“كاردانەوەكانی حكومەتی ئێراق بۆ ئاشتەوایی پارتی و یەكێتیی”
ب. دروستكردنی حكومەتی سێبەر لە ناوچەی ئۆتۆنۆم.
یەكەمین كاردانەوەی حكومەتی ئێراق لەلایەن سەدام حوسێن سەرۆك كۆماری ئێراق و سەرۆكی ئەنجومەنی سەركردایەتی شۆڕشەوە دەرچوو، ئەویش دانانی عەلی حەسەن مەجید بوو وەك فەرمانڕەوای ناوچەی ئۆتۆنۆمی كوردستان. ناوبراو سەرباری ئەوەی ئامۆزای خۆی بوو، ئەندامی ئەنجومەنی هەرێمایەتی پارتی بەعسی سوسیالیستی عەرەبی و یەكێك بوو لە نزیكترین و دڵسۆزترین پیاوەكانی. ئەوەش كاتێك بە فرمانی ژمارە (160) لە (29ی ئازاری1987ز)و بە واژۆی خودی سەدام حوسێن وەك سەرۆكی ئەنجومەنی سەركردایەتی شۆڕش، ناوبراوی بە فەرمانڕەوای ناوچەی ئۆتۆنۆمی كوردستان دانا. بڕیارەكەش دوای (4) مانگ و (22) ڕۆژ لە رێكەوتنی “پارتی و یەكێتی”، لە شاری بەغدادەوە دەرچوو. ئەوەش بەو مانایەی، كە دەوڵەتی ئێراق و سەرۆك كۆمارەكەی، بە هەمان قورسایی و شوینەوە، كاردانەوەكەی نواند. واتە وەك چۆن كۆماری ئیسلامی ئێران ئەوانی لە “تاران”ی پایتەخت بەیەك گەیاند، بەهەمان شێوە ئەویش لە پایتەختەكەی خۆیەوە، كاردانەوەكەی نواند. وەك ئەوەی بۆ هەر هەنگاوێك و پلانێك، هەنگاوێك و پیلانێكی هەبوو. هەروەها ئەگەر هەنگاوەكانی دەوڵەتە دژەكەی نەرم و لەسەرخۆ بووبێت، ئەوا كاردانەوەكانی ئەم خێراو توندتر بوون.
بەپێ ماددە و بڕگەكانی ئەو بڕیارە، كە بەناوی خواو بەناوی گەلەوە دەرچوو، بەواتای “گەلی ئێراق”، دەسەڵاتی ڕەها بە عەلی حەسەن مەجید دراو سەرجەم دەسەڵاتە سەربازی و شارستانی و ئەمنییەكانی پێ سپاردو هەموویانی خستە ژێر دەسەڵاتییەوە. بەوەش هەردوو ئەنجومەنی یاسادانان و جێبەجێكردنی ناوچەی ئۆتۆنۆمی، كە تا ئەو كات سەر بە “ئەنجومەنی سەركردایەتی شۆڕش و حكومەتی ئێراق” بوون، بە دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی “عەلی حەسەن مەجید”ەوە گرێدرا.
یەكەمین كاردانەوەی پارتی بەعسی فەرمانڕەواو سەدام حوسێن وەك سەرۆك كۆمار و سەرۆكی ئەنجومەنی سەركردایەتی ئەو پارتە، دوای ئەوە هات، كە پێویست بوو، پلانی بەرامبەر هەر پلانێك هەبێت، كە لای ئەو وەك (پیلان) سەیر كرا. پلانی نەیارەكەی، كە (كۆماری ئیسلامی ئێران) بوو، كۆكردنەوەی كۆی لایەنە سیاسییە كوردییەكانی ئێراق بوو لەژێر دەسەڵاتی خۆی، تا لە دژی دەوڵەتەكەی بەكاری بهێنێت. پلانی ئەویش نەهێشتنی نیمچە قەوارەی ناوچەی ئۆتۆنۆم بوو بە هەر (سێ) پارێزگای (هەولێر، سولەیمانی، دهۆك) بە یەك ناوچەی تاكڕەوی سەربازی بەهێز، لەپاڵ (پارێزگای تەئمیم-كەركوك)، كە تا ئەو كات بەشێك نەبوو لەو ناوچەیە. ئەوەش بەو مانایە بوو، كە ئەو (سێ) پارێزگایە وەك (پارێزگای تەئمیم) لێبكات. هەروەها لە كۆی (پێنج) فەیلەقی سوپای ئێراق، (سێ) فەیلەقی خستە ژێر دەسەڵاتی، كە فەیلەقەكانی (یەك، دوو، پێنج) بوو. ئەمەو كۆی هێزە چەكدارە میللی و چەكدارە كوردەكانیشی بە دەسەڵاتەكەیەوە وابەستە كرد. زیاتر لەوە كۆی دەزگا ئەمنییەكانیش خرانە ژێر دەسەڵاتی، تا هەموویان لەژێر فەرمانڕەوایی یەك فەرماندەدا ئەركەكانیان بێ سڵەمینەوە جێبەجێ بكەن. بۆ مێژووش ئەوە بۆ سەدام حوسێن جێ پرسیار بوو، كە چۆن یەكێك لە دیارترین و توندڕەوترین و دەڕندەترین كەسە نزیكەكانی خۆی و فەرماندەكانی لەو كاتە هەستیاردا بكاتە فەرمانڕەوای (چوار) پاڕێزگا، كە زۆرینەی دانیشتوانەكەی كورد و سیانیان هاوسنووری كۆماری ئیسلامی ئێران بوون؟ بەڵام ئەنجامیدا.
كاتێك عەلی حەسەن مەجید ئەو بڕیارەی بۆ دەرچوو، وە ئەو ئەركەی پێ سپێردرا، بە بیری كەم كەسدا ئەهات، ئەو بریار و ڕووداوە، كاردانەوەی گەورەو توندی بەدوادا بێت، كە دواتر ڕوویاندا. تەنانەت لەكاتی خۆیدا ڕووداوەكە بە گەورەیی سەیر نەكراو خوێندنەوەی وردی بۆ نەكرا، چونكە ڕاكان لەسەر ئەوەبوون، كە دۆخی جەنگ و درێژەدانی بۆ ماوەی (7) ساڵ و ماندووبوونی سوپای ئێراق و كەڵەكەبوونی قەرزەكانی، دەرفەتی نادەن، هەنگاو و ئامانجەكانی بپێكن، بەڵام وا دەرنەچوو وە پێچەوانە گەڕا. بە ئاستێك ئەوەی ڕوودا پێشبینی نەكراو بوو.
ئەو بڕیارەی سەدام حوسێن بەدانانی ئامۆزاكەی، بەوەی نەك تەنیا (3) پارێزگای ناوچەی ئۆتۆنۆم، بەڵكو (4) پارێزگا بەڕێوە ببات، كارێكی قورس بوو. قورس بەو مانایە نا جێبەجێ نەكرێت، بەڵكو بەو مانای لەناو دەوڵەت و حكومەتەكەیدا حكومەتێكی سێبەر دروست بكات و هەموو كاروبارەكان بە لایەنی سەربازی و ئەمنیشەوە بە یەك كەس وابەستە بكات. كەسێك سەرباری ئەوەی خزمی خۆی و ئامۆزاكەی بوو، لەهەمانكاتدا ئەندامێكی باڵای پارتی بەعس و دەوڵەتەكەشی بوو. هەموو ئەوانەش بەو مانایە بوون، كە دوور نەبوو، ئەو ڕووداوە بە كودەتایەكی سەربازی بۆ خودی سەدام حوسێن دوایی بێت، بەڵام نەك ئەوە هەر ڕووی نەدا، بەڵكو عەلی حەسەن مەجید دڵسۆزانەتر لە خودی سەدام حوسێن كارەكانی بۆ ئامۆزاكەی جێبەجێ كرد. دیارە ئەوەش وەك ئەوەی كۆی پلانەكە بە ووردی دارێژرابێت و هەموو شتێك خرابێتە ژێر چاودێرێكی وورد و توندەوە. بە ئاستێك سات بە سات، بە وردی چاودێری بكرێت و بچوكترین ڕووداو لە دەست نەچێت و هەمووی لەساتی خۆیدا بگاتەوە بە سەدام حوسێن. بە هەر (سێ) بڕگەی بڕیارەكە، كە كۆی دەسەڵاتە سەربازی و شارستانی و ئەمنییەكانی پێدراو هەموو كاروبارەكان بۆ ئەو گەڕانەوەو هیچ كار و بڕیارێك بێ ئەو دەرنەچێت، ئەو مانایە بوو، كە ناوچەكە بووە، ناوچەیەكی سەربازی تاكڕەو. لێرەوەش دسەڵاتێكی نوێی وەك (حكومەتێكی سێبەر) لەناو (حكومەتی ئێراق)دا، دامەزرا، كە تا كۆتایی جەنگی (ئێران-ئێراق) بەردەوام بوو.
