18ی 12ی 2023 دوای 18 ساڵ هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکانی ئێراق بەڕێوەچوو، هەڵبژاردنێک کە لەپێناو بەهێزترکردنی دەسەڵاتی هێزە شیعییەکانی ئێراق ئەنجامدرا. هەرچەندە هەڵبژاردن یەکێکە لە پرەنسیپیەکانی دیموکراسییەت و دیاریکردنی دەسەڵات لەڕێگەی پرۆسەی دەنگدانەوە، بەڵام لە ئێراق هەمیشە ئەم پرۆسەیە لەژێر پرسیاردا بووە، هەرگیز ئارمانجە سەرەکییەکانی نەپێکاوە.
لەدوای ساڵی 2003وە، بەردەوام ئێراق لەژێر هەژموون و هەیمەنەی دەوڵەتانی ناوچەیی، دروست ئێراندا بووە، بەبێ ئێران نەی توانیووە هیچ بڕیارێکی چارەنووسساز لە وڵاتەکەدا بدات، خواستی هێزە شیعییەکان لە ئێراق ئەوەیە کە لەڕێگەی دیموکراسییەتی ڕووکەش و ڕێکارە دەستووریی و یاساییەکان بە زۆرینە و کەمینە کێشەکانی ئێراق ئاڵۆزتر بکەن، چوونکە کەمی ڕێژەی بەشداری لە هەڵبژاردنەکانی ڕابردووی ئێراقدا سەلمێنەری ئەوەیە کە ئێراقییەکان ناڕازین و ئەم دەسەڵاتەی ئێستا ڕەتدەکەنەوە.
“ئامارەکانی هەڵبژاردن و لاوازی شەرعییەت لە ئێراقدا”
زنجیرەی دابەزینی ئاست و رێژەی بەشداریكردن لە هەڵبژاردن لەسەر هەمان نەرێتی چوار خولی پێشوو بەردەوامە، بەم جۆرە: لە هەڵبژاردنی 2005: 76%، لە 2010: 62%، لە 2014: 61%، لە 2018: 44%، لە 2021، بە 43%، لەم هەڵبژاردنەش بە 41%، بە فەرمی دیاری كرا، بەڵام ئەم دوو رێژەی دوایی بە رێكارێك كراوە كە گوزارشت لە دەنگدەرانی راستەقینە ناكات، بۆ نموونە كۆی ژمارەی ئەوانەی مافی دەنگدانیان هەبووە 24 ملیۆن و 667 هەزار كەس بوون، بەڵام تەنیا 6 ملیۆن و 599 هەزار كەس بە كردەیی بەشدارییان كردووە كە دەكاتە 26.7%ی ئەوانەی مافی دەنگدانیان هەیە، بەم پێیەش بایكۆت 73.3% بووە.
ئەم ژمارانە، دەرخەری ژمارەیەک ڕاستین و پێویستە لێکدانەوەت وردیان بۆ بکرێت، ئەویش دروست ئەوەیە جیلی کۆن و نوێی ئێراق، لەگەڵ ئێراقێکی دەستەمۆ و سست و تەسلیم بوو بە هەژموونی ناوچەییدا نییە، بێ شک بەشدارینەکردنی موقتەدا صەدر و لایەنگرانیشی هاوشێوە بۆ ئەم هۆکارە دەگەڕێتەوە، لە ڕابردووشدا، صەدر جەختی دەکردەوە کە نابێت شیعەکانی عێراق لە ئێرانەوە ئاراستە بکرێن و کاریگەرییان بەسەردا هەبێت.
“بەڵێنەکان باری حکوومەت لە داهاتوودا قورستر دەکەن”
هێزە شیعییەکانی ئێراق، ئەمجارە سەرکەوتنیان بەسەر خۆیاندا تۆمار کرد، چوونکە بەهێزترین ڕکەبەریان کە سەدرە، لەناو پرۆسەکەدا نەبوو و بێدەنگی هەڵبژارد، بەمەش بووە هۆکاری ئەوەی زۆرینەی ڕەها بەشداری لە دەنگداندا نەکەن، بەڵێنی ئەمجارەی هێزە سیاسییەکانی ئێراق بەتایبەت شیعەکان بەخشینەوەی ئیمتیازات و دامەزراندن و دابەشکردنی زەوییە، بێگومان هەریەک لەم گفتانە، مەترسی گەورە دەخەنە سەر ئەستۆی حکوومەتی داهاتووی ئێراق، چوونکە ڕوونە هەموو ئەم بەڵێنانە کە ئەگەر جێبەجێبکرێن بۆ دەنگدەرانی کەمینەیەک لە هێزە شیعییەکانی ئێراق نەک گشتیی ئێراقییەکان، ئەمەش بەرتەسکردنەوەی خزمەتگوزارییەکانە لە کەمینەیەکدا و وەلانانی زۆرینەی ڕەهایە. لەلایەکی دیکەوە متمانە لەنێوان دەنگدەر و هێزە سیاسییەکان بۆ هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئێراق لەساڵی 2025دا، ئەگەر لە وادەی خۆیدا بکرێت، لاواز دەکات.
