ئایا بریارەکانی دادگای باڵای فیدڕاڵی ئێراق یەکلاکەرەوەیە
خودی داداگاکە لەدوا بڕیاریدا واناڵێ
بۆ زانیاریتان ئازیزان …
((نزیکەی ساڵێک پێش ئیستا ئەم بابەتەم بڵاو کردەوە تاکو ئێستا لەزاری هیچ پەلەمانتارێ نەمبیستووە ئاماژری پێ بدات ))
بۆیە نزیکەی ساڵێک وسێ مانگ پێش ئێستاو لە ڕێکەوتی ١٣ / ٦ / ٢٠٢٢ کە لە ژمارەی ٤٦٧٩ وەقائعی عێراقی بڵاو بویەوە ، دادگای باڵای فیدڕاڵی کۆمەڵێ یاساو رێنمایی دەرکرد بۆ ئەوەی لەهەر کاتێکدا بە ئەو بڕیارانەی کە دەری دەکات پێداچونەوەی پێدا بکات کە ئەگەر هەر بڕیارێکی دەرکرد دوای دەرکەوت دژی بەرژەوندی گشتی دەستورێکان (کە سەدان خاڵ دەگرێیە خۆ) بۆیە دەتوانێ پاش گەز ببێتەوە لە بڕیارەکەی.
ئەمەش دەقی ماددەی ٤٥ کە دادگای باڵای فیدڕاڵی دەری کردووە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ بڵاو بوەتەوە:-
( المحكمة عند الضرورة وكلما اقتصت المصلحة الدستورية ان تعدل عن مبدا سابق اقرته في احدى قراراتها على ان لايمس ذلك استقرار المراكز القانونية والحقوق المكتسبة )
((دادگا، لە کاتی پێویستدا و هەرکاتێک بەرژەوەندی دەستووری داوا بکات لە پرەنسیپێکی پێشووی پەسەندکراو لە یەکێک لە بڕیارەکانیدا بگۆڕێت، بە مەرجێک ئەمە کاریگەری لەسەر سەقامگیری هەڵوێستە یاساییەکان و مافە بەدەست هێنراوەکان نەبێت)).
ئەم بابەتە مانای ئەوە نییە هەمو بڕیارەکانی دادگای باڵا خراپن و لەبەرژەوەندی ئێراق و هەرێم کار ناکات، بەڵام بە ئیتنقائی مامەڵە کردن.
وەک لەپۆستێکی پێشو کە لێدوانێکی سەرکردەیەکی باڵای شیعە دەڵێ: نابێت ناکۆکییە سیاسێکان هاوڵاتی بکەنە قوربانی، هەر ئەو سەرکردەیە لەلێدوانێکی دیکەیدا دەڵێت هەزارەها بن دیوارو فەزائی هەن دەوام ناکەن بەتایبەت لە ریزە سەربازێکان.
بۆ نمونە ئەو بڕیارانەی لە بەرژەوەندی بەش خوراوی مامۆستایان و فەرمانبەران دەدرێن، جارێ مەعلومیش نیە تاکو چەن بەرجەستە دەکرێ و سەدان ئاستەنگی بۆ دروست ناکرێ.
لەپۆستێکی پێشوترا ئەم پرسیارە لۆژیکی و مەنتقییەم وروژاند وتم چی مەعقوڵیەتێکی تێدایە ئەم سئ خاڵە:
یەکەم: فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری ئێراق کەدەڵێ:
دروستکردنی هەر هەرێمێک جیاواز لە هەرێمی کوردستان لە ئێراقدا رێگەپێدراو نییە. کە ئەمە بەڕاشکاوانە و ڕون دژی بڕگەکانی دەستورن بەتایبەت مادەی ١١٩ـــــەی دەستوری ئێراق.
بۆ داداگای فیدڕاڵی لەسەر ئەم لێدوانە نایەتە دەنگ.
بۆ پەرلەمانتارێکی سونی یان کورد یان شیعە سکاڵایەک تۆمار ناکەن.
دووەم: دادگای باڵای فیدڕاڵی بۆ ١٥ـــــهەمین جار بابەتی هەڵبژاردنەکانی هەرێمی کوردستانی یەکلانەکردەوە تاکو سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان بەنوسراوی فەرمی ئەو پرسیارەی لەخودی ئەو دادگایە کردو جارێ بەتەواوی یەکلانەبووەتەوە.
بۆیە کوا سکاڵاکانی پەرلەمنتارانی کورد بەدەسەڵات و ئۆپۆزسیۆنەوە کەبەزارەکی دەڵێن پارێزەری مافی کوردو کوردستانین.
ئەگەر رێنمایەک هەبێ لەم بابەتەوە خۆ دەتوانن بەکەسانی دیکەی بێ لایەن بیکەن.
سێهەم: باشە داداگای باڵا بۆ چارەسەری کێشەی سەرۆکی پەرلەمان چارەسەر ناکات، وەهەر جارەو دوای دەخات؟
ئتر کەس نەڵێ بەپێی دەستور بڕیارەکانی دادگای باڵای فیدڕاڵی یەکلاکەرەوەیە و نابێ تانەی لێ بدرێ و قسەی لەسەر بکرێ و پاشگەزبونەوەی نییە.
ئێستا پەڕلەمانتارە کوردەکان لەبەغداوە واز لەملمانێی پڕوپاگەندەی هەڵبژاردن بێنن و بە ئەرکی نیشتمانی و ئەو بەڵێنەی داویانە بە دەنگدەرانیان هەستن و داکۆکیکاری مافەکانیان بن، دەسکەن بە تەتەڵەبێژی و شیکاری بۆ هەمو ئەو بڕیارانەی لەدادگای باڵای فیدڕالی دەرچووەو بەرنامەکانی کاری کابینەکەی سودانی کەهەندێکی بنمیچی کاتی بۆ دانراوە، دەیان سکاڵای لەسەر تۆمارکەن لەو دادگایە بەناو باڵاو فیدڕاڵیی یەوە دەردەکرێ وەک:
یەکەم: چەک تەنها بەدەس دەوڵەتەوە بێت.
دووەم: جاکاسازی سستمی بانکی. کەئێراق یەک تڕلیۆن قەزارە لەدوای ٢٠٠٤ ـــــەوە ئەم قەرزە کەڵەکە بووە هی چیەو بۆچی باسناکرێت وسبەی لەپشکی هەرێمی کوردستان دەبڕدرێت.
خۆ دەیانوت تەنها قەرزاری ووڵاتی کوەیتین.
ئەی باشە بەندی حەوت هەڵنەگیرا لەسەر ئێراق دوای پێدان و دانەوەی هەمو قەرزەکانی کوەیەت کە ملیارەها دۆلار بون.
سێهەم: دەکردنی سوپا لەناو شارەکان.
چوارەم: وەزارەتی ناوخۆ دۆسێی ئەمنی وەگرێت.
پێنجەم: دەرکردنی یاسای نەوت و گاز.
شەشەم: بانکی فیدڕالی ئەمریکا دەستنیشانی ئەو کۆمپانیانە دەکات کە دەبێ دەوڵەتی ئێراق شتومەکی لێ بکڕێ.
حەوتەم: ئەو بڕە پارە زۆرەی دەدرێتە وڵاتانی میسرو و ئوردن وەک پاڵپشتی ئابوری بۆ ئەو دوو وڵاتە کە سەدان ملێۆن دۆلارە و ئێراق و کوردستانیش بەتایبەت لەموچەکانی فەرمانبەران بێ بەش دەکرێن.
هەشتەم: ئێراق لە ووڵاتانی پێشودایە لە گەندەڵی و دزی و نابەرقەراربونی ئەمن و ئاساییشدا، کوان ئەو دەیان دۆسیانەی کە دەستەی دەسپاکی و نەزاهە پێشکەش بە پەرلەمان و حکومەتی دەکەن و یەک ئیجرائات وەر ناگرن.
ئەم بابەتە زۆر هەڵدەگرێ و زۆر وردەکاری تێدایە هەندێکی هەر ناتوانرێ باسبکرێت و دەیان دۆسێی دیکە.
