• English
  • چونه‌ ژووره‌وه‌
دوو شه‌ممه‌, نیسان 6, 2026
Chawy Kurd
بێ ئه‌نجام
هەموو ئەنجامەکان نیشان بدە
English
کوردی
  • سەرەکی
  • بــیر و ڕا
    ڕووسیا و چین لە ململانێی ئەمریکا و ئێران

    ڕووسیا و چین لە ململانێی ئەمریکا و ئێران

    هەرێمی کوردستان و ئەگەری جەنگی ئەتۆمی “ئەمریکا-ئیسرائیل و ئێران”

    کورد وەك کارتی فشار بۆ ئەمریکا لە دژی ئێران

    کورد وەك کارتی فشار بۆ ئەمریکا لە دژی ئێران

    دەرچوون لە ئێراق: بەشی 78

    دەرچوون لە ئێراق: بەشی 130

    بڕیارێك لەبەرژەوەندی زمانی کوردی

    سەرنج: گۆڕان، یاخود لەدەستدانی واتایی بنەڕەتی وشەکان

    نان و نیشتمان؛ کاتێک برسییەتی دەبێتە تەڵەیەکی هەواڵگری

    نان و نیشتمان؛ کاتێک برسییەتی دەبێتە تەڵەیەکی هەواڵگری

    ڕۆڵ و ڕەفتاری بەکاربەر لە کاتی قەیرانەکاندا.

    جەنگێكی چارەنوس ساز بۆ ئێسرائیل

    باس و خواسی دورگەی ئێپستین بە کوێ گەیشت؟!

    تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕۆڵی لە بەرەوپێشبردنی پڕوپاگەندەدا

    تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕۆڵی لە بەرەوپێشبردنی پڕوپاگەندەدا

    با سه‌ركونسوڵی ئه‌مه‌ریكاش ئاگاداربێت

    هەڵەبجەی پێنج هەزار شەهید

  • شــیکار
    کۆتایی جەنگ و دەستپێکی تراژیدیا؛ قوربانییەکانی جەنگی ئیسرائیل و ئەمریکا دژی ئێران

    کۆتایی جەنگ و دەستپێکی تراژیدیا؛ قوربانییەکانی جەنگی ئیسرائیل و ئەمریکا دژی ئێران

    بیردۆزی دروستبوونی شێوەی کیشوەرەکان

    بیردۆزی دروستبوونی شێوەی کیشوەرەکان

    پاتری ژەنگ (پاتری ئاسن-هەوا)

    پاتری ژەنگ (پاتری ئاسن-هەوا)

    ڕێکخستنەوەی ڕێساکانی نەزمی داهاتووی ناوچەیی لەژێر ڕۆشنایی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران

    ڕێکخستنەوەی ڕێساکانی نەزمی داهاتووی ناوچەیی لەژێر ڕۆشنایی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران

    سیاسەتە ئاڵۆز و  ناجێگیرەکانی ترامپ و ستراتیژی پێچەوانە

    سیاسەتە ئاڵۆز و  ناجێگیرەکانی ترامپ و ستراتیژی پێچەوانە

    گەرووی هورمز؛ لە نێوان دڵی ئاسایشی ئابووریی و گۆڕانی هاوکێشەی جیۆپۆلیتیکی جیهانییدا

    گەرووی هورمز؛ لە نێوان دڵی ئاسایشی ئابووریی و گۆڕانی هاوکێشەی جیۆپۆلیتیکی جیهانییدا

    پاکستان و ئەنجومەنی ئاشتی؛ بەرژەوەندی و ئاڵنگارییەکان

    پاکستان و ئەنجومەنی ئاشتی؛ بەرژەوەندی و ئاڵنگارییەکان

    ئەو ئێرانەی لە بری هەڕەشە دۆستایەتی و بەرژەوەندی هاوبەشی هەناردە نەکرد

    ئەو ئێرانەی لە بری هەڕەشە دۆستایەتی و بەرژەوەندی هاوبەشی هەناردە نەکرد

    شەڕی ئەلیکترۆنی یان سایبێری لە ململانێی ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل؛ ڕۆڵی نەرمەکاڵا لە شەڕی مۆدێرن

    شەڕی ئەلیکترۆنی یان سایبێری لە ململانێی ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل؛ ڕۆڵی نەرمەکاڵا لە شەڕی مۆدێرن

    سیاسەتی ئێران لە نێوان وەلی فەقیهەكان

    سیاسەتی ئێران لە نێوان وەلی فەقیهەكان

  • ئــــابووری
    جەنگ و لێکەوتەکان لەسەر جوڵەی ئابووری فڕۆکەخانەکان

    جەنگ و لێکەوتەکان لەسەر جوڵەی ئابووری فڕۆکەخانەکان

    شیکاری پێگەی ئەندازیاری بەها لە گەشەپێدانی بەردەوام بەرهەمداری زیاتر و بەڕێوەبردنی پڕۆژە زەبەلاحەکان   

    شیکاری پێگەی ئەندازیاری بەها لە گەشەپێدانی بەردەوام بەرهەمداری زیاتر و بەڕێوەبردنی پڕۆژە زەبەلاحەکان  

    کاریگەری ژینگەی ئەلیکترۆنی و مەجازی لەسەر باشترکردن و گەشەپێدانی کەرتی بازرگانی

    کاریگەری ژینگەی ئەلیکترۆنی و مەجازی لەسەر باشترکردن و گەشەپێدانی کەرتی بازرگانی

    ئەو کەسایەتییانەی ئابووری 2025یان نەخشاند؛ لە جەنگی باجی گومرگییەوە بۆ پێشبڕکێی زیرەکی دەستکرد

    ئەو کەسایەتییانەی ئابووری 2025یان نەخشاند؛ لە جەنگی باجی گومرگییەوە بۆ پێشبڕکێی زیرەکی دەستکرد

    لە زیادەوە تا دێوی قەرز

    لە زیادەوە تا دێوی قەرز

    ئایا لابردنی سفره‌كانی سه‌ر دراو به‌سووده‌؟

    ئایا لابردنی سفره‌كانی سه‌ر دراو به‌سووده‌؟

    جیهانگیری چین؛ لە ڕێڕەوە گەورەکانەوە بۆ ڕێڕەوی پۆتاسیۆم

    جیهانگیری چین؛ لە ڕێڕەوە گەورەکانەوە بۆ ڕێڕەوی پۆتاسیۆم

    گیروگرفته‌كانی به‌رده‌م بودجه‌ی 2026 ئێراق

    گیروگرفته‌كانی به‌رده‌م بودجه‌ی 2026 ئێراق

    به‌كاربردنی ئابوورییانه‌ی كاره‌بای ماڵان

    به‌كاربردنی ئابوورییانه‌ی كاره‌بای ماڵان

    وەبەرهێنانەکانی کۆریای باشوور لە ژێرخانی کوردستان

    وەبەرهێنانەکانی کۆریای باشوور لە ژێرخانی کوردستان

  • نەتەوە و دەوڵەتسازی
    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ دانووستانەکانى بەرەى کوردستانى و حکوومەتى ئێراقی لە ساڵى ١٩٩١دا

    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ دانووستانەکانى بەرەى کوردستانى و حکوومەتى ئێراقی لە ساڵى ١٩٩١دا

    هەڵوێستی مەرجەعه‌كانی شیعە لە شۆڕشی ئەیلولەوە تا ڕیفراندۆم

    هەڵوێستی مەرجەعه‌كانی شیعە لە شۆڕشی ئەیلولەوە تا ڕیفراندۆم

    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ کۆڕەوى ١٩٩١ى باشوورى کوردستان

    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ کۆڕەوى ١٩٩١ى باشوورى کوردستان

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی دووەم و كۆتایی

     جینۆسایدی دووەمی هەڵەبجە​

     جینۆسایدی دووەمی هەڵەبجە​

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم

    هۆكارەكانی دامەزراندنی میرنشینە كوردییەكان

    هۆكارەكانی دامەزراندنی میرنشینە كوردییەكان

    چەند ڕامانێک لەمەڕ زمانی دایک

    چەند ڕامانێک لەمەڕ زمانی دایک

    ڕۆژئاوا؛ لە خۆڵەمێشی جەنگەوە بۆ ڕابوونی ئەقڵی کوردی

    ڕۆژئاوا؛ لە خۆڵەمێشی جەنگەوە بۆ ڕابوونی ئەقڵی کوردی

    کوردیزادە ئەحمەد ڕامیز؛ گەنجینەیه‌ک لە چاپەمەنی و بڵاوکراوه‌ی بەرهەمی كوردی

    کوردیزادە ئەحمەد ڕامیز؛ گەنجینەیه‌ک لە چاپەمەنی و بڵاوکراوه‌ی بەرهەمی كوردی

  • ئــاسـایشی نەتەوەیی
    دۆسیەی ئاسایشی دەوڵەت لە قاسەی وه‌زاره‌تی ناوخۆدایە

    دۆسیەی ئاسایشی دەوڵەت لە قاسەی وه‌زاره‌تی ناوخۆدایە

    تێگەیشتن لە دەسەڵاتی سیاسی؛ ڕەگ و ڕیشەی نەریتی  و تەحەددای هاوچەرخ

    تێگەیشتن لە دەسەڵاتی سیاسی؛ ڕەگ و ڕیشەی نەریتی  و تەحەددای هاوچەرخ

    خۆڕاگریی نیشتمانی

    خۆڕاگریی نیشتمانی

    ئایدۆلۆژیا شەڕخوازەکان

    ئایدۆلۆژیا شەڕخوازەکان

    لێکەوتە خێزانیەکانی هەمواری یاسای باری کەسێتی

    لێکەوتە خێزانیەکانی هەمواری یاسای باری کەسێتی

    تیرۆر و تاوانە ڕێکخراوییەکان و كاریگەریان لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتان

    تیرۆر و تاوانە ڕێکخراوییەکان و كاریگەریان لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتان

    كامیان لەپێشترە، مافەکانی مرۆڤ یان ڕێکكەوتنامە یاساییەکان؟

    كامیان لەپێشترە، مافەکانی مرۆڤ یان ڕێکكەوتنامە یاساییەکان؟

    ئادا لۆڤلێس؛ یه‌كه‌مین پڕۆگرامه‌ری كۆمپیوته‌ر

    ئادا لۆڤلێس؛ یه‌كه‌مین پڕۆگرامه‌ری كۆمپیوته‌ر

    كاریگه‌رییه‌ نه‌رێنییه‌كانی سۆشیال میدیا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگای كوردی

    كاریگه‌رییه‌ نه‌رێنییه‌كانی سۆشیال میدیا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگای كوردی

    ده‌سه‌ڵاتى سیاسى

    ده‌سه‌ڵاتى سیاسى

  • ئینسکلۆپـیدیا
    • دەوڵەتەکان
    • حیزب و ڕێکخراو
    • بەڵگەنامە و ڕوداو
    • دەستەواژە و چەمك
    • شار و ناوچەکان
    • کەسایەتیەکان
  • هێــزی نەرم
    • توێژینەوەی میدیایی
    • کولتوور و مرۆڤسازی
    • هزر
    • ئەدەب و هونەر
    • سینەما
  • کورد لە چاوی ئەواندا
    لیام “ئیگڵتن” چۆن باسی کورد دەکات؟

    لیام “ئیگڵتن” چۆن باسی کورد دەکات؟

    ئەنسرۆپۆلۆجیای کورد لە دیدی مارتن ڤان برۆنسەن دا

    ئەنسرۆپۆلۆجیای کورد لە دیدی مارتن ڤان برۆنسەن دا

    سیاسەتی یەكێتی سۆڤییه‌ت بەرامبەر بە كورد لە دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی

    سیاسەتی یەكێتی سۆڤییه‌ت بەرامبەر بە كورد لە دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی

    هەرێمی کوردستان لە دیدگەی کۆماری چینی میللیدا

    هەرێمی کوردستان لە دیدگەی کۆماری چینی میللیدا

    وێنەی شاری سلێمانی لە نووسینەکانی گەڕیدە و ووڵاتناسە بیانییەکاندا

    وێنەی شاری سلێمانی لە نووسینەکانی گەڕیدە و ووڵاتناسە بیانییەکاندا

    زمانی کوردیی سۆرانی؛ لەگەڵ خوێندنەوەی بژاردەدا

    زمانی کوردیی سۆرانی؛ لەگەڵ خوێندنەوەی بژاردەدا

    کوردستان لە نووسراوی گەڕیدە و نوێنەرانی ئینگلیز لە سەدەی ١٩ دا

    کوردستان لە نووسراوی گەڕیدە و نوێنەرانی ئینگلیز لە سەدەی ١٩ دا

    ئەلێکساندر دۆگین و گرنگی نەتەوە

    ئەلێکساندر دۆگین و گرنگی نەتەوە

    هەرێمی کوردستان و ژیانکردن لەناو تیۆری جەنگی داڕوخاندنی یوری بێزمینوڤ

    هەرێمی کوردستان و ژیانکردن لەناو تیۆری جەنگی داڕوخاندنی یوری بێزمینوڤ

    یاداشت لەسەر کوردستانی ناوەڕاست: به‌شی یه‌ك

    یاداشت لەسەر کوردستانی ناوەڕاست: به‌شی دووەم و کۆتایی

  • چاوپێکەوتن
    دیدار لەگەڵ جەلال بەرجس

    دیدار لەگەڵ جەلال بەرجس

    باڵندە ڕەشەکە

    باڵندە ڕەشەکە

    دیدار لەگەڵ شاعیری ئێراقی سەرکۆن بۆڵس

    دیدار لەگەڵ شاعیری ئێراقی سەرکۆن بۆڵس

    دیدار لەگەڵ عەبدولعەزیم ئەلفنجان

    دیدار لەگەڵ عەبدولعەزیم ئەلفنجان

    نورا ناجی؛ لەبەرئەوەی ژنە نووسەرم، کەس بیر لە ئەقڵی نووسینم ناکاتەوە

    نورا ناجی؛ لەبەرئەوەی ژنە نووسەرم، کەس بیر لە ئەقڵی نووسینم ناکاتەوە

    چاوپێکەوتنی مایک واڵاس لەگەڵ ئەریک فرۆمی دەروونشیکار و فەیلەسووف

    چاوپێکەوتنی مایک واڵاس لەگەڵ ئەریک فرۆمی دەروونشیکار و فەیلەسووف

    چاوپێکەوتن لەگەڵ پیتەر گالبرێت

    چاوپێکەوتن لەگەڵ پیتەر گالبرێت

    سەمیر قەسیمی؛ ڕەخنەگری عەرەب واقیع بەشێوە خراپەکەی قەبووڵ ناکەن

    سەمیر قەسیمی؛ ڕەخنەگری عەرەب واقیع بەشێوە خراپەکەی قەبووڵ ناکەن

    دیدارێک لەگەڵ خۆسییە ساراماگۆ

    دیدارێک لەگەڵ خۆسییە ساراماگۆ

  • سەرەکی
  • بــیر و ڕا
    ڕووسیا و چین لە ململانێی ئەمریکا و ئێران

    ڕووسیا و چین لە ململانێی ئەمریکا و ئێران

    هەرێمی کوردستان و ئەگەری جەنگی ئەتۆمی “ئەمریکا-ئیسرائیل و ئێران”

    کورد وەك کارتی فشار بۆ ئەمریکا لە دژی ئێران

    کورد وەك کارتی فشار بۆ ئەمریکا لە دژی ئێران

    دەرچوون لە ئێراق: بەشی 78

    دەرچوون لە ئێراق: بەشی 130

    بڕیارێك لەبەرژەوەندی زمانی کوردی

    سەرنج: گۆڕان، یاخود لەدەستدانی واتایی بنەڕەتی وشەکان

    نان و نیشتمان؛ کاتێک برسییەتی دەبێتە تەڵەیەکی هەواڵگری

    نان و نیشتمان؛ کاتێک برسییەتی دەبێتە تەڵەیەکی هەواڵگری

    ڕۆڵ و ڕەفتاری بەکاربەر لە کاتی قەیرانەکاندا.

    جەنگێكی چارەنوس ساز بۆ ئێسرائیل

    باس و خواسی دورگەی ئێپستین بە کوێ گەیشت؟!

    تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕۆڵی لە بەرەوپێشبردنی پڕوپاگەندەدا

    تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ڕۆڵی لە بەرەوپێشبردنی پڕوپاگەندەدا

    با سه‌ركونسوڵی ئه‌مه‌ریكاش ئاگاداربێت

    هەڵەبجەی پێنج هەزار شەهید

  • شــیکار
    کۆتایی جەنگ و دەستپێکی تراژیدیا؛ قوربانییەکانی جەنگی ئیسرائیل و ئەمریکا دژی ئێران

    کۆتایی جەنگ و دەستپێکی تراژیدیا؛ قوربانییەکانی جەنگی ئیسرائیل و ئەمریکا دژی ئێران

    بیردۆزی دروستبوونی شێوەی کیشوەرەکان

    بیردۆزی دروستبوونی شێوەی کیشوەرەکان

    پاتری ژەنگ (پاتری ئاسن-هەوا)

    پاتری ژەنگ (پاتری ئاسن-هەوا)

    ڕێکخستنەوەی ڕێساکانی نەزمی داهاتووی ناوچەیی لەژێر ڕۆشنایی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران

    ڕێکخستنەوەی ڕێساکانی نەزمی داهاتووی ناوچەیی لەژێر ڕۆشنایی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران

    سیاسەتە ئاڵۆز و  ناجێگیرەکانی ترامپ و ستراتیژی پێچەوانە

    سیاسەتە ئاڵۆز و  ناجێگیرەکانی ترامپ و ستراتیژی پێچەوانە

    گەرووی هورمز؛ لە نێوان دڵی ئاسایشی ئابووریی و گۆڕانی هاوکێشەی جیۆپۆلیتیکی جیهانییدا

    گەرووی هورمز؛ لە نێوان دڵی ئاسایشی ئابووریی و گۆڕانی هاوکێشەی جیۆپۆلیتیکی جیهانییدا

    پاکستان و ئەنجومەنی ئاشتی؛ بەرژەوەندی و ئاڵنگارییەکان

    پاکستان و ئەنجومەنی ئاشتی؛ بەرژەوەندی و ئاڵنگارییەکان

    ئەو ئێرانەی لە بری هەڕەشە دۆستایەتی و بەرژەوەندی هاوبەشی هەناردە نەکرد

    ئەو ئێرانەی لە بری هەڕەشە دۆستایەتی و بەرژەوەندی هاوبەشی هەناردە نەکرد

    شەڕی ئەلیکترۆنی یان سایبێری لە ململانێی ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل؛ ڕۆڵی نەرمەکاڵا لە شەڕی مۆدێرن

    شەڕی ئەلیکترۆنی یان سایبێری لە ململانێی ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل؛ ڕۆڵی نەرمەکاڵا لە شەڕی مۆدێرن

    سیاسەتی ئێران لە نێوان وەلی فەقیهەكان

    سیاسەتی ئێران لە نێوان وەلی فەقیهەكان

  • ئــــابووری
    جەنگ و لێکەوتەکان لەسەر جوڵەی ئابووری فڕۆکەخانەکان

    جەنگ و لێکەوتەکان لەسەر جوڵەی ئابووری فڕۆکەخانەکان

    شیکاری پێگەی ئەندازیاری بەها لە گەشەپێدانی بەردەوام بەرهەمداری زیاتر و بەڕێوەبردنی پڕۆژە زەبەلاحەکان   

    شیکاری پێگەی ئەندازیاری بەها لە گەشەپێدانی بەردەوام بەرهەمداری زیاتر و بەڕێوەبردنی پڕۆژە زەبەلاحەکان  

    کاریگەری ژینگەی ئەلیکترۆنی و مەجازی لەسەر باشترکردن و گەشەپێدانی کەرتی بازرگانی

    کاریگەری ژینگەی ئەلیکترۆنی و مەجازی لەسەر باشترکردن و گەشەپێدانی کەرتی بازرگانی

    ئەو کەسایەتییانەی ئابووری 2025یان نەخشاند؛ لە جەنگی باجی گومرگییەوە بۆ پێشبڕکێی زیرەکی دەستکرد

    ئەو کەسایەتییانەی ئابووری 2025یان نەخشاند؛ لە جەنگی باجی گومرگییەوە بۆ پێشبڕکێی زیرەکی دەستکرد

    لە زیادەوە تا دێوی قەرز

    لە زیادەوە تا دێوی قەرز

    ئایا لابردنی سفره‌كانی سه‌ر دراو به‌سووده‌؟

    ئایا لابردنی سفره‌كانی سه‌ر دراو به‌سووده‌؟

    جیهانگیری چین؛ لە ڕێڕەوە گەورەکانەوە بۆ ڕێڕەوی پۆتاسیۆم

    جیهانگیری چین؛ لە ڕێڕەوە گەورەکانەوە بۆ ڕێڕەوی پۆتاسیۆم

    گیروگرفته‌كانی به‌رده‌م بودجه‌ی 2026 ئێراق

    گیروگرفته‌كانی به‌رده‌م بودجه‌ی 2026 ئێراق

    به‌كاربردنی ئابوورییانه‌ی كاره‌بای ماڵان

    به‌كاربردنی ئابوورییانه‌ی كاره‌بای ماڵان

    وەبەرهێنانەکانی کۆریای باشوور لە ژێرخانی کوردستان

    وەبەرهێنانەکانی کۆریای باشوور لە ژێرخانی کوردستان

  • نەتەوە و دەوڵەتسازی
    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ دانووستانەکانى بەرەى کوردستانى و حکوومەتى ئێراقی لە ساڵى ١٩٩١دا

    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ دانووستانەکانى بەرەى کوردستانى و حکوومەتى ئێراقی لە ساڵى ١٩٩١دا

    هەڵوێستی مەرجەعه‌كانی شیعە لە شۆڕشی ئەیلولەوە تا ڕیفراندۆم

    هەڵوێستی مەرجەعه‌كانی شیعە لە شۆڕشی ئەیلولەوە تا ڕیفراندۆم

    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ کۆڕەوى ١٩٩١ى باشوورى کوردستان

    خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ کۆڕەوى ١٩٩١ى باشوورى کوردستان

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی دووەم و كۆتایی

     جینۆسایدی دووەمی هەڵەبجە​

     جینۆسایدی دووەمی هەڵەبجە​

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم

    خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم

    هۆكارەكانی دامەزراندنی میرنشینە كوردییەكان

    هۆكارەكانی دامەزراندنی میرنشینە كوردییەكان

    چەند ڕامانێک لەمەڕ زمانی دایک

    چەند ڕامانێک لەمەڕ زمانی دایک

    ڕۆژئاوا؛ لە خۆڵەمێشی جەنگەوە بۆ ڕابوونی ئەقڵی کوردی

    ڕۆژئاوا؛ لە خۆڵەمێشی جەنگەوە بۆ ڕابوونی ئەقڵی کوردی

    کوردیزادە ئەحمەد ڕامیز؛ گەنجینەیه‌ک لە چاپەمەنی و بڵاوکراوه‌ی بەرهەمی كوردی

    کوردیزادە ئەحمەد ڕامیز؛ گەنجینەیه‌ک لە چاپەمەنی و بڵاوکراوه‌ی بەرهەمی كوردی

  • ئــاسـایشی نەتەوەیی
    دۆسیەی ئاسایشی دەوڵەت لە قاسەی وه‌زاره‌تی ناوخۆدایە

    دۆسیەی ئاسایشی دەوڵەت لە قاسەی وه‌زاره‌تی ناوخۆدایە

    تێگەیشتن لە دەسەڵاتی سیاسی؛ ڕەگ و ڕیشەی نەریتی  و تەحەددای هاوچەرخ

    تێگەیشتن لە دەسەڵاتی سیاسی؛ ڕەگ و ڕیشەی نەریتی  و تەحەددای هاوچەرخ

    خۆڕاگریی نیشتمانی

    خۆڕاگریی نیشتمانی

    ئایدۆلۆژیا شەڕخوازەکان

    ئایدۆلۆژیا شەڕخوازەکان

    لێکەوتە خێزانیەکانی هەمواری یاسای باری کەسێتی

    لێکەوتە خێزانیەکانی هەمواری یاسای باری کەسێتی

    تیرۆر و تاوانە ڕێکخراوییەکان و كاریگەریان لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتان

    تیرۆر و تاوانە ڕێکخراوییەکان و كاریگەریان لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتان

    كامیان لەپێشترە، مافەکانی مرۆڤ یان ڕێکكەوتنامە یاساییەکان؟

    كامیان لەپێشترە، مافەکانی مرۆڤ یان ڕێکكەوتنامە یاساییەکان؟

    ئادا لۆڤلێس؛ یه‌كه‌مین پڕۆگرامه‌ری كۆمپیوته‌ر

    ئادا لۆڤلێس؛ یه‌كه‌مین پڕۆگرامه‌ری كۆمپیوته‌ر

    كاریگه‌رییه‌ نه‌رێنییه‌كانی سۆشیال میدیا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگای كوردی

    كاریگه‌رییه‌ نه‌رێنییه‌كانی سۆشیال میدیا له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگای كوردی

    ده‌سه‌ڵاتى سیاسى

    ده‌سه‌ڵاتى سیاسى

  • ئینسکلۆپـیدیا
    • دەوڵەتەکان
    • حیزب و ڕێکخراو
    • بەڵگەنامە و ڕوداو
    • دەستەواژە و چەمك
    • شار و ناوچەکان
    • کەسایەتیەکان
  • هێــزی نەرم
    • توێژینەوەی میدیایی
    • کولتوور و مرۆڤسازی
    • هزر
    • ئەدەب و هونەر
    • سینەما
  • کورد لە چاوی ئەواندا
    لیام “ئیگڵتن” چۆن باسی کورد دەکات؟

    لیام “ئیگڵتن” چۆن باسی کورد دەکات؟

    ئەنسرۆپۆلۆجیای کورد لە دیدی مارتن ڤان برۆنسەن دا

    ئەنسرۆپۆلۆجیای کورد لە دیدی مارتن ڤان برۆنسەن دا

    سیاسەتی یەكێتی سۆڤییه‌ت بەرامبەر بە كورد لە دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی

    سیاسەتی یەكێتی سۆڤییه‌ت بەرامبەر بە كورد لە دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی

    هەرێمی کوردستان لە دیدگەی کۆماری چینی میللیدا

    هەرێمی کوردستان لە دیدگەی کۆماری چینی میللیدا

    وێنەی شاری سلێمانی لە نووسینەکانی گەڕیدە و ووڵاتناسە بیانییەکاندا

    وێنەی شاری سلێمانی لە نووسینەکانی گەڕیدە و ووڵاتناسە بیانییەکاندا

    زمانی کوردیی سۆرانی؛ لەگەڵ خوێندنەوەی بژاردەدا

    زمانی کوردیی سۆرانی؛ لەگەڵ خوێندنەوەی بژاردەدا

    کوردستان لە نووسراوی گەڕیدە و نوێنەرانی ئینگلیز لە سەدەی ١٩ دا

    کوردستان لە نووسراوی گەڕیدە و نوێنەرانی ئینگلیز لە سەدەی ١٩ دا

    ئەلێکساندر دۆگین و گرنگی نەتەوە

    ئەلێکساندر دۆگین و گرنگی نەتەوە

    هەرێمی کوردستان و ژیانکردن لەناو تیۆری جەنگی داڕوخاندنی یوری بێزمینوڤ

    هەرێمی کوردستان و ژیانکردن لەناو تیۆری جەنگی داڕوخاندنی یوری بێزمینوڤ

    یاداشت لەسەر کوردستانی ناوەڕاست: به‌شی یه‌ك

    یاداشت لەسەر کوردستانی ناوەڕاست: به‌شی دووەم و کۆتایی

  • چاوپێکەوتن
    دیدار لەگەڵ جەلال بەرجس

    دیدار لەگەڵ جەلال بەرجس

    باڵندە ڕەشەکە

    باڵندە ڕەشەکە

    دیدار لەگەڵ شاعیری ئێراقی سەرکۆن بۆڵس

    دیدار لەگەڵ شاعیری ئێراقی سەرکۆن بۆڵس

    دیدار لەگەڵ عەبدولعەزیم ئەلفنجان

    دیدار لەگەڵ عەبدولعەزیم ئەلفنجان

    نورا ناجی؛ لەبەرئەوەی ژنە نووسەرم، کەس بیر لە ئەقڵی نووسینم ناکاتەوە

    نورا ناجی؛ لەبەرئەوەی ژنە نووسەرم، کەس بیر لە ئەقڵی نووسینم ناکاتەوە

    چاوپێکەوتنی مایک واڵاس لەگەڵ ئەریک فرۆمی دەروونشیکار و فەیلەسووف

    چاوپێکەوتنی مایک واڵاس لەگەڵ ئەریک فرۆمی دەروونشیکار و فەیلەسووف

    چاوپێکەوتن لەگەڵ پیتەر گالبرێت

    چاوپێکەوتن لەگەڵ پیتەر گالبرێت

    سەمیر قەسیمی؛ ڕەخنەگری عەرەب واقیع بەشێوە خراپەکەی قەبووڵ ناکەن

    سەمیر قەسیمی؛ ڕەخنەگری عەرەب واقیع بەشێوە خراپەکەی قەبووڵ ناکەن

    دیدارێک لەگەڵ خۆسییە ساراماگۆ

    دیدارێک لەگەڵ خۆسییە ساراماگۆ

Chawy Kurd
بێ ئه‌نجام
هەموو ئەنجامەکان نیشان بدە
سەرەکی نەتەوە و دەوڵەتـســـازی

خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ دانووستانەکانى بەرەى کوردستانى و حکوومەتى ئێراقی لە ساڵى ١٩٩١دا

یەکەی ئامادەکاران لەلایەن یەکەی ئامادەکاران
نیسان 6, 2026
لە بەشی نەتەوە و دەوڵەتـســـازی
0 0
A A
خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ دانووستانەکانى بەرەى کوردستانى و حکوومەتى ئێراقی لە ساڵى ١٩٩١دا
0
هاوبەشکردنەکان
1
بینینەکان
هاوبەشکردن لە فەیسبووکهاوبەشکردن لە تویتەر
0 0
A A

لەدواى ڕاپەڕین و ڕزگارکردنى هەندێک لەشارو شارۆچکەکانى باشوورى کوردستان لە لایەن جەماوەر و بەرەى کوردستانی و حزبەکانى دەرەوەى بەرەى کوردستانى، حزبى بەعس دەسەڵاتى بەسەر ناوچەکانى باشوورى کوردستاندا نەما و لە باشووریشەوە سوپاکەى لەلایەن ئەمریکا و هاوپەیمانەکانییەوە تووشى گەورەترین شکستى سەربازى ببوو، ڕێککەوتنى کشانەوەى (سەفوان)یان بەسەردا سەپاند بوو، حزب و لایەنە شیعییەکانیش لە شارەکانى باشوورى ئێراقی دژى سوپاى ئێراقی ڕاپەڕی بوون، هەرچەندە لە ئەنجامى ڕێگەدانى سوپاوە لە لایەن هاوپەیمانانەوە بە بەکارهێنانى کۆپتەرى جەنگى توانى ئەم ڕاپەڕینە سەرکوت بکات، بەڵام لە باکوورەوە هێزو لایەنە کوردییەکان لە پێشڕەویدا بوون، تەنانەت شارى کەرکووکیش ڕزگارکرا، هەر لەم ماوانەدا بوو حکومەتى ئێراقی لەڕێگەى چەند کەسایەتییەکەوە هەوڵى دانووستان و گفتوگۆى لەگەڵ بەرەى کوردستانیدا داوە، بەڵام وەکوو ڕووداوەکانى دواتر دەریانخست ئەم هەوڵانە، بەهۆکارى جیاجیا نەچوونە بوارى پراکتیکى و ناردنى وەفد و سەر مێزى دانووستان.

بەڵام لە دواى گەڕاندنەوەى سوپاى ئێراقی بۆ شارە ڕزگارکراوەکان و کشانەوەى هێزى پێشمەرگەى بەرەى کوردستانى و لایەنەکانى تر بۆ سەر سنوورەکان و ڕووداوەکانى کۆڕەوى ملیۆنى خەڵک، کە وەک پەرچەکردارێک بوو لە دژى سیاسەتە تووندو سەرکوتکەرەکانى حزبى بەعس، هاوکێشەکان گۆڕانیان بەسەردا هات، پرسى کورد بووە ڕۆژەڤى میدیا جیهانییەکان و کۆڕو کۆبوونەوە سیاسییەکانى دەوڵەتانى هەرێمى و ئەورووپا، ئەمەش ئەنجامەکەى دەرکردنى پڕۆژە بڕیارێک بوو، کە جووڵانەوەى کوردى بردە قۆناغێکى ترەوە. ئەوە بوو ئەنجوومەنی ئاسایش لە 5 ی نیساندا، بڕیاری 688 ی پەسەند كرد، كە داوای كۆتایی هێنانی داپڵۆسینی هاووڵاتیانی دەكرد لەلایەن ڕژێمی (سەددام حوسێن) ەوە و لەهەمان كاتیشدا ژمارەی پەنابەرەكان هەر زۆرتر دەبوو. بۆیە بڕیاری دامەزراندنی ناوچەیەكی ئارام درا. لە نزیك دهۆك و لە 28 ی نیساندا. بەڵام ئەمە مانگێك دواكەوتوو نزیكەی یەك میلۆن پەنابەر گەیشتنە سەر سنورەكانی توركیا و زیاتریش بەڕێوە بوون.

گەورەترین خەمى سەرکردایەتى سیاسی کورد ڕاگرتنى شەڕو گەڕاندنەوەى خەڵک بوو بۆ سەر جێگە و ڕێگەى خۆیان، چونکە خەڵکێکى زۆر ئاوارە ببوون، ئەوەبوو لە ١١ى نیسانى ١٩٩١ بەرەى کوردستانى وەفدێک بۆ بەغدا دەنێرێت، کە پێکهاتبوو لە چوار کەس “عومەر فەتاح و فەرەیدوون عەبدولقادر لە یەکێتیى نیشتمانیى کوردستان، ئازاد بەروارى و فازل میرانى لە پارتى دیموکراتى کوردستان، لە بەغدا نوێنەرانى حکومەتى ئێراقییان بینى، کە بریتى بوون لە:- عیزەت دوورى جێگرى سەرۆکى ئەنجوومەنى سەرکردایەتیى شۆڕش و تەها یاسین ڕەمەزان جێگرى سەرۆککۆمارى ئێراقی و تارق عەزیز جێگرى سەرۆکى ئەنجوومەنى وەزیران و سەعدى مەهدى ساڵح سەرۆکى ئەنجوومەنى نیشتمانیى و جەنەڕاڵ مەحموود شکور شاهین سەرۆکى جیهازى موخابەراتى ئێراقی”، لە کۆبوونەوەکەدا نوێنەرانى حکومەتى ئێراقی بە نوێنەرانى کوردیان گوتبوو ڕازین بە گفتوگۆ و دانووستان و ڕاگرتنى هێرشى سوپاى ئێراقی بۆ ناوچەکانى کوردستان، ئامادەن بۆ چارەسەرکردنى دۆزى کورد ئەگەر پرسى فیدڕاڵیش بێت، بەو مەرجەى کورد باسى جیابوونەوە نەکات، بەڵام دواتر بە نوێنەرانى کوردیان گوتبوو، کە جگە لە “مام جەلال و کاک مەسعوود بارزانى” ئەوان ئامادەنین دانووستان ئەنجام بدەن، دواى ئەوەى وەفدەکە گەڕایەوە بۆ کوردستان، لە ڕۆژى ١٩ى نیسانى ١٩٩١ کۆبوونەوەى بەرەى کوردستانى ئەنجامدرا بۆ بڕیاردان، بەمەش بەردى بناغەى بۆ سێ خولى دانووستان و گفتوگۆ و هاتووچۆى وەفدى بەرەى کوردستانى دانا، خولى یەکەم لە نێوان ڕۆژانى (٢٠ بۆ ٢٨ى نیسانى ١٩٩١)دا ئەنجامدرا، ئەم وەفدە بەسەرۆکایەتى مام جەلال و ئەندامێتى هەریەک لە ڕەسوڵ مامەند لە سۆسیالیست، نێچیرڤان بارزانى لە پارتى دیموکراتى کوردستان، سامى عەبدولڕەحمان لە پارتى دیموکراتى گەلى کوردستان، ئەم وەفدە چەند جارێک لەگەڵ عیزەت دورى و عەلى حەسەن مەجید و حسێن کامل و تارق عەزیز بە جیاو بە کۆمەڵ کۆبوونەوە و گفتوگۆیان کردبوو، هەروەها لەگەڵ سەدام حسێنیش گفتوگۆیان کردبوو، بەڵام ئەو کاتە بەرەى کوردستانى هیچ پڕۆژەیەکى ئامادەنەکردبوو، بەگشتى باسى چارەسەکردنى پرسى کورد لەسەر بنچینەى بەیاننامەى ئازارى ١٩٧٠ و ئاساییکردنەوەى هەلومەرجى کوردستان و جیاکردنەوەى حزبى بەعس لە دەسەڵاتى دەوڵەت و ڕێگەدان بە فرە حزبى و فرەڕاگەیاندن،  و هەروەها هەڵبژاردنى گشتى بۆ ئەنجوومەنى نیشتمانیى ئێراقی، ئەنجامى ئەم خولە ئەوەبوو بەبێ هیچ ڕێککەوتنێک وەفدەکە گەڕانەوە بۆ کوردستان، ئەوەى جێگەى سەرنجە ئەم خولەى دانووستان لەکاتێکدا بوو، حزبى بەعسى خۆى بەهێزکردبووەوە و ڕاپەڕینى شیعەکانى لەباشوورى ئێراقی سەرکوتکردبوو، تا ڕادەیەک بارودۆخەکەیان کۆنتڕۆڵکردبووەوە، لە باشوورى کوردستانیش هاتبوونەوە شارەکان و دەسەڵاتیان گرتبووە دەست، بەڵام پێوستیان بەکات بوو، تاوەکوو لە دەرەوەش وا نیشان بدەن، کە بڕوایان بە گفتوگۆ و دانوستان و پێدانى مافەکانى کورد هەیە.

خولى دووەمى دانووستانەکان لە ڕۆژانى (٧ى ئایار بۆ ١٧ى حوزەیرانى ١٩٩١)بوو، ئەم وەفدەیان بە سەرۆکایەتى کاک مەسعوود بارزانى و بەیاوەرى هەریەکە لە “ئازاد بەروارى و ڕۆژ نوورى شاوەیس و جەوهەر نامیق و جەرجیش حەسەن و چەند کەسێکى تر بۆ کاروبارى بێتەل و سکرتاریەت لە پارتى، ڕەسوڵ مامەند و سەعد عەبدولڵا لە سۆسیالیست، سامى عەبدولڕەحمان لە پارتى گەل، کۆسرەت ڕەسوڵ  و نەوشیروان مستەفا و دارا تۆفیق ئاغا لە یەکێتى”، ئەم وەفدە لە کۆڕێوە بەرەو بەغدا بەڕێککەوتن، بەڵام وەفدى ئەمجارە سێ پڕۆژەى پێ بوو، بۆ چارەسەرى پرسى کورد لە باشوور، کە کۆمیتەیەک لە ئەندامانى بەرەى کوردستانى ئامادەیان کردبوو، پڕۆژەکان بریتى بوون لە:-

یەکەم:- یاساى ئۆتۆنۆمى.

دووەم:- ئاساییکردنەوەى هەلومەرجى کوردستان.

سێیەم:- یەکێتى نیشتمانى (الوحدة الوطنیة).

سەرەتاى گفتوگۆکان لەگەڵ سەدام حسێن بوو، پرسى کەرکووک زۆر گفتوگۆى لەسەر کرابوو، کە دواتر وەکوو پرسێکى چارەسەرنەکراو مایەوە، بەو هۆیەوە نەگەیشتنە ئەنجام. بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا لەسەر چەند پرسێکى تر دانووستان کرابوو، تا ڕادەیەک وەکوو وەفدەکە ڕایانگەیاندبوو گەیشتبوونە ڕێککەوتنێکى سەرەتایى، وەکو:- بڕیاردان لەسەر ئۆتۆنۆمى بەپێى ڕێککەوتنێکى سەرەتایى، کەلە (٢٠)خاڵ پێکهاتبوو، بڕیاردان لەسەر هەڵبژاردنێکى ئازاد، بڕیارى سیستەمى فرەحزبى لە ئێراقیدا، جیاکردنەوەى دەسەڵاتى یاسادانان و جێبەجێکردن و دادوەرى و بوونى سەروەریى یاسا و ئازادى ڕۆژنامەگەرى و جیاکردنەوەى حزبى بەعسى فەرمانڕەوا لە دەوڵەت، دواتر پێکهێنانى حکومەتێکى بنکە فراوان کە لە حزبى بەعس و سەرکردەکانى کورد پێکبێت، تێکەڵاوکردنى پێشمەرگەى کوردستان لەگەڵ سوپاى ئێراقی، لەگەڵ چەند خاڵێکى ترى وەکوو ئازادکردنى زیندانییە سیاسییەکانى کورد و قەرەبووکردنەوەى ئەو کوردانەى ماڵیان وێرانکراوە و ئازاردراون بە دەستى حکومەتى ناوەندى، بەڵام ئەم خولەش ڕێککەوتنى کۆتایى نەکرا و دانووستانەکانى بە هەڵپەسێردراوى مانەوە، چونکە هەم لەناو لایەنەکانى بەرەى کوردستانى ڕاجیایى و ناکۆکیى لەسەر ڕێککەوتنەکە هەبوو، هەمیش حکومەتى ئێراقی ئامادەنەبوو بەهەموو ئەو خاڵانەى بەرەى کوردستانى وەکوو وەرەقەى دانووستان بردبوویان بسەلمێنێت و جێبەجێیان بکات، بەڵکوو دەیویست دووبارە دەسەڵاتى خۆى بەهێزتر بکاتەوە و بیروڕاکانى خۆیان بسەپێنن، بەمەش ئەم خولەى دانووستان بەرەو کۆتایى ڕۆیشت.

خولى سێیەمى دانووستانەکان، لەدواى گەڕانەوەى وەفدەکەى بەرەى کوردستانى لە ڕۆژى (١٧ى حوزەیرانى ١٩٩١) و ئەو زنجیرە کۆبوونەوانەبوو، کە لایەنەکانى بەرە بۆ بڕیاردان و ناردنى وەفدێکى تر ئەنجامیاندا، ئەوەبوو وەفدێکى تر لە هەریەک لە “مەسعوودبارزانى و ڕۆژ نوورى شاوەیس و جەوهەر نامیق و ئازاد بەروارى لە پارتى و فوئاد مەعسووم و دارا تۆفیق لە یەکێتى، مەحموود عوسمان و عەدنان موفتى لە سۆسیالیست، سامى عەبدولڕەحمان و برووسک شاوەیش لە پارتى گەل” پێکهاتبوو، ئەم وەفدە سەردانى بەغداى کرد و زنجیرە کۆبوونەوەکانیان لە (١٠ى تەممووز تاوەکوو ١٣ى ئابى ١٩٩١)ى خایاند، گفتوگۆیان لەگەڵ هەریەکە لە “عیزەت دورى، تارق عەزیز، عەلى حەسەن مەجید، سەعدى مەهدى ساڵح، د.مونزرشاوى، د. شەریف یوسف، فەریق ڕوکن سابیر دورى، محەمەد حەمزە زوبەیدى، لیوا ڕوکن خالید محەممەد و حسێن کامل” ئەنجام دا، پڕۆژەکانى ئەم وەفدەش بریتى بوو لە یاساى ئۆتۆنۆمى، بەڵام ئەم وەفدەش وەکوو ئاماژەى پێکرا لە ١٣ى ئاب دانووستانەکانیان کۆتایى پێ هێنا و گەڕانەوە کوردستان، بەبێ ئەوەى ڕێککەوتن واژۆ بکرێت یاخود ڕەت بکرێتەوە، تا ئەوەبوو لە تشرینى یەکەم حکومەتى ئێراقی دواى پچڕانى گفتوگۆو دانووستانه‌كانى نێوان به‌ره‌ى كوردستانى وحكوومه‌تى ئێراقی، حكوومه‌تى ئێراقی ئيداره‌كانى له‌ناوچه‌كه‌ كێشايه‌وه‌ و ئابڵوقه‌ى ئابوورى سه‌پاند، هه‌ربۆيه‌ بۆ به‌ڕێوه‌بردنى ناوچه‌كه‌ به‌ره‌ى كوردستانى كۆميته‌ى كارگێڕى به‌ره‌ى كوردستانى دروستكرد، كه‌ نوێنه‌رى هه‌موو لايه‌نه‌ به‌شداره‌كانى تێدابوو، ئه‌مه‌ ئيشى ڕۆژانه‌ى هاووڵاتيانى به‌ڕێوه‌ده‌برد، واته‌ جێگه‌ى ئه‌نجوومه‌نى وه‌زيرانى گرتبوه‌وه‌،  پێكهاتبوون له‌ ( وشيار زێبارى له‌ پارتى، قادرى حاجى عه‌لى له‌ يه‌كێتى، قادر جه‌بارى له‌ حسك، سامى عه‌بدولڕه‌حمان له‌ پارتى گه‌ل، قادر عه‌زيز له‌ زه‌حمه‌تكێشان، عه‌بدولڵا ئاگرين له‌ پاسۆك).

له‌ دواى كشانه‌وه‌ى دام وده‌زگاكانى ڕژێمى به‌عس له‌ كوردستاندا به‌ره‌ى كوردستانى كه‌وته‌ كۆبوونه‌وه‌ بۆ دانانى به‌رنامه‌ى ژيانى تازه‌ له‌ هه‌رێمه‌كه‌دا، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش كۆمه‌ڵێك بڕيارى گرنگياندا، ئه‌وه‌ى زۆر جه‌ختى لێكرايه‌وه‌ پاراستنى ئاساييش و ئارامى هه‌رێمه‌كه‌ بوو، له‌گه‌ڵ ڕێگه‌گرتن له‌كارى ئاژاوه ‌و گێره‌شێوێنى نه‌وه‌ك ڕژێمى به‌عس سوودى لێوه‌ربگرێت، يه‌كه‌مين بڕيار وكارى گرنگى به‌ره‌ى كوردستانى دانانى چوار كه‌سايه‌تى سه‌ره‌كى بوو بۆ به‌ڕێوه‌بردنى كاروبارى هه‌ر چوار پارێزگاكه‌، ئه‌مانه‌ ده‌سه‌ڵاتى ته‌واوه‌تى پارێزگاريان پێدرا، ئه‌وانيش: پارێزگارى هه‌ولێر/ كۆسره‌ت ڕه‌سووڵ عه‌لى، پارێزگارى سلێمانى/ عومه‌رى سه‌يدعه‌لى، پارێزگارى دهۆك/ فازڵ ميرانى، پارێزگارى كه‌ركووك/ جه‌وهه‌ر نامق سالم(ناحيه‌و قه‌زاكان)، هه‌رچه‌نده‌ هێزه‌ پێشمه‌رگه‌ زياتر له‌ژێرده‌ستى حزبه‌كاندا بوو، به‌ڵام به‌شێك له‌ هێزى پێشمه‌رگه‌ خرايه‌ ژێر فه‌رمانى ئه‌و كه‌سانه‌ى كه‌ دانرابوو بۆبه‌ڕێوه‌بردنى كاروبارى كارگێڕى پارێزگاكان، به‌مه‌به‌ستى پاراستنى ئاساييش وئارامى وبه‌ڕێوه‌بردنى كاروبارى هاووڵاتيان، ڕاسته‌وخۆ ئه‌و كه‌سانه‌ى دياريكران بۆ پارێزگاكان ده‌ستبه‌كاربوون و سه‌ركردايه‌تى به‌ره‌ى كوردستانيش له‌ كۆبوونه‌وه‌كانى به‌رده‌وام بوو، به‌ وردى بارودۆخه‌كه‌ وڕووداوه‌كانى هه‌ڵده‌سه‌نگاند.

ئەوەبوو حکومەتى ئێراقی لە تشرینى یەکەمى ١٩٩١ بۆ جارێکى تر پەیامى ناردەوە بۆ بەرەى کوردستانى و داواى دانووستانى کرد، داواى دیدارى بارزانى کرد، لە ئەنجامدا بارزانى دیدارەکەى قبووڵکرد، بەو مەرجەى دیدارەکە لە بەغدا نەبێت، لە ١٥ى تشرینى یەکەمى ١٩٩١ لەگەڵ عزەت دورى و حسێن کامل لەشارى کەرکووک چاویان بەیەکترى کەوت، حکومەت دواى ئەوەى کرد، کە دەبێت دیدارى داهاتوویان لەگەڵ وەفدى یەکێتیى نیشتمانیى کوردستان لە لایەن خودى مام جەلالەوە نوێنەرایەتى بکرێت، بەڵام ئابڵوقەى ئابوورى حکومەتى ئێراقی لەسەر شارە کوردییەکانى ژێر دەستى بەرەى کوردستانى و نەمانى متمانە بەیەکترى هەلى دانووستان و گفتوگۆى زیاترى پەکخست، دوا دیدارى بارزانى لە ٣٠تشرینى دووەمى ١٩٩١دا بوو، لە ٤ى کانوونى یەکەمى ١٩٩١دا گەڕایەوە، بەڵام بارودۆخى شارە کوردییەکان دواى كشانه‌وه‌ى يه‌كه‌ كارگێڕييه‌كانى حكوومه‌تى ئێراقی، و خراپى بارودۆخى سياسى و ئابوورى وايكرد، مانگرتن لە هەولێر و سلێمانى و دهۆك و ڕانيه‌ وكۆمه‌ڵێك ناوچه‌ى تر دروست ببێت، سه‌ره‌تا له‌شارى هه‌ولێر لەبەردەم بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان لە عەینکاوە دەستی پێکرد   لە ٩/١٢/١٩٩١، چەند كه‌سێك له‌هه‌موو توێژه‌ جياوازه‌كان مانيانگرت،  شه‌پۆلێك مانگرتن له زۆربه‌ى شاروشارۆچكه‌كانى باشوورى كوردستان به‌رپاكرا، له‌ ڕۆژى(5/12/ له‌ شارى سلێمانى، 9/12/ له‌شارى هه‌ولێر، 10/12 له‌شارى دهۆك، ئه‌مه ‌و جگه‌ له‌و پشتيوانيانه‌ى كه‌له‌ ده‌ره‌وه‌ى شاره‌كان بۆ مانگرتووان ئه‌نجامدرا، گرنگترين داواكارييه‌كانى مانگرتووه‌كان بريتى بوون له‌: 1.فراوانكردنى هێڵى (36بۆ 34) بۆ ئه‌وه‌ى ناوچه‌ى پارێزراو سه‌رجه‌م شاروشارۆچكه‌كانى كوردستان بگرێته‌وه‌. 2.لابردنى ئابڵوقه‌ى ئابوورى له‌سه‌ر خه‌ڵكى كوردستان.3. نه‌مانى ديكتاتۆريه‌ت و هێنانه‌كايه‌ى ديموكراسيه‌ت وگه‌ڕاندنه‌وه‌ى ئاواره‌كانى  سه‌رسنووره‌كان. 4. ئازادكردنى زيندانييه‌ سياسييه‌كان كه‌لاى حكوومه‌تى ئێراقی گيرابوون. دوای چەند ڕۆژێک (مام جەلال هات)، لەسەر بینایەی پارێزگاری هەولێر، مانگرەکانیشیان هێنابوو گووتی: ” قسەم لەگەل سەدرەدین ئاغاجان نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان کردووە کە خەڵکەی بەشەرەفی کوردستان دەپارێزن، جا برایانم تکادەکەم ئەوە داوای بەرێز سەدرەدین ئاغا جانیشە، مانگرتنەکەتان بشکێنن” مانگرتن کۆتایی هات.

بەشێوەیەکى گشتى کۆتایى هاتنى دانووستانەکان و هۆکارەکانى سەرنەگرتنى ئەم دانووستانە بۆ چەند خاڵێک دەگەڕێتەوە:-

١. نادیارى پرسى کەرکووک و سنوورى ناوچەى ئۆتۆنۆمى و چۆنییەتى چارەسەرکردنى گیروگرفتى ئەو ناوچە کوردییانەى خرابوونەسەر بەڕێوەبەرایەتى ناوچە عەرەبییەکان و بەر سیاسەتى تەعریب کەوتبوون.

٢. هەریەک لە بەرەى کوردستانى و حزبى بەعس ئامانجى جیاوازیان لە بوونى دانووستان هەبوو، حزبى بەعسى لەدواى شکستى ڕاپەڕین لە باشوور و ئەو بارودۆخەى دواى کۆڕەو کەوتەوە خۆى بەبەهێز دەبینى و مەبەستى دانووستانەکانیشى تەنها کات کوشتن بوو، دیارە مەبەستى بەرەى کوردستانیش بۆ گەڕاندنەوەى ئاوارەکان و جێگربوونى خۆى و چاوەڕوانى پشتگیرى لە ئەمریکا و وڵاتانى ئەورووپاو نەتەوەیەکگرتووەکان بوو بەگشتى، کە داخۆ هێڵى پاراستنەکە (مەبەست یاساى ٦٨٨ە)بەردەوام دەبێت یان نا؟

٣. بوونى ڕاجیایى و ناکۆکیى ناو لایەنەکانى بەرەى کوردستانى لەسەر هەندێک بڕگە و شێوازى جێبەجێکردنى ڕێککەوتنەکان و چۆنییەتى و چییەتى دەستکەوتەکان.

٤. خراپى بارودۆخى ئابوورى و گەمارۆى سەر ئێراقی، حکوومەتى ئێراقی وا لێکى دەدایەوە، کە لەڕێگەى گەمارۆى ئابوورى و فشارخستنەسەر دام و دەزگاکانى شارەکوردییەکان، بەرەى کوردستانى ناچار بکات بەبێ دانووستان و ڕێککەوتن بچنەوە ژێر دەستى حکومەتى ناوەندى، پێى وابوو بەرەى کوردستانى تواناى ئیدارەدانى کوردستانى نییە و خەڵک خۆى داواى گەڕاندنەوە بۆ ژێر دەستى حکومەت دەدا، یەکێک لە تاکتیکەکانى کشانەوەى دام ودەزگاکانیش ئەوەبوو.

٥. ناڕەزایى و بێزارى جەماوەر لە درێژەکێشانى دانووستانەکان و بەدەستنەهێنانى هیچ کام لەو دەستکەوتانەى خەڵکى چاوەڕوانى بوو، باشترین بەڵگەش ئەو هەموو خۆپیشاندان و مانگرتنە جەماوەرییە خۆڕسکانەیە بوو، کە چالاکوان و ئازادیخوازان ئەنجامیان دا، بۆ ئەوەى جارێکى تر نەچنەوە ژێر دەستى ئەو حکومەتەى کە ئەنفال و کیمیاییبارانى کردن.

لە ئاستى ناوخۆى بەرەى کوردستانى و دەرەوەشیدا، حزبى شیوعی ئێراقی-هەرێمى کوردستانى لەگەڵ دانووستانى حزبى بەعس و بەرەدا نەبوون، هەرچەندە دژایەتیشیان نەکرد، بزووتنەوەى ئیسلامیى و لایەنە چەپەکانیش دژى ئەم دانووستانانە بوون و بۆچوونیان وابوو، کە حزبى بەعس ڕاستگۆ نییە و مافى کورد ناسەلمێنێت.

٦. لە ئاستى دەرەوەش وڵاتانى ئەورووپا و دۆستانى کورد لە دەرەوە لەگەڵ ئەو شێوازە دانووستانە نەبوون، یاخود بە مانایەکى تر پشتگیرى لەسەر ئاستى دەرەوە بۆ ئەنجام دانى دانووستان نەبوو، پشتگیرییەکان زیاتر بە ئاڕاستەى خۆبەڕێوەبەرى و ئیدارەکردنى ناوچەکە بوون لەلایەن بەرەى کوردستانییەوە.

بەشێوەیەکى گشتى ئەم هۆکارانە بوونە مایەى شکستى ئەو زنجیرە لە دانووستان و گفتوگۆى بەرەى کوردستانى و حکومەتى ئێراقی.

 

ئامادەکردنى؛ د.ژیلوان عەبدولڵا هەڵەدنى

پۆستی پێشوو

لایەنگیری بەدکاران لە ڕوانگەی دەروونناسییەوە: بەشی یەکەم

پۆستی داهاتوو

کۆتایی جەنگ و دەستپێکی تراژیدیا؛ قوربانییەکانی جەنگی ئیسرائیل و ئەمریکا دژی ئێران

یەکەی ئامادەکاران

یەکەی ئامادەکاران

نووسەر

پەیوەندیداری بابەتەکان

هەڵوێستی مەرجەعه‌كانی شیعە لە شۆڕشی ئەیلولەوە تا ڕیفراندۆم
نەتەوە و دەوڵەتـســـازی

هەڵوێستی مەرجەعه‌كانی شیعە لە شۆڕشی ئەیلولەوە تا ڕیفراندۆم

ئازار 28, 2026
340
خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ کۆڕەوى ١٩٩١ى باشوورى کوردستان
نەتەوە و دەوڵەتـســـازی

خوێندنەوەیەکى مێژوویى بۆ کۆڕەوى ١٩٩١ى باشوورى کوردستان

ئازار 25, 2026
81
خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی یەكەم
نەتەوە و دەوڵەتـســـازی

خەباتی دیبلۆماسی شەریف پاشای خەندان لەپێناو دەوڵەتی كوردستان: بەشی دووەم و كۆتایی

ئازار 19, 2026
38

وەڵامێک بنووسە هەڵوەشاندنەوەی وەڵام

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاوناکرێتەوە. خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

نیسان 2026
د س W پ ه ش ی
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  
« ئازار    

Aa

0 0
A A
  • پەیوەندی
  • دەربارە
  • بۆردی راوێژکاران
  • بۆردی سپۆنسەرەکان

2024 - 2022 © CHKurd - ڕووکاری وۆردپرێس لە لایەن چاوی کورد

بێ ئه‌نجام
هەموو ئەنجامەکان نیشان بدە
  • English
  • سەرەکی
  • بــیر و ڕا
  • شــیکار
  • ئــــابووری
  • نەتەوە و دەوڵەتسازی
  • ئــاسـایشی نەتەوەیی
  • ئینسکلۆپـیدیا
    • دەوڵەتەکان
    • حیزب و ڕێکخراو
    • بەڵگەنامە و ڕوداو
    • دەستەواژە و چەمك
    • شار و ناوچەکان
    • کەسایەتیەکان
  • هێــزی نەرم
    • توێژینەوەی میدیایی
    • کولتوور و مرۆڤسازی
    • هزر
    • ئەدەب و هونەر
    • سینەما
  • کورد لە چاوی ئەواندا
  • چاوپێکەوتن

2024 - 2022 © CHKurd - ڕووکاری وۆردپرێس لە لایەن چاوی کورد

بەخێر هاتیتەوه!

لە خوارەوە داخڵی ناو هەژمارەکەت بە

ووشەی نهینیت بیرچۆتەوە?

گەڕاندنەوەی ووشەی نهێنیەکەت

تکایە ناوی بەکارهێنەر یان ناونیشانی ئیمەیڵەکەت بنووسە بۆ دووبارە ڕێکخستنەوەی ووشەی نهێنی.

چوونە ژورەوە

لیستی پەخشکردنی نوێ زیادبکە