“كۆماری ئیسلامی ئێران و دۆزی كورد لە باشووری كوردستان”
لەگەڵ سەركەوتنی كۆماری ئیسلامی ئێران و گۆڕانكاری لە سیاستەكانی بەرامبەر پارت و ڕەوتە سیاسییە كوردییەكانی وڵاتەكەی، تێڕوانینیشی بۆ پارت و ڕەوتە كوردییەكانی باشووری كوردستان گۆڕا. لەم نێوەندەدا، ناكۆكی ناوخۆیی كوردەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان و سەرقاڵیان بە شەڕی یەكترەوە، دەسەڵاتدارانی ئێرانی هێنایە سەر ئەو ڕایەی، هێز و لایەنە كوردییەكانی باشووری كوردستان لە دژی لایەنە كوردییەكانی ناوخۆی وڵاتەكەی بەكار بهێنێت. ئەوەش لەكاتێكدا بوو، كە دۆخی پارت و ڕەوتە كوردییەكانی باشووری كوردستانیش، باش نەبوو، ئەوان لە چاوەڕوانی ئەوەدا نەبوون، حكومەتی ئێران، بە مەرج پشتیوانیان بكات و دەرفەتی مانەوەیان لەناو خاكەكەی پێبدات، بەڵكو چاوەڕوانی ئەوەبوون، بە پشتیوانی كۆماری ئیسلامی ئێران، دژایەتی حكومەتی ئێراق بكەن و بە فشاری دەوڵەتی ئێران لەناو دەوڵەتی ئێراقدا، بە مافەكانیان بگەن، وەك لە سەردەمی شۆڕشی ئەیلولدا كاری لەسەر كرا، بەڵام پێشهاتەكان پێچەوانە گەڕان.
هەربۆیە كاتێك حكومەتی ئێران ڕووبەڕووی شەڕی پارت و ڕەوتە كوردییەكانی وڵاتەكەی بوویەوە، فشاری بۆ پارت و ڕەوتە كوردییەكانی باشووری كوردستان هێنا، لەبەرامبەر مانەوەیان لەسەر خاكەكەی، شەڕی ئەو هێزانە بكەن. لەو پێناوەشدا بەشێك لە پارتە كوردییەكانی باشووری كوردستان، ناچار بوون شان بە شانی سوپا و هێزی پاسدارانی ئێران، شەڕی پارتە كوردییەكانی ئێران بكەن، وەك ئەوەی (پارتی دیموكراتی كوردستان) كردی. لەبەرامبەردا (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان)، كە نەیارێكی تووندی ئەو پارتە بوو، پێچەوانە كاری كرد. واتە لەبری ئەوەی پشتیوانی لە كۆماری ئیسلامی ئێران بكات، پشتیوانی خۆی بۆ پارت و ڕەوتە سیاسییەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان دەربڕی و شەڕی ڕژێمی نوێی ئێرانی كرد. دیارە ئەوەش لە هەڵەی (پارتی دیموكرانی كوردستان)و نەتەوەیی بوونی (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) نەبوو، بەڵكو بەهۆی ناكۆكی ناوخۆییان بوو، كە نەدەبوو هەردوكیان لە یەك سەنگەری سیاسی و سەربازیدا بن.
ئەوەش نەك هەر بە زیانی كۆی دۆزی كورد و دۆزەكە لە باشووری كوردستان شكایەوە، بەڵكو دیدگای كۆماری ئێسلامی ئێران و خەڵكی كوردستان لە ئاست ئەو پارتانە گۆڕی. لەلایەن حكومەتی ئێرانەوە، پارتی بە فەڕمی دانی پێدانراو پشتیوانی كرا. لەبەرامبەردا (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) بە پارتێكی یاساغ ناسراو بە پشتیوانی یاخبووانی وڵات، تۆمەتبار كرا. لەو دۆخەشدا ئەوەی زیانی بەركەوت و هەلەكەی لە دەستدا، كۆی هێز و لایەنە سیاسییە كوردییەكان بوون. ئەوەشی قازانجی كرد، ڕەوتی ئیسلامگەرای شیعەی دەسەڵاتداری ئێران بوو. بەوەش دوای ساڵێك لە سەركەوتنی شۆڕشی گەلی ئێران، دۆزی كورد لە باشووری كوردستان، كەوتە دوڕیانێكی ترسناك.
لە نێو ئەو دۆخە ئاڵۆزەشداو لەبری ئەوەی لایەنە سیاسییەكانی باشووری كوردستان، گۆرانكارییە سیاسییەكەی وڵاتی ئێران بە قازانجی خۆیان بقۆزنەوە، بە زیانیان تەواو بوو. زیانەكەش ئەوە بوو، ئەوەی پشتیوانی لە پارت و ڕەوتە سیاسی و چەكدارییەكانی وڵاتی ئێران كرد، بە دژی ڕژێمی دەسەڵاتدار، نەك لە وڵاتی ئێراق، لە وڵاتی ئێرانیش یاساغ بوو. ئەو لایەن و هێزانەشی پشتیوانی هێزە چەكدارەكانی دەوڵەتی ئێرانیان لە دژی پارت و ڕەوتە كوردییەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان كرد، وەك هێزی بەكارهێنەر سەیركران، نەك هێزێكی سیاسی، كە خاوەنی كێشەیەكی ڕەوا بن. تەنانەت یارمەتی و پشتیوانییەكانیشیان لەسەر سنووردار كراو و كێشە و كۆسپی گەورەشیان بۆ دروستكرا. دیارە ئەگەر هەڵایسانی جەنگی نێوان (ئێران-ئێراق) نەبوایە، دۆخەكە بەو ئاراستەیە دەڕۆیشت، كە ڕژێمی نوێی ئێران، دۆزی كورد لەنێو دەسەڵاتەكەیدا بتوێنێتەوە، كێشەیەك و مافێك بەناوی كێشە و مافی كورد نەمێنێت.
لێرەوە، دۆخی كوردی باشووری كوردستان و پارت و ڕەوتە سیاسییە كوردییەكانی ئەو بەشەی كوردستان، كەوتە نێو ململانێی ناوخۆیی ئێران و ناوچەكە. ئەوەش بەو مانایە بوو، كە دەبوا پارتە رێگاپێدراوەكانی باشووری كوردستان لەلایەن حكومەتی ئێرانەوە، نەك هەر شەڕی نەیارانی خۆیان بكەن، بەڵكو شەڕی نەیارانی دەوڵەتی ئێرانیش بكەن. پارت و ڕەوتە یاساغەكانیش لەناو دەوڵەتی ئێران، دەبوا لەپاڵ شەڕی دەوڵەتی ئێراق و هێزە چەكدارەكانی و دەزگا ئەمنییەكانی و هێزە كوردییەكانی سەر بەو دەوڵەتە، شەڕی دەوڵەتی ئێرانیش بۆ پارت و ڕەوتە كوردییەكانی خۆرهەڵاتی كوردستانیش بكەن. بە ڕوونی دیاریش بوو، ئەو هەموو شەڕە بە چەكی سوك و توانای دارایی سنوودارو هێزی پێشمەرگەی چەند لایەنێكی سیاسی كوردی، ناكرێت. زیانەكانیشی جگە لە قوربانی زۆر، پاشەكشەی سیاسی و پەرتەوازەیی و بێ هیوایی بەدوادا دەهات. كەچی بێ گوێدانە هیچ یەك لەو ڕاستیانە، ئەوان بە گوێی خۆیان كرد و بە دیگای تەسكی حیزبی خۆیان بیریان كردەوەو ئەوەی ویستیان ئەنجامیان دا، نەك ئەوەی دەبوا ئەنجامی بدەن.
