“گفتوگۆی “یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان” لەگەڵ حكومەتی ئێراق”
پ. هۆكارەكانی گەڕانەوەی حكومەتی ئێراق بۆ گفتوگۆ
بە گەڕانەوەمان بۆ لای حكومەتی ئێراق، هەوڵێكیش لەلایەن ئەوانەوە هەبوو بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆ لەگەڵ هەر هێزێكی كوردستانی لەنێویاندا “یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان”. لەم بوارەشدا حكومەتی ئێراق مەبەستی بوو بەو كارەی چەند ئامانجێك بپێكێت. لەوانە ڕاكێشانی هێزێكی سیاسی كوردی بۆ بەرەی خۆی. بەتایبەت ئەو هێزەی زۆرترین هێزی شەركەڕو توانای بەرەنگاری و ئەزموونی شەڕی لە دژی كۆماری ئیسلامی ئێران هەبوو، تا لەگەڵی بێت و شەڕی بۆ بكات و بەرەیەكی بۆ پڕ بكاتەوە. بۆ ئەو كارەش دوای وەرگرتنی ڕاپۆرتە وردەكانی لە دەزگا هەواڵگری و ئەمنییەكنی وڵاتەكەی، ڕاوێژ بەو لایەنە كوردییانەی لە بەرەی ئۆپۆزسیۆنی كوردی ئێرانی بوون، لە سەروویانەوە “دكتۆر عەبدولڕەحمانی قاسملۆ”، بڕیاری قبوڵكردنی یەكێتیدا بۆ گفتوگۆ. لەو بارەوەش نە بێ هۆكار چووە نێو دانوستان، نە بێ پلان و ئامانجیش ڕێگای گرتەبەر. هەربۆیە لە دواجاردا بە سەركەوتوویی لێ دەرچوو.
جارێك بەر لە هەر شتێك هەڵبژاردنی یەكێتیی بۆ حكومەتی ئێراق گرنگ بوو. لەلایەك لەو هێزانەوە نزیك بوو، كە بە ئۆپۆزسیۆنی كوردی ئێران ناسرابوون و شەڕی دەوڵەتی ئێرانیان ئەكرد. لەوانەش “حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران، كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران، سازمانی خەباتی كوردستانی ئێران”و چەند هێزێكی تر. ئەمەو لەساڵانی پێشوودا، شەڕی هێزە چەكدارەكانی سوپای ئێرانیان كردبوو، بەتایبەت شەڕی سوپای پاسداران و سوپای بەسیج، كە بە “دوو” یەكەی سەرەكی پارێزەری كۆماری ئیسلامی ئێران ناسرا بوون. ئەوەش بەو واتایەی ئەزمونی شەڕی ئەو هێزانەی هەبوو، كە بە هێزی میللی و پارێزەری كۆماری ئیسلامی ئێران ناسرا بوون. لەلایەكی دیكەوە نەیاری “پارتی دیموكراتی كوردستان”و هاوپەیمانەكانی بوو لە بەرەی جود، كە ئەوانیش بە شەڕەكانیان لە دژی حكومەتی ئێراق، سوپای ئێراق و دەزگا ئەمنی و هەواڵگرییەكانیان سەرقاڵ كرد بوو. بەدەر لەوانەش بە گفتوگۆ لەگەڵ یەكێتی، قورسایی دژایەتی كوردی لە پارێزگاكانی “سولەیمانی و كەركوك” لەسەر كەم دەبوویەوە، كە بە هێزی جەماوەری ئەو حیزبە ناسرا بوون. ئەمەو بەو كارەی دەیتوانی بەرەیەكی پشتیوانی لە دژی دەوڵەتی سووریا بكاتەوە، كە لە نەیارە سەرسەختەكانی بوو، وە چوو بووە شەڕ لەپاڵ دەوڵەتی ئێرانی نەیاری.
جیاواز لە هەموو ئەوانەش، حكومەتی ئێراق بەو كارەی ئامانجی بوو بەشێكی كوردی وڵاتەكەی لە خۆی ڕازی بكات و بۆ لای بگەرێنەوەو كێشەی لابەلا بۆ دەزگا ئەمنییەكانی و هێزە چەكدارەكانی دروست نەكەن. ئەمەو ببنە پشتیوانی ئەو هێزە كوردییانەی بە “هێزی بەرگری نیشتمانی” ناسرا بوون. لە دیدگاشی بۆ دەرەوەی وڵاتەكەی، ئامانجی بوو رای گشتی بەوە ڕازی بكات، كە ئەو پشتیوانی چارەسەری كێشەی كوردەو دەخوازێت لەو ڕێگایەوە چارەسەری بنەڕەتی بۆ بدۆزێتەوە. تەنانەت دەرگا بۆ هەموو ئەو هێزانە بكاتەوە، كە لە دژی وەستاون. هەروەها پەیام بداتە وڵاتانی دراوسێ و نەیارەكانی لە ناوچەكە، كە ئەو وەك دەوڵەت لەگەڵ چارەسەری كێشەی كوردە، لەكاتێكدا كوردەكانی “ئێران، توركیا، سوریا”، نەك هیچ مافێكیان نەبووە، بەڵكو وەك هاوڵاتی پلە دوو و سێ ناسراون. تەنانەت لە هەردوو ولاتی “توركیا و سوریا” وەك كورد ئەژمار نەكرا بوون. بەو پێودانگەشەوە حكومەتی ئێراق لە رێگای ئەو ئاوڕدانەوە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ یەكێتیی، خۆی بە سەرقافڵەی وڵاتانی ناوچەكە ناسی بۆ چارەسەری كێشەی كورد و بەجێهێنانی داخوازییەكانی.
سەرباری ئەو هۆكارانەی باسكران، حكومەتی ئێراق مەبەستی بوو لە رێگای گفتوگۆەوە لەگەڵ یەكێتیی، بگاتە توانا مرۆیی و چەكداریی و دارایی و تەكتیكە حیزبی و سیاسییەكانی. ئەمەو لەو رێگایەوە بگاتە رێكخستن و شانە چەكدارەكاتی لەناوخۆی گوند و شارەدێ و شارۆچكە و شارەكانی وڵاتەكەی. ئەو رێكخستن و شانە چەكدارانەی، نەك هەر كاری رێكخستنی نهێنی و حیزبییان ئەكرد، چاودێری دەزگاو دامەزراوە ئەمنییەكانیان ئەكرد. بەتایبەت ئەو كەساتەی كاری سیخوڕییان بۆ حكومەتی ئێراق و دەزگاو دامەزراوە ئەمنییەكان ئەكرد. ئەمەو جگە لەوەی هەر لە رێگای گفتوگۆەوە دەیتوانی ناخی كۆی بەرپرسانی یەكێتیی بە سكرتێری گشتی حیزبەكەیەوە بخوێنێتەوە. ئەوەش لە رێگای سەدان كامێرای چاودێری و تۆڕیی سیخوڕی و كاری هەواڵگرییەوە. تەنانەت هەر لەو رێگایەشەوە دەیتوانی بگاتە ئاستی جەماوەری ئەو حیزبە و هاوسۆزی كوردی وڵاتەكەی بۆی. ئەمەو بگاتە ئاستی پەیوەندی و دۆستایەتی و سۆزداری ئەو كوردانەی لە پۆستە باڵاكانی وڵاتەكەی بوون لەگەڵ یەكێتیی و پارت و ڕەوتە ئۆپۆزسیۆنەكان، تا بەوانە دەگات لە ئۆرگانە جیاجیاكانی حكومەت و حیزبی بەعسدا كاریان ئەكرد. هەروەها بگاتە خاوەنی ئاستی پەیوەندی ئەو هێزە لەگەڵ ئەو چەكدارە كوردانەی لە رێزكانی “هێزی بەرگری نیشتمانی” خزمەتیان ئەكرد.
لێرەوە دانیشتن و گفتوگۆ لەگەڵ ئەو حیزبە و درێژە كیشانی گفتوگۆ بۆ چەند مانگێك، نەك هەر دەیتوانی یگاتە ئەو ئامانجانەی سەرەوە، بەڵكو دەیتوانی بگاتە ئەو زانیارییانەی خزمەتی پێئەكرد. بێ ئەوەش زۆر ئەستەم بوو بگاتە كۆی هەموو ئەوانە. هەربۆیە گەڕانەوە بۆ گفتوگۆ و درێژە كێشانی،، لە باشترین هەنگاوەكانی ئەو قۆناغە بوو، لەو پێناوەدا گرتیەبەر.
