لە دوای سەرهەڵدانی چەمکی زانستی سیاسی چەمکی ئۆپۆزسێۆنیش بوە یەکێك لە چەمکەکانی زانستی سایسەت لە ناو سیستمی سیاسی دا و یەکێکە لە پایەکانی دیموکراسی و فەرمانرەوایکردن، ئۆپۆزسێۆن سیمایەکی گرنگی دیموکراتیە لە سیستمی حکومرانیدا و بەرهەمی پێشکەوتن و گەشەکردنی کۆمەڵگایە بە گشتی و بەشدارێکی کارایە لە بەدەسیتهێنانی ئەرکە سەرەکیەکانی دیموکراسی کە خۆی لە قبوڵکردنی راوبۆچونی جیاوازو ئازادی رادەربرین و پاراستنی بنەماکانی مافی مرۆڤ دەبینێتەوە.
ئەرکی سەرەکی ئۆپۆزسێۆن چاودێریکردنی کاروبارەکان و رۆڵ و ئەدای حکومەت و رەخنەگرتنە لە کەموکورییەکان، لە هەمان کاتدا ئوپۆزسون نابێت تەنها رەخنە بگرێت و هەمو شتێك رەتبکاتەوە و بە چاوی دوژمن سەیری حکومەت بکات بەڵکو دەبێت خستنەڕوی پرۆژەی بەدیلی هەبێت بۆ چارەسەری کێشە و قەیرانەکان، لە دواجاردا هەمو ئەوانەش دەبێت لە بەرژەوەندی هاوڵاتیان دا بشکێتەوە نەك هاوڵاتی و حکومەت بکاتە دوبەرەی دژ بەیەك، نابێت ئۆپۆزسیۆن لە هەمو پرۆژە یاساکاندا دژی حکومەت بێت بە تایبەت لەو یاسایانەی کە رەهەندی نیشتیمانی و نەتەوییان هەیە و پەیوەستن بە ئایندەی گەل و نەتەوەوە ،پێویستە ئۆپۆزسێۆن هاورابێت لەگەڵ دەسەڵات بە تایبەت لەو بابەتانەی کە پەیوەندییان بە مەترسی دەرەکی و ئاسایشی نیشتیمانەوە هەیە نەك بە چاوی دوژمنکاری لە دەسەڵات بروانێت و کار بگاتە ئەوەی زیان بە بەرژەوەندییە نیشتیمانی و نەتەوەیەکان بگەینێت ئەوکات ئۆپۆزسیۆن دەبێتە مەترسی بۆ سەر ئاسایشی نیشتیمانی و بنەما سەرەکیەکانی دەوڵەت وبەلا رێدا بردنی هزری هاوڵاتیان.
بونی ئۆپۆزسێۆن لە هەرێمی کوردستان دا مێژویەکی درێژی نیە، کوردستان تا وەکو ساڵی ١٩٩١ لە ژێر دەسەڵاتی رژێمێکی دیکتاتۆردا بو کە هیچ کرانەوەیەکی تێدا نەبو لەبەر ئەوەی سیستمی حکومرانی دیکتاتۆری بو، لە سیستەمی دیکتاتۆریش دا ئوپۆزسێۆنی سیاسی بونی نیە، بزوتنەوەی رزگاریخوازی گەلی کورد هەبو کە بزوتنەوەیەکی سیاسی چەکداری بو ،وە دروشمی ئەم بزوتنەوە بریتی بو لە روخاندنی رژێمی دیکتاتۆری و بونیاندنانی رژێمێکی دیموکراسی لە ئێراقدا، لە دوای ساڵی ١٩٩١ لە هەرێمی کوردستان سیمای دیموکراسی سەریهەڵدا، لەو کاتەوە هەرێمی کوردستان چوە قۆناغی گواستنەوە بەرەو دیموکراسی، لە دوای پرۆسەی ئازاد کردنی ئێراق و دروستکردنی حکومەتی نوێ و وە بە یاسایی بونی قەوارەی دەستوری هەرێمی کوردستان بە فەرمی، کوردستان چوە قۆناغێکی نوێ حکومدارییەوە توانی نمونەیەکی جوانی پێکەوە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی پێشکەش بکات ،لەو کاتانەدا حیزبە ئسلامیەکان لە ناو حکومەتدا بون رۆڵی ئۆپۆزسێۆنیان دەبینی بەڵام رۆڵ و کاریگەری بەرچاویان نەبو، لە ساڵی ٢٠٠٩ گۆران وەك ئۆپۆزسیۆنێکی کارا لە ناوسیتمی حکومرانی هەرێمی کوردستاندا دەرکەوت ،ئەم بزوتنەوەیە ئوپوزسێۆنێکی رێکخراو نەبو رون نەبو چ مەزهەبێکی سیاسی هەیە لەسەر چ بنەمایەك کاردەکات، لە کاتێك دا ئەمە یەکێکە لە بنەماکانی پارتی سیاسی، بە نزیکەی لە هەرێمی کوردستان (١٣ بۆ ١٤) ساڵ دەبێت ئەزمونی ئۆپۆزسێۆن هەیە ، بەڵام بزوتنەوە ئوپۆزسیێۆنەکان لە کوردستان وەك حیزب ئایدۆلۆژیایان رون نیە و کێشەی شوناسیان هەیە ،نازانرێت و رون نیە کە ئایا ئەو هێزانە دەیانەوێت هێزێکی ئۆپۆزسێۆنی بن یاخود هێزێکی تۆڵەسێن بن لە حیزبە دەسەڵاتدارەکان ؟! کێشەی شوناس یەکێکە لە گرفتە سەرەکیەکانی ئۆپۆزسێۆن لە کوردستان کە هێشتا لەم گرفتە دەرنەچون.
ئۆپۆزسێۆن بون بە مانای تۆڵە سەندنەوە نایەت، لێرەدا ئاماژە بە دوو جۆر ئۆپۆزسێۆن دەدەم :
یەکەم: ئۆپۆزسێۆنێك هەیە کە دژی هەمو سیستمەکەیە کە بە تەواوی دژایەتی کۆی سیتمەکە دەکات و رەتی دەکاتەوە کە ئەمە لایەنی نەرێنی زیاترە و مەترسیە بۆسەر ئاسایشی نیشتیمانی ژیانی سایسی و لێتیگەیشتن.
دووەم: جوری دوەم لە ئۆپۆزسێون لە ناو سیستمەکەیە بەڵام دژی هەندێك خاڵی ناو سیستمەکەیە، حیزبە ئوپۆزسیۆنەکانی کوردستان زیاتر لە جۆری دوەمن هەرچەند بە روکەش وا خۆیان دەردەخەن کە دژی بەشێك لە خاڵەکانی ناو سیستمەکەن بەڵام لە واقعدا دژی کۆی سیتمەکە و پرۆسە سیاسیەکەن و تەنها خۆیان پێ دروستە هەر کارێك دەسەڵات دەیکات ئەمان دژایەتی دەکەن لە چوارچێوەی رەخنەگرتن لایداوە زۆرجار داوای هەڵوەشاندنەوەی حکومەت و پەرلەمان و هەڵتەکاندنی هەمو سیستمەکەیان کردوە ،هەربۆیە تا ئێستا ئۆپۆزسێۆنێکی تەندروست لە ناو سیستمی سیاسی هەرێمی کوردستاندا نەهاتۆتە بون کە رۆڵێکی کاریگەرو بەرچاوی هەبێت لە ناو ژینگەی سیاسی کوردستان دا زیاتر وەك گروپی فشار دەرکەوتون وەك لەوەی ئۆپۆزسێۆن بن چونکە بەرنامەو پلان و خستنە روی بەدیلی گونجاو بۆ چارەسەری کێشەو قەیرانەکان نەبوە.
دەکرێت بڵێن پەیوەندی نێوان دەسەڵات و ئۆپۆزسێۆن لە هەرێمی کوردستاندا پەیوەندیەکی ناتەندروستە، هەریەك لە دەسەڵات و ئۆپۆزسێۆن هەمو پرۆژەو گفتوگۆکان بە پەرچەکردار شی دەکەنوە وای دەبینن جورێکە لە مزایەدەی سیاسی ، هۆکارەکەش دەگەرێتەوە بۆ ئەوەی دیاردەی ئۆپۆزسێۆن بون لە هەرێمی کوردستان دیاردەیەکی تازەیەو هەروەها ئۆپۆزسێون بە تەواوەتی بە ماف و ئەرکەکانی ئاشنا نیە ،لێرەوە دەگەینە ئەو درەرئەنجامەی کە هیچ حیزبێکی ئۆپۆزسێۆن لە هەرێمی کوردستان دا نەیانتوانیوە مۆدێلێکی سیاسی نوێ لە ژیانی سیاسی و حیزبایەتی بهێنە کایەوە.
