كشتوكاڵ كردن میژوویەكی دوور و دریژی هەیە و هەرێمی كوردستان ڕووبەرێكی فراوانی زەوی كشتوكاڵی و كەش و هەوایەكی لە باری هەیە كە ئەمانە هەمووی هۆكارن بۆ ئەوەی بتوانین زیاتر گرنگی بەم كەرتە بدرێت و بوارێكی گرنگی ئابووری خۆجێی و ڕەخساندنی هەلی كار و فەرەچەشنكردنی (بەرهەم و داهات)دادەنرێت. لە كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان زیاتر گرنگی بە كەرتی وەبەرهێنان دەدات وە لە ڕیزبەندی سێكتەرەكان (سێكتەری كشتوكاڵ)پلەی دووەم بووە لە ڕووی ئەولەویەت و گرنگی سێكتەرەكان دوابەدوای سێكتەری پیشەسازی هاتووە.
سێكتەری كشتوكاڵ قۆناغێكی گەورەی گەشەسەندی تێ پەڕاندووە و بەدەر لە دابین كردنی پێویستی ناوخۆ ئەتوانین هەندێك لە بەرهەمەكانمان هەناردەی دەرەوە بكەین بە كوالێتییەكی زۆر باشی بەرهەم. بە هۆی ئەم گرنگی پێدانەوە پڕۆژەكانی پەلەوەر لە 11 پڕۆژە وە بۆ 39 پڕۆژە زیادكرا هەروەها گرنگیەكی تایبەتی بە پڕۆژەكانی بە خێوكردنی مانگای شیردەر دەدات. لە بەرنامەی حكومەتی هەرێمدایە گرنگی زۆر دراوە بە دروستكردنی پۆند و بەنداوەكان كە جگەلەوەی ئەبێتە هۆی گلدانەوەی ئاو و بەرزكردنەوەی ڕیژەی ئاوی ژیر زەوی و بوژاندنەوەی زیاتری كەرتی كشتوكاڵ وە هەروەها دەبنە شوێنێكی گەشتیاری بۆ هەرێمی كوردستان. لە پێناو گەشەسەندنی ئابووری لە كەرتی كشتوكاڵ حكومەتی هەرێم هەوڵی داوە سود لە ئەزموونی وڵاتانی پێشكەوتوو وەربگرێت وەك وڵاتی هۆڵەندا و ئیمارات بەمەبەستی وەبەرهێنان و بەرەو پێش بردنی كشتوكاڵ و گاوداری هەرێمی كوردستان.
ئەگەر گرنگی زیاتر بدرێت بە كەرتی كشتوكاڵی و هەوڵ بدرێت بە بازاڕكردن بۆ بەرهەمە خۆماڵیەكان بكرێت دەتوانین جگەلەوەی پێویستی ناوخۆ دابین دەكەین ئەتوانین بەرهەمەكانمان بە كوالێتییەكی زۆر باش بەرهەم بهێنین و هەناردەی دەرەوەش بكرێت. ئەم چەند خاڵەی كە باسم لێوە كردووە گرنگە بۆ باشتر كردنی بەرهەمی كشتوكاڵی و بەرەپێش بردنی ژێرخانی ئابووری لە كەرتی كشتوكاڵی:
١- بۆ هاندانی زیاتری جووتیاران پێویستە بەرهەمەكانیان ساغ بكرێتەوە لە بازارەكانی ناوخۆ و ناوەڕاست و باشووری ئێراق و تەنانەت هەناردەی دەرەوەی ئێراقیش بكرێت.
٢- ڕاهێنانی جوتیاران و پێدانی زانیاری نوێ لە بوارەكانی تەكنەلۆژیا و ئامادەكردنی جوتیاری شارەزا لە بواری كشتوكاڵی و ئاژەڵداری و كردنەوەی خولی هۆشیاری تایبەت بە بەكارهێنانی دەرمان و خولی شێوازی بەخێوكردنی ئاژەڵداری.
٣- پشت بەستن بە ڕیگا پێشكەوتووەكانی كشتوكاڵی وە سود وەرگرتن لە سیستەمی ئاودێری پێشكەوتوو لە ڕێگای بانگهیشت كردنی كۆمپانیا بیانیەكان كە كاریان لە كەرتی كشتوكاڵی كردووە وە هێنانی ئامێر و كەرەستەی كشتوكاڵ.
٤- دروست كردنی سەد و بەنداوی زیاتر بە هۆكاری ئەوەی ناوچەیەكی گونجا و شیاومان هەیە بۆ دروستكردنی بەنداوەكان و بە مەبەستی گلدانەوی ئاوی زستان و بەكارهێنانەوەی لەوەرزەكانی كەم ئاوی بتوانین ئاوی پیویست دابین بكەین بۆ ناوچە كشتوكاڵیەكان.
٥- گرنگی دانی زیاتر بە گوند نشینەكان و ئاوەدانكردنەوەی گوندەكان لە ڕێگەی گەیاندنی خزمەتگوزاری پێویست بە گوندەكان بۆ ئەوەی وەك هاندانێك بێت بۆ گوندنشینەكان لە ناوچە كشتوكاڵیەكان بمێننەوە و گوندەكان جێ نەهێڵن و ڕووبكەنە شارەكان.
٦- هەروەها بەمەبەستی هاندانی جوتیاران هاوكاری كردنیان بە مەبەستی فراوانكردنی زەویە كشتوكاڵیەكان بە شێوەیەك كە بەرنامەیەكی چڕ و پڕ دابنریت بۆ ئەم مەبەستە، چونكە هەر فراوانكردنێك هۆكار ئەبێت بۆ زیادكردنی بڕی بەرهەمە كشتوكاڵیەكان.
٧- دروستكردنی ئەو جۆرە كارگانە كە بەرهەمە كشتوكاڵیەكان وەك كەرەستەی خاوە بەكاردەهێنێتكە ئەمەش دووبارە هۆكار دەبێت بۆ ساخكردنەوەی بەرهەمی جوتیاران بۆ نموونەكارگەی (جپسی پەتاتە، بەرهەمە دانەوێڵەییەكان، بەرهەمە شیرەمەنیەكان، بەرهەمە خۆراكیە لە قتونراوەكان كە بەرهەمی كشتوكاڵی بەرهەم دەهێنن…).
٨- دابین كردنی بودجەیەكی پێویست لە پلانی ساڵانەی پڕۆژەكان بۆ زیاتر گرنگی دان بە كەرتی كشتوكاڵ.
٩- هاندانی وەبەرهینەران و كارئاسانی كردن بۆ ئەو وەبەرهێنەرانەی كە داواكاری پێشكەش دەكەن بۆ پڕۆژەی كشتوكاڵی.
١٠- گرنگی دان بە سێكتەری بانكی بەشێوەیەك وەبەرهینەرو جوتیارو ئەوانەی لە بواری كشتوكاڵدا كار دەكەن سودی لێوەربگرن.
١١- گرنگیدان بە پڕۆژەكانی پەلەوەری و گاوداری كار ئاسانی كردنی حكومەتی هەرێم بە گرنگیدان بە تەكنەلۆجیای پێشكەوتوو لە بواری بەرهەمهێنانی هێلكەی پەلەوەری بە نممونە وەك وڵاتی سعودیە و گرنگیدان بە تەكنەلۆجیای بەخێوكردنی ئاژەڵی شیردەر وەك هێنانی گۆلك كە لە وڵاتێكی وەك هۆڵەندا گرنگی پێدەدرێت.
بۆیە هیوادارم بەهۆی ئەو كەش و هەوا لە بارەی لە هەرێمی كوردستاندا هەیە كشتوكاڵ گرنگی زیاتری پێ بدرێت چونكە ڤایرۆسی كۆرۆناو كێشە ئابووریەكانی هەرێم ئەو وانەیەی فێر كردین كە كەرتی كشتوكاڵ سەرچاوەیەكی باشی داهاتوو پركردنەوەی پێداویستیەكانە.
