بوون، لە بنەڕەتیترین پێناسەیدا؛ بریتییە لە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی بەردەوام و نەبڕاوە لەگەڵ ئەو دژوازییانەی کە سرووشتی ژیان پێکدەهێنن. مرۆڤ لەم گەشتە ئاڵۆزەیدا، وەک ڕێبوارێک لە ڕێگایەکی دوور و درێژ و نەخشە بۆ نەکێشراودا، بەردەوام لەنێوان دوو جەمسەری هیوا و نائومێدی، سەرکەوتن و شکست، بوون و نەبووندا هەنگاو دەنێت. ئەمە گەشتێک نییە کە بە هێڵێکی ڕاست بڕوات، بەڵکو پڕە لە چەماوە و لادان و وێستگەی چاوەڕواننەکراو. زۆرجار، ڕێگاکە ئەوەندە سەخت و پڕ لە هەوراز و نشێو دەبێت کە هەموو باوەڕ، ئیرادە و تێڕوانینی مرۆڤ بۆ ژیان دەخاتە ژێر پرسیارێکی قووڵەوە. لەم ساتە وەختە چارەنووسسازانەدایە، کە مرۆڤ هەست دەکات لە لێواری هەڵدێرێکدایە و هیچ ڕێگایەکی دەرچوونی نییە، هونەری ڕاستەقینەی ژیانکردن، وەک فۆرمێک لە حیکمەتی بوونگەرایی، خۆی دەنوێنێت. ئەم حیکمەتە لە خۆدزینەوە و هەڵاتن لە ئازارەکاندا نییە، چونکە هەڵاتن تەنها ماوەی ڕووبەڕووبوونەوەکە دوادەخات و قورساییەکەی زیاتر دەکات، وەک ئەوەی سێبەرەکەت دوات بکەوێت و لەگەڵ نزیکبوونەوەی شەو و ڕۆژدا گەورەتر و ترسناکتر بێت. بەڵکو، حیکمەتی ڕاستەقینە لە چۆنیەتی تێگەیشتن، مامەڵەکردن و لەئامێزگرتنی ئازارەکاندایە. یەکێک لە پایە سەرەکییەکانی ئەم تێڕوانینە، داننانە بە حەتمیبوونی سەختی و دژواریدا وەک بەشێکی دانەبڕاو و سرووشتی لە ئەزموونی مرۆڤبوون. بەڵام گرنگە ئەم دانپێدانانە نەبێتە پاساوێک بۆ تەسلیمبوون، خۆبەدەستەوەدان، یان قبوڵکردنی شکست وەک چارەنووسێکی کۆتایی و نەگۆڕ. بە پێچەوانەوە، ئەمە بانگەوازێکە بۆ واقیعبینییەکی بوێرانە کە تێیدا مرۆڤ دەگاتە ئەو دەرکپێکردنەی کە هەر ئازارێک، هەرچەندە گەورە و توانپڕوکێن بێت، تەنها وێستگەیەکە لە گەشتی ژیاندا، نەک مەنزڵی کۆتایی. ژیان وەک ئۆقیانووسێک وایە؛ هەندێک جار ئارام و بێ شەپۆلە، هەندێک جاریش زریان و گەردەلوولی تێدەکەوێت. کەشتیەوانە لێهاتووەکە ئەو کەسە نییە کە هەرگیز ڕووبەڕووی زریان نەبێتەوە، چونکە ئەوە مەحاڵە، بەڵکو ئەو کەسەیە کە دەزانێت چۆن لە کاتی زریاندا کەشتییەکەی ئاڕاستە بکات و بەرگەی شەپۆلەکان بگرێت تا دەگاتەوە کەنارێکی ئارام.
ئەم بیرۆکەیە لە قوتابخانە فەلسەفییە جیاوازەکاندا ڕەنگی داوەتەوە، لە ستۆیسیزمی کۆنەوە تا بوونگەرایی هاوچەرخ. بۆ نموونە، فەیلەسوفی بەریتانی، جولیان باگینی، کە زۆرجار لەسەر فەلسەفەی ژیانی ڕۆژانە دەنووسێت، بانگەشە بۆ مانەوەیەکی ئاگایانە لەناو جەرگەی ئازاردا دەکات. فیکرەکەی ئەو داوا لە مرۆڤ دەکات کە لەبری هەڵاتن و پەنابردنە بەر ئاسانکارییە کاتییەکان (وەک خۆسەرقاڵکردنی بێهوودە، گەڕان بەدوای چێژی کورتخایەندا، یان بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان)، بە بوێرییەوە لەناو «دۆزەخی» کەسیی خۆیدا بژی. واتە، بە چاوێکی کراوە، بە هۆشیارییەکی تەواو و بەبێ هیچ فلتەرێکی دەروونی، سەیری ترسەکان، دڵەڕاوکێکان، شکستەکان و ئەو ڕاستییە تاڵانە بکات کە هەوڵی شاردنەوەیان دەدات. جیلیان ڕۆزیش بەهەمان تۆنی باگینی، بەڵام بە تێڕوانین و لێگەڕینێکی قووڵتر و ڕادیکاڵتر، لە کتێبی «کاری ئەشق-Love’s Work»ـدا درێژە بەم گەشتە دەدات و دەڵێ: «مێشکت لەناو دۆزەخدا بهێڵەرەوە و نائومێد مەبە». ئەم ڕووبەڕووبوونەوە ڕاستەوخۆیە، هەرچەندە لە سەرەتادا پڕ ئازار و ترسناکە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ تێگەیشتن لە سرووشتی ڕاستەقینەی ئازارەکانمان و لە کۆتاییدا تێپەڕاندنیان. کاتێک لە شتێک هەڵدێیت، هێزێکی خەیاڵی و گەورەکراوی پێدەبەخشیت، بەڵام کاتێک ڕووبەڕووی دەبیتەوە و لە نزیکەوە لێی ورد دەبیتەوە، قەبارە و هێزی ڕاستەقینەی خۆی لەدەست دەدات. بەڵام نهێنی ئەم پڕۆسەیە لەوەدایە کە نابێت ڕێگە بدەیت نائومێدی بەتەواوی زاڵ بێت و ورە و ئیرادەت داگیر بکات. ئەمە ئەو دیالێکتیکە گەورەیەی بوونی مرۆڤە: توانای دۆزینەوەی هیوا لەناو خودی بێهیواییدا؛ دۆزینەوەی مانا لەناو بێماناییدا. مانەوە لەناو دۆخە سەختەکاندا بەبێ لەدەستدانی بوێری و ورە، هونەری هاوسەنگکردنی نێوان داننان بە تاڵی ڕاستییەکانی ئێستا و باوەڕبوون بە شیرینی ئەگەرەکانی ئایندە. ئەمە وەک ڕۆیشتنە بەسەر پەتێکی باریکدا لە نێوان دوو لێواری بەرزدا؛ لە لایەکەوە قبوڵکردنی واقیع و لە لایەکی ترەوە پاراستنی هیوا. لەدەستدانی هەر کامیان دەبێتە هۆی کەوتن. ئەم هاوسەنگییە پێویستی بە مەشقێکی دەروونی بەردەوام هەیە، وەک چۆن وەرزشەوانێک ڕۆژانە جەستەی ڕادەهێنێت.
قبووڵکردنی ئەم ڕاستییە تاڵە، یەکەم هەنگاوی کردارییە بەرەو بنیاتنانی خۆڕاگرییەکی دەروونیی پتەو و پایەدار. کاتێک مرۆڤ واز لە ئینکاری، خۆخەڵەتاندن و گەڕان بەدوای پاساوی دەرەکیدا دەهێنێت و بە ئازایەتییەوە دان بەوەدا دەنێت کە «بەڵێ، من لەناو دۆخێکی سەخت و نالەباردام»، هێزێکی شاراوەی ناوەکی بەدەست دەهێنێت کە پێشتر هەستی پێنەدەکرد. ئەم هێزە لە تێگەیشتنێکی قووڵەوە سەرچاوە دەگرێت: تێگەیشتن لەوەی کە داننان بە شکستێکی کاتی، مانای شکستی هەمیشەیی نییە. وەک جەنگاوەرێک کە لە گەرمەی مەیدانی جەنگدا بریندار دەبێت، داننان بە برینەکەیدا نیشانەی لاوازی نییە، بەڵکو پێویستییەکی سەرەکییە بۆ تیمارکردن، چاکبوونەوە و دواجار بەردەوامبوون لە جەنگەکەدا. ئەگەر جەنگاوەرەکە برینەکەی پشتگوێ بخات یان خۆی وا نیشان بدات کە بوونی نییە، لەوانەیە ببێتە هۆی کێشەی گەورەتر و لەدەستدانی توانای جەنگینی بۆ هەمیشە. ژیانیش پڕە لەم جۆرە برینانە؛ لەدەستدانی ئازیزان، شکستی پیشەیی، نەخۆشییەکی درێژخایەن، هەستکردن بە نامۆبوون و تەنهایی لەناو جەنجاڵی شاردا. ئەوەی مرۆڤە خۆڕاگرەکان لەوانی تر جیادەکاتەوە، توانای ئەوانە بۆ ئەوەی ڕێگە نەدەن ئەم برینانە تەواوی ناسنامەیان داگیر بکات و بیانکات بە پێناسەی سەرەکی بوونیان. ئەوان دەزانن کە هەرچەندە شەو تاریک و درێژ بێت، بەڵام بەدوایدا بێگومان بەرەبەیان دێت. ئەم باوەڕە، نەک باوەڕێکی سادە و ساکار، بەڵکو هێزێکی فەلسەفییە کە لە ئەزموونەوە وەرگیراوە. ئەوان لە ڕێگەی ئەزموونە تاڵەکانەوە فێربوون کە ژیان خولێکی بەردەوامی تاریکی و ڕووناکییە، و مانەوە لە تاریکیدا هەمیشەیی نییە. ئەم خۆڕاگرییە مانای ئەوە نییە کە هەست بە ئازار ناکەن، بەڵکو مانای ئەوەیە کە ڕێگە نادەن ئازارەکە بیانشکێنێت.
ئەم تێڕوانینە فێرمان دەکات کە خۆڕاگری تەنها بەرگریکردنێکی ناکارا نییە لە بەرامبەر زەبرەکانی ژیاندا، بەڵکو پڕۆسەیەکی چالاکانەی گەشەکردن و بوونیادنانە. کاتێک مرۆڤ بە ئاگاییەوە و بە هەڵبژاردنی خۆی لەناو سەختییەکاندا دەمێنێتەوە، دەرفەت بۆ خۆی دەڕەخسێنێت تا لە ئەزموونەکانییەوە فێر بێت و وەک کەسێک گەشە بکات. لێرەدایە کە ئازار ڕۆڵی خۆی دەگۆڕێت؛ لە دوژمنێکی دڵڕەقەوە دەبێتە مامۆستایەک کە قووڵترین و گرنگترین وانەکانی ژیانمان فێر دەکات. وانەی سەبر، وانەی خۆناسین، وانەی بەهادانان بۆ ساتە خۆشەکان و وانەی هاوسۆزی لەگەڵ ئازاری ئەوانی تردا. کاتێک خۆت ئازارت چەشتبێت، باشتر لە ئازاری کەسانی تر تێدەگەیت و دەتوانیت بە شێوەیەکی ڕاستەقینەتر یارمەتییان بدەیت. ئەمە مانای ئەوە نییە کە دەبێت بەدوای ئازاردا بگەڕێین یان چێژی لێ ببینین، بەڵکو کاتێک ئازار وەک میوانێکی بانگهێشتنەکراو خۆی دەکات بە ژووردا، دەتوانین وەک هەلێک بۆ بەهێزترکردنی کەسایەتیمان و قووڵکردنەوەی تێگەیشتنمان بۆ ژیان بەکاری بهێنین. لە ئاکامدا، ئەم فەلسەفەیە وێنەی مرۆڤێکمان بۆ دەکێشێت کە وەک دارێکی بەهێز و کۆنساڵە؛ ڕەگەکانی قووڵ چوونەتە ناو خاکەوە (قبوڵکردنی ڕاستییە تاڵ و شیرینەکان)، قەدێکی ئەستووری هەیە کە بەرگەی بەهێزترین ڕەشەبا و زریان دەگرێت (ڕووبەڕووبوونەوەی سەختییەکان)، بەڵام لە هەمان کاتدا لقەکانی هەمیشە بەرەو ئاسمان و بەرەو ڕووناکی خۆر درێژ دەبنەوە (پاراستنی هیوا و باوەڕ بە داهاتوو). ئەمەیە جەوهەری ژیانێکی پڕ مانا؛ سەماکردن لەگەڵ سێبەرەکاندا، بەبێ ئەوەی لەبیرمان بچێت کە ئێمە خۆمان سەرچاوەی ڕووناکین و توانای دروستکردنی ڕووناکی نوێمان هەیە، تەنانەت ئەگەر تەنها چرایەکی بچووکیش بێت لەناو تاریکییەکی قووڵدا. ئەم مرۆڤە لە ئازار بەهێزترە، چونکە فێربووە چۆن ئازار بکاتە بەشێک لە چیرۆکی گەشەکردنی خۆی، نەک کۆتایی چیرۆکەکەی. ئەمە گەیشتنە بەو ئاستەی کە نیتچە ناوی دەنێت «خۆشویستنی چارەنووس»، کە تێیدا مرۆڤ نەک هەر قبوڵی هەموو بەشەکانی ژیانی دەکات، بەڵکو خۆشیشی دەوێن، چونکە دەزانێت هەموویان پێکەوە ئەو کەسەیان دروست کردووە کە ئەمڕۆ هەیە.
