هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئەوەی هەرێمێکە و بەشێکە لە دەوڵەتی ئێراقی فیدراڵ بەڵام بێگومان لە هەمان کاتدا پێگەیەکی بەهێزی سیاسی و جیۆپۆلەتیکی هەیە لە ناوچەکە، ئەمەش وایکردووە کە هەرێمی کوردستان وەکو ئەکتەرێکی نادەوڵەتی لەسەر ئاستی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کاریگەر و ناسراو بێت و دەوڵەتان پەیوەندی باشیان لەگەڵ هەرێمی کوردستاندا هەبێت کە بێگومان هەر ئەمەش وا دەکات کە هەرێمی کوردستان وەکو ئەکتەرێکی کاریگەر ڕۆڵی هەبێت و بە تایبەت بتوانێت لە ڕێگای چەند هەنگاوێکەوە هاوکارێکی باشی کوردانی ڕۆژئاوای کوردستان بێت و بتوانێت لە هەمان کاتدا لە هەندێک گۆشەوە لەگەڵ هێز و لایانە کوردییەکان بە شێوەیەکی دیپلۆماسیانە زامنی هێشتنەوەی ئەو دیفاکتۆیە بێت کە لە ڕۆژئاوای کوردستاندا هەیە کە ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ئەزموون و پەیوەندییە دیپلۆماسیانە کە هەرێمی کوردستان لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی و دەرەوەیی هەرێمیدا هەیەتی.
لە ڕابردووشدا هەرێمی کوردستان لە زەمینەیەکی گونجاو و لە باردا توانیویەتی ڕۆڵی باش ببینێت و بە ئەرکی خۆی هەڵبستێت لە هاوکاری کردنی پارچەکانی دیکەی کوردستان چ لە ڕووی دیپلۆماسییەوە چ لە ڕووی ناردنی هێزی پێشمەرگەوە بێت بۆ ڕۆژئاوای کوردستان ئەویش لە کاتێکدا کە داعش لە 2014 دا لە هێرشێکی بەرفراوانیدا بۆ سەر ڕۆژئاوای کوردستان ئەوە نزیکەی 80% کۆبانێی داگیر کرد و لەو کاتەشدا بەڕێز “مەسعود بارزانی” کە ئەو کات سەرۆکی هەرێمی کوردستان بوو ئەوە داواکارییەکی ئاراستەی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان کرد لەسەر ناردنی هێزی پێشمەرگەی کوردستان بۆ کۆبانێ و لە ئەنجامیشدا پەرلەمانی هەرێمی کوردستان بە مۆڕاڵێکی بەرپرسیارانەوە بڕیاری ناردنی هێزی پێشمەرگەی دا بۆ کۆبانێ و لە دواتریشدا پێشمەرگە و شەڕڤانانی کوردستان توانیان بە سینگێکی پۆڵایینەوە و بە گورزێکی توند تیرۆریستانی داعش ڕاو بنێن و شاری کۆبانێ و ڕۆژئاوای کوردستان بپارێزن کۆبانێ نەکەوێت. لە ئێستاشدا لە دوای ڕووداوەکانی 8/12/2024 دا و ڕووخانی ڕژێمی بنەماڵەی بەشار ئەسەددا ئەوە هەرێمی کوردستان بە هەمان شێوە دەتوانێت بە هەماهەنگی لەگەڵ هێز و لایانە کوردییەکانی ڕۆژئاوادا ڕۆڵی بەرچاو ببینێت لە دەستەبەرکردنی بەرژەوەندی و مافەکانی کورد لە سوریای نوێدا و هاتنی بەڕێز جەنەراڵ مەزڵوم کۆبانێ بۆ هەولێر و کۆبوونەوەی لەگەڵ بەڕێز مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان دەرخەری ئەوە ڕاستیەیە کە ڕۆڵی هەرێمی کوردستان لە سوریای نوێدا بە دەر نییە و کاریگەرە و لە کۆبوونەوەکەشدا جەخت لەسەر لێک نزیکبوونەوە و هەماهەنگی و لێک تێگەیشتن کرابوویەوە.
هەرچەندە تا ڕادەیەکیش ئەو کێشە و ململانێیەی کە دەوڵەتی تورکیا هەیەتی لەگەڵ هەسەدە بە بیانوی جۆراوجۆر و هەسەدە وەکو هێزێکی دانپێدانەنراو دەبینێت یان ئەوەی کە گوایە هەسەدە پەیوەندی لەگەڵ پەکەکەدا هەیە یاخود ئەو قەوارە دیفاکتۆیەی کە لە سوریادا هەیە کە ڕۆژئاوای کوردستانە و لە ژێر دەسەڵاتی هەسەدەدا هەیە ئەوە تورکیا بە هەڕەشەی دەبینێت بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانی خۆی، ئەمەش تا ڕادەیەک وایکردووە بە پێی پێویست هەرێمی کوردستان نەتوانێت دەست واڵا بێت و ئەوەی کە پێویستە بیکات وەکو خۆی ئەنجام بدات، چونکە لە کۆتاییشدا هەم هەرێمی کوردستان هەم تورکیاش پەیوەندی سیاسی و بازرگانیشیان لەگەڵ یەکدیدا هەیە و ئەمە وای کردووە تا ڕادەیەک ڕۆڵی هەرێمی کوردستان لە ڕۆژئاوای کوردستان و سوریادا ئاڵۆز دەربکەوێت جگە لەوەی کە لە ناوخۆی هەرێمی کوردستانیشدا ململانێی سیاسی لە نێوان پارتە سیاسییەکاندا هەیە و و لە لایەکی دیکەشەوە پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا کێشە و گرفتی هەیە، بەڵام بێگومان سەرەڕای ئەمانە ڕۆڵی هەرێمی کوردستانیش لە ڕێگای ئەوەوە دەبێت کە هەرێمی کوردستان ببێت بە پردێکی پەیوەندی و نێوەندگیر لە نێوان هێز و لایانە کوردییەکان بە تایبەت “هەسەدە” و حکومەتی ڕاگوێزەری ئێستای سوریا و دەکرێت لە ڕێگای دانوستان و گفتوگۆی ئاشتیانەوە جەخت لە بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی نێوان کوردانی ڕۆژئاوا و حکومەتی سوریا بکرێتەوە و لەگەڵ ئەوەشدا ئەوە بخرێتە بەر باس کە دۆزی ڕەوای کورد لە سوریا دەبێت بگاتە دەرئەنجامێکی ئەرێنی و بە تایبەت لە ڕووی لامەرکەزییەتێکی سیاسی و ئیداری واتا ئۆتۆنۆمییەک بۆ کوردانی ڕۆژئاوا بێتە کایەوە وەکو چۆن هەرێمی کوردستان قەوارەیەکی سیاسی و ئیدارییە لە ئاستی ناوخۆیی ئێراقی فیدراڵ، جگە لەوەی پێویستە لە ڕێگای دەستوورەوە ئاماژە بە مافەکانی کورد لە سوریادا بدرێت و مافەکانی کورد دەستەبەر بکرێت هەرچەندە لەم دوایانەدا “ئەحمەد شەرع” سەرۆکی ڕاگوێزەی سوریای ئێستا بەبێ ڕەچاو کردنی ئەمە دەستوورێکی کاتی بۆ سوریا دەستەبەر کرد و هیچ ئاماژەیەکی بە مافەکانی کورد نەدا، جگە لەوەش دروستبوونی پەیوەندییەکی بازرگانی لە نێوان هەرێمی کوردستان و ڕۆژئاوادا لە ڕێی دەروازەی “پێشخاپور”ەوە وا دەکات زیاتر پەیوەندییەکی بەهێز لە نێوان تاکەکانی کورد چ لە هەرێمی کوردستان چ لە ڕۆژئاوا دروست بێت و هەژموونی ڕۆژئاوا و باشووری کوردستان بەهێزتر دەربکەوێت جگە لەوەی هەرێمی کوردستان دەتوانێت ڕۆڵی گەورە ببینێت لە ڕووی پاڵپشتی ڕۆشنبیری و پەروەردەییەوە بۆ ڕۆژئاوای کوردستان یاخود بتوانێت هاوکاری دارایی بگەیەنێتە ڕۆژئاوا بۆ ئاوەدانکردنەوەی ڕێگاوبانەکان و دروستکردنی قوتابخانە و شوێنی نیشتەجێبوون و هتد…
بەڵام دووبارە ئەمەش لەسەر ئەوە وەستاوەتەوە کە ئایا پەیوەندی نێوان بەغدا و هەولێر چۆن دەبێت چونکە بەردەوام لە لایان حکومەتی مەرکەزی ئێراقەوە کێشە و گرفت بە تایبەتی کێشەی مووچە و بودجە دروست دەکرێت لە بەردەم هەرێمی کوردستاندا کە ئەمەش وا دەکات دووبارە هەرێم دەس واڵا نەبێت لە کردنی ئەو کارانەی کە پێویستە بکرێت. من لەو باوەڕەدام ئەگەر ململانێیە سیاسییەکان و کێشە و گرفتەکان لە ناوخۆیی هەرێمی کوردستاندا چارەسەر بکرێت و ململانێیەکان بە لاوە بنرێت بۆ ئەم دۆخە هەستیارەی کە ڕۆژئاوای کوردستان تێیدایە ئەوە ڕاستەوخۆ خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی ڕۆژئاوای کوردستانیش دەکات هەر لەوەی لە هەرێمی کوردستان هێزەکانی ٧٠ و ٨٠ یەک بخرێنەوە و بکرێنە هێزێکی نیشتمانی و لە لایەکی دیکەشەوە هەرێمی کوردستان کە تاوەکو ئێستا دەستووری نییە ئەوە دەستوورێکی هەبێت ئەمە خۆی لە خۆیدا خزمەتێکی زۆرە بۆ ڕۆژئاوای کوردستان و ئەگەر بارێکی لەناکاو هاتە پێشێ ئەوە دەکرێت سوودێکی زیاتری هەبێت ئەگەر هەرێمی کوردستان لە ناوخۆدا ئامادەیی تەواوی هەبێت، هەر بۆیەش لە ئێستادا تا ڕادەیەک زیاتر ڕۆڵی هەرێمی کوردستان لە بۆ هێشتنەوەی کانتۆنە کوردییەکان یان ڕۆژئاوای کوردستان زیاتر هاوکارییەک و ڕۆڵێکی مەعنەویانەیە و هەر ئەمەش زیاتر پێویسترە لەم باردۆخەی ئێستادا کە هەم هەرێمی کوردستان تێیدایە و هەمیش ڕۆژئاوای کوردستان تێیدایە بۆیە دەبێت لە پاڵ ئەوەشدا ئومێدەواربین کە باردۆخی ڕۆژئاوای کوردستان لەبار بێت و ئەو هەڕەشانەی کە لەسەریەتی کەم ببنەوە چونکە لە کۆتاییدا سەرکەوتنی ڕۆژئاوای کوردستان بەسەر ئالنگارییەکان و هەڕەشەکان ئەوە بە واتای بەهێزبوونی باشووری کوردستانیش دێت و لە داهاتووشدا هەرێمی کوردستان زیاتر دەتوانێت هاوکاری ڕۆژئاوای کوردستان بێت.
خاڵی هاوبەشی هەرێمی کوردستان و ڕۆژئاوای کوردستانیش ئەوەیە کە هەردووک لە ڕووی جیۆپۆلەتیکیەوە گرنگن و بەشێکی زۆری کێڵگە نەوتییەکانی سوریاش دەکەوێتە ژێر دەسەڵاتی هەسەدە لە ڕۆژئاوای کوردستان و ئەمەش وا دەکات کورد لە پێناو بەرژەوەندییە باڵاکانی خۆی بەکاری بهێنێت و بتوانێت تا ڕادەیەکی باش هەلە گرنگەکان بقۆزێتەوە، هەر بۆیە لە دەرئەنجامدا بۆمان دەردەکەوێت لەم بارودۆخەی ئێستادا کە هەرێمی کوردستان تێیدایە لەسەر ئاستی نێوخۆی خۆیدا و لەسەر ئاستی هەرێمیشدا بارودۆخەکە ئاڵۆزە ئەوە هەرێمی کوردستان تەنیا دەتوانێت ڕۆڵێکی دیپلۆماسیانە بگێڕێت لەگەڵ وڵاتانی هەرێمی بە تایبەتی سوریا و تورکیادا و بە شێوەیەکی ئاشتیانە و گفتوگۆئامێز دۆزی کورد و مافەکانی کورد لە ڕۆژئاوای کوردستاندا بخاتە بەر باس بۆ چارەسەرێکی ئاشتیانە و ئەرێنی.
