“گفتوگۆی (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) لەگەڵ حكومەتی ئێراق هۆكارەكانی گەڕانەوەی (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) بۆ گفتوگۆ”
ب. هۆكارە گشتییەكان
بەدەر لە هۆكارە تایبەتەكان و وابەستە بە خودی “مام جەلال” و پارتەكەی، تا بە “دكتۆر عەبدولڕەحمانی قاسملۆ” و پارتەكەی و هەروەها خودی (سەدام حوسێن)و دەوڵەتەكەی دەگات، چەندین هۆكاری گشتیش لە پشت سەری ئەنجامدانی ئەو دانوستانەوە بوون، لە سەروویانەوە (پارتی دیموكراتی كوردستان) و هاوپەیمانەكانی لە بەری جود. ئەوەش بێ هۆكار نەبوو، چونكە ئەوان مەبەستیان بوو، ئەو دانوستانە بگاتە ئەنجام، تا لەلایەك یەكێتیی بە گەڕانەوە بۆ لای حكومەتی ئێراق تاوانبار بكەن و بیكەن بەگژ جەماوەری كوردستان و ڕای گشتیدا. لەلایەكی دیكەوە ڕەوایەتی بە خۆیان بدەن، كە بۆ لە ماوەی ڕابردوودا دژایەتی ئەو پارتەیان كرد و نەیانخستە بەرەكەیانەوە. بەتایبەت بۆ (پارتی دیموكراتی كوردستان) ئەوە گرنگ بوو، كە یەكێتیی بە گەڕلنەوە بۆ لای حكومەتی ئێراق، هەڵەیەكی مێژوویی ئەكات، چونكە دوای نزیكەی (سێ) مانگ لە رێكەوتنامەی جەزائیر و شكستی شۆڕشی ئەیلول لەساڵی (1975ز)، “مام جەلال” یەكێتی دامەزراند و دژایەتی پارتی و ماڵباتی بارزان و شكستی شۆڕشی ئەیلولیان كرد و بە (ئاش بەتاڵ) ناویان برد! ئەمەو دوای (سێ) مانگیش لە ئەنفالی بارزانییەكان لەلایەن حكومەتی ئێراقەوە لە (31ی تەممووزی1983ز)، باسوخواسی دانوستانی یەكێتیی لەگەڵ حكومەتی ئێراق، بڵاوكرایەوە. هەربۆیە دژایەتی پارتی و بەرەی جودیش بۆ ئەو دانوستانە، ئەوەندەی تر، (مام جەلال)و پارتەكەیان هاندا، هەرچی زووە بگاتە ئەنجام. دیارە ئەوەش بۆ حكومەتی ئێراق و (سەدام حوسێن)یش هەر ڕاست بوو، تا بەو كارە، گورزێكی گەورە لە پارتی و هاوپەیمانەكانی بوەشێننێت و لێرە بەدوا شەڕی پارتی و هاوپەیمانەكانی بە یەكێتیی بكات!.
لەلایەكی دیكەوە حكومەتی سوریای نەیار بە دەوڵەتی ئێراقیش، لە ئەنجاندانی ئەو دانوستانە بێ هۆكار نەبوو، كاتێك دەیویست لە رێگای گەڕانەوەی (یەكێتیی) بۆ لای حكومەتی ئێراق، بە چەند زانیاری هەواڵگری بگات و لە رێگایەوە دووچاری كێشەی بكات و لاواز ببێت و لەو جەنگەدا بە شكستی لێی دەربچێت. لەم بوارەشدا دەزگای هەواڵگری سووریا لەسەر هێڵ بوون. ئەوەش بێ هۆكاری نەبوو، چونكە سەرباری ئەوەی خودی ڕژێمی بەعسی سووری، نەیارێكی سەرسەختی رژێمی بەعسی ئێراق بوون، خودی دەوڵەتی سوریا و ڕژێمەكەی، لە پشتیوانە بەهێزەكانی یەكێتیی بوون و شەڕ دەوڵەتە نەیارەكەیان بۆ دەكردن، كە دەوڵەتی ئێراق بوو. باس لەوەش كراوە، كە دەزگای هەوالگری سووریا كاری بۆ ئەوە كرد بوو، دانوستانێك لەنێوان یەكێتیی و حكومەتی ئێراق بێتە ئارا، تا لە رێگای گفتوگۆوە دزە بكاتە نێو خاكی ئێراق و دەستی بگاتە چەندین دۆست و لایەنگری خۆی و زانیاری گرنگ لەسەر ڕژێمی بەعسی ئێراق و حكومەتەكەی. ئەوەش بۆ سەردەمێك، كە تەكنۆلۆجیا و میدیا وەك ئێستا پێشكەوتوو نەبوو، تا لە رێگای ترەوە ئەو كارە بكات.
هۆكارێكی تر كۆماری ئیسلامی ئێران بوو، كە زەمینەیەكی بۆ مانەوە و پشتیوانی و كردنەوەی بارەگاكانی یەكێتیی نەهێشتبوویەوە، بەڵكو بە پێچەوانەوە لە رێگای یەكە سەربازییەكانی و بە پشتیوانی پارتی و بەرەی جود، شەڕی یەكێتیی ئەكرد و فشاری زۆری بۆ كۆی هێزەكانی هێنابوو. بەتایبەت كاتێك پێگەی یەكێتیی و هێزەكەی، كەوتبووە هاوسنووری كۆماری ئیسلامی ئێران و بەرەی شەڕەكانی نێوان (ئێراق و ئێران). هەربۆیە بە گەڕانەوەی یەكێتی بۆ لای حكومەتی ئێراق، دەرفەتی پێئەدا لەلایەك شەڕی هێزەكانی ئەو دەوڵەتە و پشتیوانەكانی بكات. لەلایەكی دیكەوە بیكاتە كارتی فشار بەسەر دەوڵەتی ئێرانەوە، كە ئەگەر دەرگای گفتوگۆ و خاكەكەی بەڕوودا نەكاتەوە، رێگای تری هەیە بیگرێتەبەر و لەبری دۆستایەتی، دژایەتی ئەكات. بەهەموو ئەو هۆكارانە و چەندین هۆكاری تر، كە تا ئێستا بە پەنهانی ماوەنەتەوەو هەندێكیشیان بە ئاشكراكردنیان، كێشەی لێدەكەوێتەوە، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بۆ لای حكومەتی ئێراق گەڕایەوەو گەرێكی تری گفتوگۆ لەنێوانیان دەستی پێكرد.
لێرەوە ئەو پارتە بە بڕیاری سكرتێری گشتییەكەی، هەنگاوی یەكەمی بۆ گفتوگۆ لەگەڵ حكومەتی ئێراق نا. لەو بارەشەوە هیچ دوو دڵ نەبوو، چونكە ئەو گەڕانەوەیە زۆر لە بەرژەوەندی بوو. هۆیەكانیش زور بوون. لەلایەك ئەو نەیدەتوانی لە یەككاتدا شەڕی حكومەتی ئێراق و دەوڵەتی ئێران و پارتی دیموكراتی كوردستان و هاوپەیمانەكانی لە بەرەی جود بكات، بۆیە پێویست بوو، بە گفتوگۆ لەگەڵ لایەكیان بتوانێت كێشەی نەیارێكیان چارەسەر بكات و فریا دژایەتی لایەكی تریان بكەوێت. هەروەها لەو كاتەدا پارتی دیموكراتی كوردستان و بەرەی جودیش، متمانەیان بە یەكێتیی نەبوو، تا لەبری حكومەتی ئێراق، ڕوو لەوان بكات. بەرپرسانی كۆماری ئیسلامی ئێرانیش متمانەیان بە یەكێتیی نەبوو، تا زەمینەی دانوستانی بۆ بڕەخسێنن. ئەوەش بەهۆكاری ئەوەی پێشتر بۆ ماوەی (سێ) ساڵ، شانبەشانی هێزە ئۆپۆزسیۆنەكانی كوردی ئێران، شەڕی هێزەكانی سوپای پاسداران و دەوڵەتەكەی كرد بوو. هەربۆیە كاركردن بۆ ڕازیكردنی ئەو دەوڵەتە و گەڕانەوە بۆ لای زۆری دەویست و بەڵگەی پێویست بوو، باوەڕی پێ بكرێت.
لەنێو ئەو دۆخەداو بەو هۆكارە تایبەتی و گشتیانە، دواجار زەمینەی دانوستان هاتە ئاراو گەڕی یەكەمی گفتوگۆكان دەستیان پێكرد. بەو هۆیەوەش لاپەڕەیەكی نوێ لەنێوان یەكێتیی و حكومەتی ئێراق كرایەوە، كە مێژووی دۆستایەتی بەرپرسەكانی لە مێژووی دژایەتیكردنەكانیان زیاتر بوو.
