ئەگەر ئاوڕێک لە ڕابردوو بدەینەوە، دەبینین دەیان ڕێکكەوتننامەی دووقوڵی و سێقۆڵی و چەندقۆڵی، لەلایەن داگیركارانی كوردستان و ئەو وڵاتانەی پشتیوانیان بوون، لە دژی گەلەکەمان کراوە و هەوڵیان داوە ناسنامەمان بسڕنەوە و شتێك نەهێڵن بە ناوی كورد و كێشەی نەتەوەیەكی داگیركراو و خاكدابەشكراو.
ڕێکكەوتننامەی شوومی جەزائیر، كە لە 6/3/1975دا لەنێوان شای گۆڕبەگۆڕی ئێران و سەدام حوسێنی لەداردراو، بە دەڵاڵیی هەواری بومدیەن، سەرۆکی ئەوسای جەزائیر لە دژی شۆڕی ئەیلوول و گەلی كوردستان لە جەزائیر واژۆ كرا. ئامانج لەو رێككەوتنەی ئەو دوو دەوڵەتە داگیركارە ئەوە بوو، شۆڕشی مەزنی ئەیلوول لەناو ببەن و رەنج و قوربانیدانی رۆڵەكانی گەلەكەمان بەهەدەر بدەن، بەڵام ئەمەش هەر وا ئاسان نەبوو، بەڵكوو لە بەرامبەر بەو رێككەوتننامەیە، كە بە پاڵپشتی زلهێزان ئەنجامیان دا، دەبوو هەردوو دەوڵەتی ئێراق و ئێران باجی قورس بۆ یەكتری بدەن.
ئەوە بوو كە لە بەرامبەر خەنجەردان لە پشتی شۆڕشی كورد، ئێراق ئامادە بوو بەشێك لە (شەتولعەڕەب) بدات بە ئێران، تاوەكوو چیتر ئەو پشتیوانی و چەك و تفاقەی شۆڕشی كورد كە لە رێی ئێرانەوە دەگەیشتە دەست هێزی پێشمەرگە بەردەوام نەبێ و سنوورەكانیش بە ڕووی خەڵك و پێشمەرگەدا دابخات. بەڵام وەك دواتر دەركەوت، ئەو خەیاڵپڵاوییەی هەردوو دەوڵەتی ئێران و عێراق بۆ خۆشیان بوو بە تەڵەیەك و لە قاچیان ئاڵا و تا ئێستاش وەك كێشەیەكی بنەڕەتی لەنێوانیاندا ماوەتەوە. راستە شۆڕشی گەلەكەمان بۆ ماوەیەك وەستا و پێشمەرگە و خانەوادەكانیان ئاوارە و دەربەدەر بوون، بەڵام لەوەیا بە هەڵەدا چوون کە پێیانوابوو ئەگەر داری خورما لەسەریان بڕوێت، جارێکی دیكە پێشمەرگە لە شاخە سەرکەشەکانی کوردستان دەرناكەوێتەوە! چونكە هێندەی نەبرد كە لە ٢٦ی گوڵانی ١٩٧٦دا شۆڕشی گوڵانی پێشكەوتنخواز بە سەرۆكایەتیی جەنابی سەرۆك مەسعود بارزانی هەڵگیرسایەوە و خەونی نەزۆكی داگیركارانی لەگۆڕ نا، بێگومان بۆ ئەو رووداوە گرنگە دەبێ بڵێین شەهید ئیدریس بارزانییش یادی بەخێر و بەرز و باڵا.
ئەگەرچی لە ڕێکكەوتننامەکەدا ڕژێمی ئێراق دەستی کرد بە ڕاگواستنی گوندەکانی سەرسنوور و بە قووڵایی ٣٠ کیلۆمەتر گوند و ناوچە سنوورییەكانی كرد بە ناوچەی قەدەغەكراو، تاوەكوو پێش بە هەر شۆڕش و جوولانەوەیەكی دیكەی رزگاریخواز بگرێت، بەڵام ئەمەی نەك هەر بۆ نەچووە سەر، بەڵكوو سەرلەنوێ پێشمەرگە لە شاخ و شارەوە دەركەوتنەوە و بە ئەزموونی زۆرتر هاتنەوە کۆڕی خەبات و شکستیان بە پلانی شوومی نێودەوڵەتی هێنا و کورد و کوردستان مانەوە و لە جاران بەورەتر و ئازایانەتر هاتنەوە مەیدانی کوردایەتی. ئەگەر بە چاوی خۆاگڕی و بەردەوامی و ئەنجام لەو رێككەوتننە شوومەی جەزائیر بڕوانین، ئەوا هەموومان دەزانین كە هەردوو رژێمی شای ئێران و رژێمی بەعسی سەدام لەناو چوون و شوێنەواریان نەما، بەڵام وا كوردستان بووە بە خاوەن هەرێمێكی دەستووریی دانپیادانراو و كارەكتەرێكی هەرە گرنگی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵام دیتمان كە هەردوو دەوڵەتی ئێراق و ئێران دواتر چوونە ناو شەڕێكی هەشت ساڵەی ماڵوێرانكەر و زیاتر لە ملیۆنێك لە رۆڵەكانیان كوژران و پەككەوتە بوون، چجای ئەوەی بە ملیۆنان دۆلاری ئەوكات، زیانی ئابوورییان پێ كەوت و ئەو ناوچانەی كەوتنە ناو بەرەی شەڕەكانیان وێران بوون و داهاتی هەردوو وڵاتی نەوتی، چووە قاسەی وڵاتانی ولهێز بۆ پڕچەككردنیان و درێژەدان بە شەڕی ماڵوێرانكاری نێوانیان.
تەنانەت رۆژگاری ئەمڕۆ هەردوو دەوڵەتی ئێراق و ئێران لەلایەن كۆمەڵگی نێودەوڵەتییەوە، بەو دوو دەسەڵاتەی ئێستایانەوە جێی متمانە و مانەوە نیین و بەهۆی ئەو میلیشیا چەكدارە لەیاسادەرچووانە و گەندەڵی و قاچاخی و كردەوەكانیانەوە كەنارگیر كەوتوون و مەترسیی دیكەی گەورەی ئابووری و سیاسی و سەربازییان لەسەرە، بەتایبەت كە میلیشیا چەكدارەكانی بەوەكالەت لە ئێراق، هیچ حساب بۆ سەروەری و بەرژەوەندیی ئێراق ناكەن و بەلایەنەوە گرنگ نییە وڵاتەكەیان لەپێناو بەجێهێنانی ئەجێندای دەرەكی بكەوێتە ناو زۆنگاوی شەڕ و كارەساتێكی دیكە. لەولاشەوە، لەسەر ئاستی ناوخۆیان، هەردوو دەوڵەتی ئێراق و ئێران ئێستا و بۆ داهاتووش گرفتی شەتولعەڕەب و سنوورەكانیان بە میرات بۆ ماوەتەوە. كەچی وا دەبینین هەرێمی كوردستان، بە سیاسەتی حەكیمانەی جەنابی سەرۆك بارزانی و بە خزمەت و خۆڕاگریی حكوومەتی هەرێمی كوردستان، نموونەیەكی جوانی فیدڕاڵی و دەستووری لە ناوچەكە پیشان داوە و بەتایبەت لە شەڕی دژ بە داعش و تیرۆریستان و هەروەها لە بواری گەشەی ئابووری و وزە لە لایەك و پێكەوەژیانی ئایینی و نەتەوەیی لە لایەكی دیكە، ئەم هەرێمەی كردووە بە جێی ئومێدی دونیای دیموكراسی لە رۆژهەڵتی ناوەڕاستی گڕگرتوودا.
