“كاریگەری جەنگەكە لەسەر شەڕی ناوخۆیی پارت و ڕەوتە كوردییەكان”
ب. كاریگەری دوو بەرەی لەسەر پارت و ڕەوتە كوردییەكان؛ لەوەها دۆخێكدا، كە (پێنج) پارتی كوردی، چوونە (دوو) بەرەی دژ بە یەك، لەسەر (پێنج) لایەنی (بەرەی جود) پێویست بوو، لەكاتی مەترسی بۆ سەر هەریەكەیان، ئەوانی تریش پشتیوانی بكەن و هاوكاری سیاسی و سەربازی بكەن. وەك ئەوەی ئەگەر مەفرەزەیەكی (پارتی دیموكراتی كوردستان) یان هەر یەكە و ئۆرگانێكی، دووچاری شەڕ یان كێشەیەك هات، لەگەڵ (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان)، لەسەر هەر (چوار) پارتەكەی تر، كە (حیزبی سۆسیالیستی كوردستان، پارتی گەلی دیموكراتی كوردستان، پارتی سۆسیالیستی كوردستان، حیزبی شیوعی ئێراق) بوون، هاوكار و پشتیوانی (پارتی دیموكراتی كوردستان) بن. ئەمە لەكاتێكدا بوو، كە پێش ئەو جەنگە (حیزبی سۆسیالیستی كوردستان) هاوپەیمانی (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) و لە دژی (پارتی دیموكراتی كوردستان) وەستا بوو.
هەروەها (پارتی گەل)یش بە ڕێبەرایەتی (سامی عەبدولڕەحمان)، كە لەساڵی (1981ز) دامەزرا، هەر لە (پارتی دیموكراتی كوردستان) جیابوویەوە و لە دژی ئەویش دامەزراو خەباتی ڕاگەیاند، كەچی دوای چەند مانگێك چووە نێو ئەو بەرەیەی (پارتی دیموكراتی كوردستان)ی لێبوو، هەموو ئەوانەش بەو مانایە بوون، كە دروستبوونی بەرەكان و پەیوەست بوونی پارت و ڕەوتەكان بەو بەرانەوە، لەسەر بنەمایەكی كوردی و كوردستانی و بۆ بەرژەوەندی گشتی نەبوو، بەڵكو هەلومەرجی ئەو كاتی جەنگ و، ویستی سەرۆك یان سكرتێری ڕەوت و پارتەكان، بڕیاری لەسەردا. دیارە ئەگەر كاریگەری جەنگەكە و هاوپەیمانی دەوڵەتی سووریا بۆ كۆماری ئیسلامی ئێران نەبوایە، ئەستەم بوو كۆی ئەو پارتانە لە (دوو) بەرەی دژ بە یەكدا كۆببنەوەو شەڕی یەكتر بەو شێوەیە بكەن. ئەمەو جگە لەوەی هێزە ئیراقییەكانیش، بێنە نێو شەڕی پارت و ڕەوتە كوردییەكانەوە.
جیاواز لە هەموو ئەوانەش بە درێژایی ماوەی نێوان كۆتایی ساڵی (1980ز)، تا بە ساڵی (1983ز) دەگات، چەند شەڕێكی ناوچەیی بچوك و قورس، لەنێوان ئەو هێزانە و هەردوو بەرەی (جەودەق و جود) ڕوویدا. ئەمەو چەندین ناو و ناتۆری خراپیشیان لەیەك ناو مێژوویی یەكتریان چەواشە كرد. بە ئاستێك ئەوەی پێشتر بە یەكتریان نەكردبوو، لە دوای ڕاگەیاندنی ئەو (دوو) بەرەیە بە یەكیان كرد، لایەكی تری ئەو كاریگەرییانە ئەوە بوو، كە سنووری دەسەڵاتی پارت و ڕەوتە كوردییەكان بەر تەسك و و نزیك بوون لە یەك. ئەوەش شەڕ و پێكدادانی ئەوانی ئاسانتر كرد. هەربۆیە ئەوەندی خەریكی شەڕی یەكتر بوون، خەریكی شەڕی سوپای ئێراق و هێزە كرێگرتەكانیان و هێزە چەكدارەكانی تریان نەبوون. كۆی ئەوەش لە قازانجی حكومەتی ئێراق بوو، نەوەك خودی ئەو هێزانە. ئەمەو جگە لەوەی دروستكردنی كێشە و ناوو ناتۆر و قسەی نابەجێ بە یەكتر، كارئاسانی بۆ حكومەتی ئێراق و دەزگا ئەمنییەكانی كرد، تا لەو رێگایەوە بتوانن باشتر بیانناسن و باشتریش لێیان بدەن و رێگری لە پلان و كار و چالاكییەكانیان بگرن. خۆ ئەگەر ئەو ناكۆكییانە نەبوایە، ئەوا توانای هەموو پارت و ڕەوتە كوردییەكان و هێزە چەكدارەكانیان بۆ لێدانی حكومەتی ئێراق و هێزە چەكدارەكانی و دەزگا ئەمنی و كرێگرتەكانی، بەكار دەهات. ئەوەش لە سەركەوتن نزیكی ئەكردنەوە، نەوەك پێ نەگەن.
بەو دۆخەوە ساڵانی (1980-1983ز) بۆ كورد و پارت و ڕەوتە كوردییەكان، گەلێك سەخت بوو. سەختییەكەشی ئەو كاتە دەركەوت، كە لە پەراوێزی ڕووداو و ناكۆكییەكانی ئەو (دوو) ساڵەدا، ئەنفالی كوردانی فەیلی گەیشتە لوتكە. (پارتی دیموكراتی كوردستان)یش ناچار بوو شان بە شانی سوپای پاسدارانی ئێران شەڕی (گردەمەند) لە دژی سوپای ئێراق و كرێگرتە كوردەكان بكات، كە دواجار ئەنفالی (8000) بارزانی بەدوای خۆیدا هێنا. (یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان)یش ناچار بوو، بۆ باشتر لێدانی نەیارەكانی لە (بەرەی جود)، لەگەڵ (حكومەتی ئێراق) بكەوێتە گفتوگۆ و ئامادەی دانوستان و رێكەوتن بێت، بەو مەرجەی (سەدام حوسێن)ی سەرۆك كۆماری ئێراق، پێ ڕازی بێت. هەربۆیە ساڵانی (1980-1983ز) بە سەرەتایی هۆكاری ئەو ڕووداو و كارەساتانە دانرا، كە دوای ساڵی (1984ز) بەسەر كورد و دۆزەكەیدا هات.
