، بەسەر كورد و دۆزەكەیدا هێنابووی، خراپتر لەوانەی پێشوو، كارەسانی خوڵقاند. وەك ئەوەی لە (15ی نیسانی1987ز) چەكی كیمیاویی لە دژی گوندی (شێخ وەسان)ی سنووری پارێزگای هەولێر بەكارهێنا. دواتر ئەم چەكە لە چەندین گوندی و ناوچەی تر بەكارهێنا. گەیشتە ئەوەی دەستی بە پرۆسەی ئەنفالی كورد كرد. لە سەروویانەوە ئەنفالی ئەو ناوچانەی، پێشتر لەلایەن هێزەكانی پێشمەرگەی ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە ئازاد كرابوون! هەربۆبە ئەو كارەساتانەی دواتر باسی دەكەین، هۆكارەكەی پلانی ناوچە ڕزگاركراوەكان بوون، كە بە بیر بەرپرسان و فەرماندەكانی هێزی پیشمەرگەی ئەو پارت و ڕەوتانەدا نەهات! خۆ ئەگەر هەندێك لەوان بۆ ئەوە چووبن، كە بیریشیان لەوە كردبووویەوە، ئەوا لانی كەم، دەیانتوانی ئاستی كارەسات و قوربانییەكانی كەم بكەنەوە. هەربۆیە ئەوەی بووە قوربانی هێزی پێشمەرگەی ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانە و خەڵكی بێتاوانی ئەو گوند و شارەدێ و شارۆچكانە بوون، نەوەك بەرپرسان و كۆماری ئیسلامی ئێران.
بە گەڕانەوەشمان بۆ سەردەمەكە، كە بەندە شایەتحالێكی زیندوویی كۆی ڕووداوەكان بووین. سەرباری گەڕانەوەمان بۆ تۆماری زۆرێك لە بیرەوەی ئەو كەسانەی یاداشتی ئەو ڕۆژانەیان نووسی و بڵاوكردەوە، دەگەینە ئەوەی، كە پلانی ناوچە ئازادكراوەكان، بێ لێكدانەوەو ئامادەكاری بۆ ئەگەرەكان ئەنجامدرا. لە باشترین بەڵگەشدا ئەوەبوو، كە ماوەی ئەو ئازادكردنانە و خۆڕێبەری ئەو ناوچانە، زۆر كورت خایەن و كەم مەودا بوون. بە ئاستێك تەنیا چەند مانگێكی كەمی خایاند. هەربۆیە هەڵە نییە ئەگەر بلێن، ئەو ڕووداوە تەنیا كۆپی جێبەجێكردنی پلانێكی كۆماری ئیسلامی ئێران بوو، بۆ مەبەست و سیاسەتی خۆی، نەوەك خزمەتكردن بە كورد و دۆزەكەی. ئەگەرچی پارت و ڕەوتە كوردییەكانیش بەشی خۆیان سوودیان لێ بینی. لەو نێوەندەشدا ئەو دەوڵەتە سوودی باشی لێ بینی. لانی كەم كۆی لایەنە كوردییەكانی بۆ ژێر سێبەری خۆی ڕاكێشاو بە سیاسەتەكەیەوە پەیوەستی كردن، كە بەر لەوەی خزمەتی خۆیان بكەن، خزمەتی خۆی و سیاسەكانی پێكردن.
