“دەستپێک”
تورکیا بەهێزکردنی نفوزی خۆی لە سوریا لە سەردەمی حوکمڕانی ئەحمەد شەرعدا لە پێشینەی کارەکانی خۆی دادەنێت، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ناهاوسەنگی هێزی ناوچەکە لە ساڵی ڕابردوو و هەوڵەکانی ئیسرائیل بۆ دووبارە داڕشتنەوەی ناوچەکە بۆ ئەوەی هاوتەریب بێت لەگەڵ بەرژەوەندییە ئەمنییەکانی. سەرکردە سیاسی و سەربازییەکانی تورکیا ئەمە وەک هەڕەشەیەک نەک تەنها بۆ سەر بەرژەوەندییە ناوچەییەکانیان بەڵکو ڕاستەوخۆ بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی خۆیان تەماشا دەکەن، بەتایبەتی دوای ئەوەی ئیسرائیل پشتیوانی خۆی بۆ کەمینەکان لە سوریا ڕاگەیاند و هەنگاوی بەو ئاراستەیە ناوە. تورکیا گرنگییەکی تایبەت بە هاوکاریکردن لە داڕشتنەوە و پڕچەککردنی سوپای سوریا دەدات. ئەمەش ئامانجی کاریگەری لەسەر دوکتۆرینی سوپای سوریایە بە شێوەیەک کە بەرژەوەندییەکانی ئاسایشی نەتەوەیی تورکیا بپارێزێت و تا ڕادەیەک پشتبەستن بە سوپای سوریا بۆ مەشق و ڕاهێنان و لۆجستی پەروەردە بکات. ئەمە لە کاتێکدا ڕووسیا وا دەردەکەوێت کە نیگەرانە لە کاریگەری لەسەر ڕۆڵی سەربازیی ئەنقەرە لە سوریادا، بەو پێیەی لەگەڵ بەرژوەندییە ستراتیژییەکانی مۆسکۆ یەکناگرێتەوە. ڕووسیاش دان بەوەدا دەنێت کە تورکیا ناتوانێت بە تەنیا مامەڵە لەگەڵ پڕچەککردنی سوپای سوریا بکات، کە کەلوپەلەکانی ماونەتەوە تاڕادەیەکی زۆر لە ڕووسیا دروستکراون و پێویستی بە پارچەی یەدەگی ڕووسیا هەیە بۆ ئۆپەراسیۆن. لە کاتێکدا پێناچێت هەڵوێستی ئەمریکا دژایەتی ڕۆڵی تورکیا بکات، بەتایبەتی ئەگەر لەڕووی سیاسی و سەربازییەوە مەترسی لەسەر ئیسرائیل دروست ناکات و کاریگەری لەسەر هاوکێشەکانی ئێستای ناوچەکە نەبێت و بە مەرجێک ڕۆڵی سەربازیی تورکیا هاوسەنگیەکان تێک نەدات و لە باشووری سوریا جێگیر نەکرێت.
تورکیا هەوڵەکانی بۆ دووبارە داڕشتنەوەی سوپای سوریا و هێزە ئەمنییەکان خێراتر دەکات، مەشق و ڕاهێنان بە کارمەندان دەکات بۆ گەیشتن بە ئامادەیی شەڕ. ئەمەش هاوتەریب لەگەڵ پێشهاتەکانی سوریا و ناوچەکە کە تورکیا وەک هەڕەشەی ئەمنی هەستی پێدەکات، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی کێبڕکێی ئاشکرای لەگەڵ ئیسرائیل بۆ چەسپاندنی کاریگەری لە سوریا. لە بهرانبهر پەرەسەندنی هەڕەشە ناوخۆیی و دەرەکییەکان، ئیدارەی سورای هاوکاری لەگەڵ تورکیا بە باشترین بژاردەی مومکین دەزانێت، ڕۆڵی تورکیا وەک سەرچاوەی چەک و شارەزایی ئەمنی و پەیوەندییەکانی ڕابردووی لەگەڵ کوتلە ئۆپۆزسیۆنەکان لەبەرچاو دەگرێت. ئەم بابەتە شیکارییە؛ باس لە جێگیرکردنی هێزەکانی تورکیا دەکات لە سوریا و ڕۆڵی تورکیا لە پڕچەککردن و داڕشتنەوەی سوپای سوریا، هەروەها خستنەڕووی هەڵوێستی دەوڵەتانی ڕووسیا، ئەمریکا و ئیسرائیل.
“دووبارە جێگیرکردنەوەی هێزەکانی تورکیا لە سوریا”
تورکیا دوای ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ هێزەکانی خۆی لە سوریا جێگیر کردەوە، دەسەڵاتی سەربازیی هەردوو وڵات لەسەر پرۆسەی دووبارە جێگیرکردنەوە ڕێککەوتن. تورکیا زیاتر لە ٢٠ هەزار کارمەندی سەربازی و ئەمنی لە باکوری ڕۆژئاوای سوریا جێگیرکراون. ئەم هێزانە هێڵی دابینکردنی لۆجستیکی ئاسانیان لە ناوخۆی تورکیاوە هەیە و بەهرەمەندن لە ڕووپۆشێکی هەمەلایەنەی ئاسمانی و پاراستنی مووشەک. هێزە ئەمنییەکانی تورکیا لە لادێکانی باکووری حەلەب کشانەوە و کەرەستە و پێداویستییەکانیان گواستەوە بۆ پارێزگاکانی نزیک تورکیا وەک غازی عەنتاب و کیلیس. هێزه کانی تورکیا پێگه کانیان چۆڵ کرد له شارۆچکه سنوورییه کانی وه ک عه زاز و جه ڕابولوس و ڕاده ستی هێزه ئه منییه کانی سەر به حکومەتی نوێی سوریا کردووه. هێزەکانی تورکیا نزیکەی ٨٠ بنکە و بنکەی چاودێرییان دامەزراندبوو، کە زۆربەیان لە سێگۆشەی جەرابوڵوس-ئەلباب-عەزازدا بوون، جگە لە پێگەکانی باشووری ئیدلب، بە پلەی یەکەم لە جەبەل ئەلزەویە. گەورەترین پێگەکانی تورکیا لە کەمپی ئەلمەستۆما لە باشووری لادێکانی ئیدلب و بنکەی ئاسمانی تەفتانەز لە باکوری لادێکانی ئیدلب بووە. ئەم پێگانە سەرپەرشتی بنکە چاودێریەکانی تورکیا دەکەن کە بەسەر ناوچە گوندنشینەکانی حەما و حەلەب و لازقیەدا بڵاوبوونەتەوە. لەگەڵ گۆڕانی بارودۆخی سوریا و کەمبوونەوەی گرنگی ستراتیژیی ئیدلب و لادێکانی دەوروبەری، هێزەکانی تورکیا دەستیانکردەوە بە جێگیرکردنەوە بۆ ناوچەی ژێر دەسەڵاتی کورد لە باکووری حەلەب. بنکەیەکی سەرەکییان لە بنکەی ئاسمانی مێناغ دامەزراند، دوای نۆژەنکردنەوەی شوێنی نیشتنەوەی هێلیکۆپتەرەکانی. مێناغ بە یەکێک لە گرنگترین فڕۆکەخانە سەربازییەکان دادەنرێت بۆ هێلیکۆپتەرەکان.
بنکەی ئاسمانی مێناغ بە شێوەیەکی ستراتیژی لە نزیک تەل ڕەفعەت و منبج هەڵکەوتووە، لە چوارچێوەی ئەو ناوچەیە جوگرافییە تەقلیدییەدا کە لەلایەن هێزەکانی سوریای دیموکراتەوە کۆنتڕۆڵکراوە. ئەم ناوچانە بەهۆی ئەگەری سەرهەڵدانەوەی نفوزی کوردەوە مەترسییان لەسەرە. هاوکات بنکەی کوەیرێس کۆنترۆڵی خاڵە ستراتیژییە سەرەکییەکانی ڕۆژهەڵاتی حەلەب دەداتە هێزەکانی تورکیا. پێدەچێت هێزەکانی تورکیا زیاتر پێگەی خۆیان لە ڕاس ئەلعەین و تەل ئەبیاد لە باکووری ڕەقە بەهێزتر بکەن، ئەمەش لە چوارچێوەی پلانی تورکیا بۆ گەمارۆدانی ناوچە کوردستانییەکان ئەگەر هێزەکانی حەشدی شەعبی ڕەتیبکاتەوە تێکەڵبوون بە سوپای سوریا و جیابوونەوە هەڵبژێرن. وا دیارە لە قۆناغی داهاتوودا جێگیرکردنی تورکیا چڕتر دەبێتەوە و ڕاپۆرتەکان ئاماژە بە هاتنی ژمارەیەکی زۆر لە کادیرانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) دەکەن کە لە تورکیاوە دەکشێنەوە بۆ ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی فورات لە ڕێگەی کوردستانی ئێراقەوە. مەبەستیان ڕاهێنانی چەکدارانی هێزەکانی سوریای دیموکرات و دابینکردنی ئەزموونی شەڕکردنە بۆ بەرپەرچدانەوەی سوپای تورکیا و هاوپەیمانەکانی. لەم چوارچێوەیەدا و وەک ئاماژەیەک بۆ ئەولەویەتانەی کە لە قۆناغی داهاتوودا بە شەڕی هێزە کوردییەکان لە سوریا دەدرێت، پەرلەمانی تورکیا، لە ئۆکتۆبەری ٢٠٢٥، لەسەر پێشنیاری ڕەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆککۆماری تورکیا، جێگیرکردنی یەکەکانی سوپای تورکیای لە باکوری ئێراق و سوریا بۆ سێ ساڵی دیکە درێژکردەوە. ئەمە درێژترین درێژکردنەوەیە لەو کاتەوەی کە ئەم پرۆسەیە دەستیپێکردووە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ خواستی تورکیا بۆ چەسپاندنی بوونی سەربازی خۆی لە ماوەی مامناوەنددا، بە لەبەرچاوگرتنی ئاڵۆزییەکانی دیمەنی ناوچەیی و نێودەوڵەتی.
“تورکیا و پڕچەککردن و داڕشتنەوەی سوپای سوریا”
یاداشتنامەی لێکتێگەیشتن کە لە ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ لە ئەنقەرە لەلایەن سوریا و تورکیاوە واژۆ کراوە و چوارچێوەی پەیوەندییە سەربازییەکانی لە خۆدەگرێت. یاداشتنامەکە هاوکاری لە ڕێکخستنی بەرنامەی ڕاهێنانی کارامەیی تایبەتمەند لە بواری بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، لابردنی مین، بەرگری ئەلیکترۆنی، ئەندازیاری سەربازی و لۆجستی لەخۆدەگرێت. هەروەها پێشکەشکردنی هاوکاری تەکنیکی لەڕێگەی ناردنی کەسانی پسپۆڕ بۆ پشتیوانی لە مۆدێرنیزاسیۆنی سیستەمی سەربازی و پێکهاتە ڕێکخراوەییەکانی سوریا و تواناکانی فەرماندەیی و هەروەها پاڵپشتیکردنی چاکسازیی کەرتی ئەمنی لەخۆدەگرێت. لەدوای واژۆکردنی یاداشتنامەکەوە، هەفتانە شاندە سەربازییەکانی تورکیا بە تایبەتی دەگەنە وەزارەتی بەرگری سوریا و بەڕێوەبەرایەتی مەشق و ڕاهێنانەکانی، بۆ تاوتوێکردنی ژێرخانی پێویستی مەشق و ڕاهێنان بۆ سوپای سوریا. تورکیا هاوکات هاوکارێکی سەربازی بۆ چاودێریکردنی پێشهاتە سەربازییەکان بۆ سوریا ڕاسپاردووە. داڕشتنەوەی سوپای سوریا خاڵی دەستپێکی هاوکاری تورکیا و سوریایە. ئەم داڕشتنەوەیە، جۆری ئەو مەشق و ڕاهێنان و چەکانەی ئەنقەرە بۆ دیمەشق دابین دەکات، هەروەها سروشتی دوکتورینی سەربازی سوپای نوێ دیاری دەکات. بەپێی خەمڵاندنەکان لە ئێستادا ژمارەی سوپای سوریا نزیکەی ١٠٠ هەزار سەربازە کە زۆربەیان لە چەکدارانی پێشووی ئۆپۆزسیۆن پێکهاتوون. لەم دواییانەدا هەندێک ئەفسەر و سەرباز کە لە ڕژێمی پێشوو لایانداوە، لەگەڵ ژمارەیەک خۆبەخشی نوێ زیاد کراون. وەزارەتی بەرگری پلانی هەیە بۆ ئەوەی لە ماوەی پێنج ساڵی داهاتوودا هێزی سوپا بۆ 200 هەزار کەس زیاد بکات. شایەنی باسە سوپای سوریا لە سەردەمی ڕژێمی پێشوودا ژمارەیان 250 هەزار کەس بووە. نەخشەی جێگیرکردنی سوپای سوریا گوزارشت لە ئاستەنگەکانی بەردەم حکومەتی ئێستا دەکات. لە ئەنجامدا زۆرینەی ئەم هێزانە لە ڕۆژهەڵاتی سوریا و ناوچەی کەنار دەریاکان و حەلەب و دیمەشق چڕبوونەتەوە. ئەم ناوچانە بە مەترسیدارترین دادەنرێت بەهۆی بوونی ئەو شتانەی کە وەزارەتی بەرگری بە پاشماوەی دەسەڵاتی کۆن و جوداخوازان وەسفی دەکات کە مەترسی لەسەر حکومەت و سەقامگیری وڵات دروست دەکەن. پێکهاتەی نوێی وەزارەتی بەرگری سوریا نزیکەی ١٣٠ کوتلەی سەربازی لەخۆدەگرێت کە یەکگرتنیان بە ناتەواوی ماوەتەوە. پەیوەندیی کوتلەیی و پاشخانی ئایدیۆلۆژی بەردەوام کاریگەرییەکی ڕوونی هەیە و هەڵسوکەوتی ئەندام و ئەفسەرانی ئەم کوتلەیانە دوورە لە ئەقڵی دامەزراوەیەکی سەربازیی پیشەیی، چ لە ڕووی ڕواڵەت (وەک نەبوونی یەکپۆشی) و چ لە ڕووی دیسپلینی سەربازییەوە، کە بە ڕوونی لە کاتی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ناوچەی کەنار دەریا و سوەیدەدا دەرکەوت.
لەوانەیە تورکیا لە کاتی پرۆسەی داڕشتنەوەی سوپای سوریادا ڕووبەڕووی ئاڵۆزی پێکهاتەیی بێتەوە. ڕەنگە گرنگترینیان چۆنیەتی هەڵوەشاندنەوەی ئەو پێکهاتە لامەرکەزیانە بێت کە لەم ساڵانەی دواییدا سەریان هەڵداوە، نەک تەنها دەستکاریکردنی ئەکتەرە هەبووەکان. تەحەددیاتی دیکە بریتین لەوانەی پەیوەندییان بە ئایدۆلۆژیا و دڵسۆزی سیاسی و ستانداردە پیشەییەکانەوە هەیە، هەروەها تەحەدای تێپەڕین لە مۆدێلە سەربازییە کلاسیکییەکان بۆ سوپایەکی چالاکتر و فرە ڕۆڵی گونجاوتر لەگەڵ ئەو تەحەددایانەی کە ڕووبەڕووی دەوڵەتە مۆدێرنەکان دەبنەوە. دووەم:- چەکسازی. دوابەدوای ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد، ئیسرائیل زیاتر لە 85%ی توانای وشکانی و دەریایی و ئاسمانی سوپای سوریای لەناوبرد، لەنێویاندا دامەزراوە سەربازییە سەرەکییەکانی وەک بنکە ئاسمانییەکان. زۆربەی ئەو فڕۆکە جەنگی و بۆمب هاوێژانەی لە خزمەت هێزی ئاسمانیدا بوون لەناوچوون و لە ئێستادا تەنها ژمارەیەکی سنوردار لە هەلیکۆپتەرەکانی گواستنەوەی می 8 و هەلیکۆپتەرە هێرشبەرەکانی گازێل کە دروستکراوی ڕووسیا ماون، کە لە بنکەی ئاسمانی کویرێس و مێززە جێگیر کراون. سەبارەت بە هێزی دەریایی، بەلەمەکانی سوریا کەم دەبێتەوە بۆ چەند بەلەمێکی دەوریەی خێرا کە بۆ دەوریەی ڕۆتینی بەدرێژایی کەناراوەکانی سوریا بەکاردەهێنرێن. ڕاپۆرتێکی دامەزراوەی لێکۆڵینەوە ستراتیژییەکان کە بنکەکەی لە لەندەنە، ئاماژە بەوە دەکات کە نزیکەی 40%ی زرێپۆشەکانی سوریا لە خزمەتگوزاری دەرچوون و یەکەکانی دیکەش پشت بە تەقەمەنی سەردەمی سۆڤیەت دەبەستن.
“هەڵوێستی نێودەوڵەتی و هەرێمی ڕووسیا، ئەمریکا و ئیسرائیل”
هەڵوێستەکان سەبارەت بە هەوڵەکانی تورکیا بۆ داڕشتنەوە و پڕچەککردنی سوپای نوێی سوریا جیاوازە، لە پاڵپشتی تا نیگەرانی و وریایی، بەپێی بەرژەوەندی و ستراتیجی لایەنە جیاجیاکانی تێوەگلاوە لە سوریا.
یەکەم:- هەڵوێستی ڕووسیا، ڕووسیا گەورەترین زیانی چالاکییە سەربازییەکانی تورکیایە لە سوریا، جا چ لە ڕووی داڕشتنەوە یان پڕچەککردنی سوپاوە. سوریا لە مێژە بازاڕێکی سەرەکی چەکی ڕووسیا بووە و پێشتر ڕووسیا لە ساڵانی کۆتایی ڕژێمی ئەسەددا سوپای سوریای داڕشتبووەوە. بۆیە کردەوەکانی تورکیا، ڕووسیا لە قازانجێکی بەرچاو بێبەش دەکات. مۆسکۆ هیوای خواستبوو کە دەسەڵاتی نوێ لە دیمەشق ناچار بێت بۆ چارەسەرکردنی پرسی چەک و داڕشتنەوەی سوپا ڕوو لە وڵات بکات بۆ یارمەتی. بەڵام ڕووسیا لە کۆتاییدا بە شێوەیەکی پراگماتیک مامەڵە دەکات و ناچارە خۆی لەگەڵ دۆخی ئێستادا بگونجێنێت بۆ ڕزگارکردنی ئەوەی لە بەرژەوەندییەکانی لە سوریادا ماوەتەوە. ڕووسیا لەوە تێدەگات کە تورکیا بە توانا و سەرچاوەکانیەوە ناتوانێت پشکی ڕووسیا لە سوپای سوریا بەدەست بهێنێت. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ پێویستی سوپای سوریا بە پارچەی یەدەگ بۆ تانک و فڕۆکە و تۆپخانە ڕووسیەکانی، کە لە ئێستادا هیچ بەدیلێک بۆیان نییە. ئەم بابەتە لە کاتی سەردانەکەی سەرۆک ئەحمەد ئەلشەرع بۆ مۆسکۆ لە ١٥ی ئۆکتۆبەری ساڵی ڕابردوو و لە کاتی دوو سەردانەکەی مەرحەف ئەبو قەسرە، وەزیری بەرگری سوریا بۆ مۆسکۆ، یەکەمیان لە مانگی تەمموز و دووەمیان لە مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵ، تاوتوێ کرا.
دووەم:- هەڵوێستی ئەمەریکا، ئەمەریکا دژایەتی تێوەگلانی تورکیا ناکات لە داڕشتنەوەی و پڕچەککردنی سوپای سوریا، لەسەر بنەمای ئەو تێگەیشتنەی کە ئەمە دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی نفوزی ڕووسیا لە سوریا. بە سەرنجدان بەوەی تورکیا هاوپەیمانی ڕۆژئاوایە، کاریگەری لەسەر سوپای سوریا پێشهاتێکی ئەرێنییە، بەو پێیەی سوپای سوریا لەگەڵ ئەجێنداکانی ڕۆژئاوا لە ناوچەکەدا هاوتەریب دەکات. جگە لەوەش واشنتۆن لەوە تێدەگات کە تێوەگلانی تورکیا لە ڕاهێنان و ڕاوێژکاری و دابینکردنی چەکی سووک زیاتر نابێت. لە ئەنجامدا کاریگەرییەکی بەرچاوی نابێت لەسەر هاوسەنگی هێز لە ناوچەکەدا، بەڵکو ڕۆڵی سوریا لە پاراستنی ئاسایشی ناوخۆ و چەسپاندنی سەقامگیری و بەرەنگاربوونەوەی داعش بەهێزتر دەکات- ئامانجێک کە ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا پشتیوانیی دەکەن.
سێیەم:- هەڵوێستی ئیسرائیل، ئیسرائیل ترسی لە دروستبوونی میحوەرێکی سوننە هەیە کە سوریا لە ناوەندەکەیدا بێت. بۆیە ئاگاداری ڕێککەوتنی هاوبەشی بەرگرییە لە نێوان هەردوو وڵاتدا، کە دەکرێت دەوڵەتانی دیکەی سوننە، وەک سعودیە بەشداری بکەن. هەروەها ئیسرائیل ترسی هەیە لە بنیاتنانەوەی سوپایەکی پیشەیی و پێشکەوتوو کە هەڕەشە لە ئاسایشی وڵاتەکەی بکات، سوپایەک کە تەنانەت پێش ڕووخانی ڕژێمی ئەسەدیش کار بۆ هەڵوەشاندنەوەی تواناکانی کردووە. بەڵام ڕەنگە بە هۆی فشاری ئەمەریکا و ڕۆژئاواییەکانەوە، ڕەنگە ئیسرائیل چاوی لە پێکهێنانی سوپایەک لە سووریا دابخات کە ئەرکی پاراستنی سەقامگیریی وڵاتەکەی پێسپێردراوە، ئەمەش بە سێ مەرج:-
یەکەم:- ئەو چەکانەی تورکیا و هەر لایەنێکی دیکە دابینی دەکەن، مەترسی لەسەر هاوسەنگی هێزی ئێستا دروست نەکەن و مەترسیی داهاتوو بۆ سەر ئاسایشی ئیسرائیل دروست نەکەن- بە واتایەکی تر، کە چەکی هێرشبەر نین.
دووهم:- به دابینکردنی سیستەمی بەرگری ئاسمانی پێشکەوتوو بۆ سوپای سوریا، هەڕەشە له سەر ئازادیی کردەوەکانی ئیسرائیل له ئاسمانی سوریادا نەکەن.
سێیەم:- چالاکییەکانی تورکیا لە باکووری سووریا بۆ ناوەراست و باشووری سووریا درێژ نابێتەوە. ئەم دوا مەرجە لە ڕیزی ئەو هێڵە سوورانەیە کە ئیسرائیل لە سەرەتاوە بۆ تورکیا کێشا، وەک لە بۆردومانکردنی بنکە ئاسمانییەکانی T-4 و تەمر لە پارێزگای حومس لە مانگی نیسانی ڕابردوودا دەرکەوت کە تورکیا هەوڵی بەکارهێنانی دا.
“دەرەنجامەکان”
تورکیا بە دووبارە داڕشتنی دیمەنی سەربازی و ئەمنی لە سوریا، هەوڵدەدات کاریگەری لەسەر دوکتورینی سەربازی سوپای سوریا دابنێت بۆ ئەوەی لەگەڵ بەرژەوەندییە ئەمنییەکانی تورکیادا بگونجێت، بە پلەی یەکەم ڕێگری دەکات لە دامەزراندنی دەوڵەتی کوردی لە ڕۆژهەڵات یان دەوڵەتێکی عەلەوی لە کەناراوەکان. هەروەها ئەنقەرە ئامانجی سەپاندنی فۆرمێکی وابەستەیی نەرمە بەسەر سوپای سوریادا بە هێنانەکایەی سیستەمی چەکی تورکیا، لە ئەنجامدا پشتبەستنی تەواو بە تورکیا بۆ مەشق و ڕاهێنان و ئۆپەراسیۆن و پارچەی یەدەگ. ئەمەش توانای ئەوەی بە تورکیا دەبەخشێت کە کاریگەری لەسەر ئاراستەی سوپای سوریا دروست بکات و وردە وردە دوکتورینە سەربازییەکەی بگۆڕێت بۆ ئامرازێکی پڕۆژەی ئەمنی تورکیا. سەرەڕای ڕۆڵی تورکیا لە ئاوەدانکردنەوە و پڕچەککردنی سوپای سوریا، بەڵام بەردەوامە لە پاڵپشتیکردنی لایەنەکانی “سوپای نیشتمانی”. ئەم سیاسەتە خۆپارێزییە لە نەبوونی متمانەی تەواوەوە سەرچاوە دەگرێت کە سوپای سوریا ملکەچی ڕێنماییەکانی تورکیا دەبێت. لەگەڵ ڕکابەرە عەرەبییەکان (وەک دەوڵەتانی کەنداو و ئوردن)، زۆرینەی سوننەی سوریا (لە دیمەشق و باشوور و لە نێو هۆزەکاندا) زیاتر مەیلیان بەرەو لایەنی عەرەبی هەیە. بۆیە کۆنترۆڵی تورکیا بەسەر بەشێکی بەرچاوی سوپای سوریادا نوێنەرایەتی هەوڵێکە بۆ دەستەبەرکردنی کاریگەرییە بەردەوامەکەی، لە ترسی پێچەوانەبوونەوەی ڕۆڵی لە داهاتوودا.
پەراوێزەکان؛
- TBMM, (22.10.2025). Türk askerinin Irak ve Suriye’deki görev süresi 3 yıl daha uzatıldı. https:-//tinyurl.com/5yt5yan8
- مركز الامارات للسياسات (25.12.2025). الدور التركي في إعادة بناء القدرات العسكرية والأمنية السورية. https:-//tinyurl.com/52c374bc
- الشرق (13.08.2025). أنقرة ودمشق توقعان اتفاقية “تعاون عسكري” لتعزيز قدرات الجيش السوري. https:-//tinyurl.com/4emrevts
- موفق الخوجة ، لمى دياب ، محمد كاخي (10.2025). الجيش السوري الجديد.. تحديات جمع المتناقضين. https:-//tinyurl.com/2p9w94n6
- Turk Bir Dev (04.09.2025). Türkiye ve Suriye Arasında Tarihi Savunma İş Birliği Anlaşması. https:-//tinyurl.com/ye3ke8jh
