یەكەمجار نیە لەمێژووی كوردستانی باشوردا كە ڕاپرسی لەسەر چارەنوسی خەڵكەكەی كرابێت، بەڵكو هەر لەسەرەتای دامەزراندنی دەوڵەتی ئێراقەوە، ڕاپرسی كراوە.
یەكەم ڕاپرسی كە تائێستاش وەك جومگەیەكی مێژووی سەیر دەكرێت. لەساڵی 1925 لەسەرپەرشتی كۆمەڵەی گەڵان ئەنجامدرا.
ڕۆژنامەی (ژیانەوە) لەژمارەی 3/3/1925دا، دەنوسێت: ڕۆژی 27/2/1925 وەفدێك بەكاروانێكی 20 ئۆتۆمبیڵی گەشتە سلێمانی. سێ ڕۆژ لەسلێمانی مانەوە.
ژیانەوە دەنوسێت: بەڵام فێڵیان لەخەڵك كرد.بەوەی شێوەی پرسیارەكەیان گۆڕی، لەبری ئەوەی بپرسن: سەربەخۆییت دەوێت یان نا؟ پرسیویانە: دەتەوێت لەگەڵ تورك بیت یان عەرەب؟.
خەڵكیش كە ڕقی زۆری سەردەمی داگیركاری عوسمانی لەدڵدا بوە، عەرەبیان هەڵبژاردوە.
لەدوای نزیكەی 90 ساڵ، لەژیانی كورد لە چوارچێوەی ئێراقدا، لەپاش هەزاران هەزار تاوان و جینۆساید و قڕكردن و بێهیوا بوون لەوەی ئێراق بتوانێت مافەكانی كورد بدات، تەواوی حیزبەكانی كوردستان ڕۆژی 7/6/2017 بڕیاریاندا ڕۆژی 25/9/2017 ڕیفراندۆم لەكوردستان بكرێت.
سەرباری هەموو فشار و ڕێگرییەكان. مەسعود بارزانی وەك ڕابەرێكی مێژوویی، بەرەنگاری فشارەكان بووەو، لەئەنجامدانی ڕیفراندۆم پاشگەز نەبوەوە.
لەكاتی چڕبوونەوەی فشارەكاندا، ڕستە بەناوبانگەكەی بەگوێی جیهاندادا كاتێ گوتی: من ئەو كەسە نیم خۆم شەرمەزاری میللەتی خۆم بكەم. هەروەها گوتی: حسابی ئی هێندەك بۆ یەك بەشەر ناكەین.
فشارەكان بۆ دواخستنی ڕیفراندۆم تادێ زیاتر دەبوو، بەڵام گەلی كوردستان بەیەكگرتوویی، حیزبەكان پێكەوە بڕیارەكەیان بەجێگەیاند و ڕیفراندۆم لە 25/9/2017 ئەنجامدرا و پرسیارە ڕاستەقینەكەی مێژوو لەكورد كرا: سەربەخۆییت دەوێت؟ لەئەنجامدا دەنگی بەڵێ بۆ سەربەخۆیی بەڕێژەی 93% بردییەوە.
دەنگی سەربەخۆخوازیی كورد گوێچكەی داگیركەران و زلهێزەكانی كەڕكرد. بۆیە دەنگی لۆژیكیان نەبیست. وڵاتانی داگیركەری كوردستان وەك هەمیشە كەوتنە خۆ، بۆ لەباربردنی خەونە گەورەكەی كورد، هەموو چەكێكیان بەكارهێنا.
لەئێستادا كە لەژێر زەبر و گوشاردا بۆ ماوەیەكی دیارینەكراو ڕیفراندۆم سڕكراوە، بەڵام وەك دیپلۆماتێكی ئاگادار لە سیاسەت وكایەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەچاوی كورد دەڵێت: دڵنیابن ڕیفراندۆم بووەتە بناغەیەكی پتەو، لەداهاتووشدا ئەنجامی كردەیی دەبینن.
هەر ساتێ دەوڵەتێك بۆ كورد دروست ببێت. ڕیفراندۆم دایكە مێژوویی و یاساییەكەی دەبێت. ڕیفراندۆم ئەم دیوی تونێلی سەربەخۆییە.
