“پێشەکی”
ژنانی سیاسەتمەدار لە کوردستان ڕووبەڕووی ئاستەنگی بەرچاو بونەتەوە لەلایەن میدیای سێبەرەوە، کە زۆرجار بە زانیاری ناڕاست و هێرشی کەسی دەکرێنە ئامانج. هەروەها، زۆرێک لەو ئافرەتانەی بە ئامانج دەگیرێن تووشی ترس و تۆقاندن دەبنەوە، ئەمەش وایکردووە هەندێکیان لە بەشداریکردنی سیاسی بکشێنەوە. “ڕێزان شێخ دلێر” پەرلەمانتاری پێشووی پەرلەمان و چالاکوانی مافی ژنان ئاماژەی بەوەدا؛ کە وێنە و لێدوانی ساختە بەشێوەیەکی باو بۆ وروژاندنی توڕەیی بەرامبەر بە ژنە سیاسییەکان بەکاردەهێنرێت، ئەمەش ژینگەیەک دروستدەکات کە هەست بکەن ناتوانن بە ئازادی قسە بکەن. پەنابردنی یاسایی بەهۆی ژمارەیەکی زۆری دەزگاکانی میدیای سێبەرەوە ئاڵۆزە، ئەمەش وایکردووە بەرەنگاربوونەوەی ئەم هێرشانە بە شێوەیەکی کاریگەر قورس بێت. بە گشتی سرووشتی بەربڵاوی میدیای سێبەر کاریگەرییەکی توندی لەسەر بەشداری سیاسی ژنان و تێڕوانینی گشتی هەیە.
“یەکەم؛ مانای زاراوەی میدیای سێبەر و کاریگەرییەکانی بۆ سەر میدیای گشتی”
زاراوەی “میدیای سێبەر” دەتوانێت بەپێی کۆنتێکستەکە مانای جیاوازی هەبێت، لەم چوارچێوەیەدا میدیای سێبەر ئاماژەیە بۆ تۆڕەکانی سۆشیال میدیا و دەزگا ئۆنلاینەکان کە پەیوەندییان بە پارتە سیاسییەکان و کەسانی دەسەڵاتدار و قەوارە کاریگەرەکانی دیکەوە هەیە. ئەم لاپەڕانە بە پلەی یەکەم دەستکاری ڕای گشتی و خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی لایەنە پەیوەندی دارەکان دەکەن. بە گشتی ئەوان ڕووماڵی هەواڵی ڕاستەقینە لەگەڵ زانیاری لایەنگری یان درۆ تێکەڵ دەکەن بۆ ئەوەی کاریگەرییان لەسەر گوتاری گشتی هەبێت. هەر بۆیە زۆرجار ئەم ئۆپەراسیۆنانە لەلایەن سیاسەتمەدارە بەهێزەکان و بازرگانان و هێزە ئەمنییەکانەوە پارەدار دەکرێن و ئاراستە دەکرێن. میدیای سێبەر لە کوردستانی ئێراق بە چاندنی ناتەبایی و تێکدانی متمانە بە دامەزراوە گشتییەکان و زیانگەیاندن بە ئیعتباری ڕۆژنامەگەری ناسراوە. هەروەها ڕەخنەگرانی حکومەت و ڕۆژنامەنووسان و پێکهاتە کەمینەکان و ژنانی دیار دەکەنە ئامانج. لە چوارچێوەی کوردستانی ئێراقدا، میدیای سێبەر زانیاری ناڕاست بڵاودەکاتەوە، پەرە بە خولگەی سیاسی دەدات و هێرشی ناوزڕاندن دەکاتە سەر ڕکابەرەکان و ڕۆژنامەنووسان و ڕەخنەگران. بۆ نموونە، ڕەنگە لێدوانی ساختە یان زانیاری ناڕاست سەبارەت بە کەسایەتییە گشتییەکان، لەنێویاندا ژنانی دیار، بڵاوبکەنەوە، بۆ ئەوەی توڕەیی گشتی لێبکەوێتەوە. میدیا سێبەرەکان توڕەیی گشتی دەوروژێنن و گومان لەبارەی پارتە دەسەڵاتدارەکان و ڕکابەرەکانیان لەناو ئۆپۆزسیۆندا دەخەنە ڕوو. ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی ناتەبایی کۆمەڵایەتی و جە مسەرگیری.
“دووەم؛ ژنانی سیاسەتمەدار لە کوردستان چ ستراتیژێک بەکاردەهێنن بۆ بەرپەرچدانەوەی هێرشی میدیای سێبەر؟”
بە گشتی چەندین ئامراز و ڕێکار دەگرێتە بەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی میدیای سێبەر لەوانەش:-
١.هەڵمەتی هۆشیاری گشتی:- بەشداری دەستپێشخەرییەکان دەکەن بۆ پەروەردەکردنی خەڵک سەبارەت بە تاکتیکی زانیاری ناڕاست و سروشتی میدیای سێبەر، بە ئامانجی بنیاتنانی خۆڕاگری بەرامبەر بە گێڕانەوەی درۆ.
٢.ڕێکاری یاسایی:- هەندێک لە ژنان وەک “ڕێزان شێخ دلێر” بانگەشە بۆ ڕێسای تووندتر و ئەگەری پەنابردنی یاسایی دەکەن لە دژی ناوزڕاندن و زانیاری هەڵە، پاڵ بە چاکسازی یاساییەوە دەگرن بۆ بەرزکردنەوەی لێپرسینەوەی میدیا.
٣. دروستکردنی هاوپەیمانی:- ژنانی سیاسەتمەدار هاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی دەکەن بۆ گەورەکردنی دەنگەکانیان و دروستکردنی بەرەیەکی یەکگرتوو لە دژی زانیاری هەڵە، پەرەپێدانی هاودەنگی لەنێوان سەرکردە ژنەکان لە سەرانسەری پارتە جیاوازەکاندا. ئەم ڕێبازانە ئامانجیان کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی میدیای سێبەر و بەهێزکردنی ژنانە لە دیمەنی سیاسیدا.
هێرشی میدیای سێبەر کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر دیمەنی سیاسی کوردستان هەیە بە تێکدانی متمانەی گشتی و داڕشتنی تێڕوانینەکان. ئەم تۆڕانە زانیاری ناڕاست بڵاودەکەنەوە، زۆرجار کەسایەتییە سیاسییەکان بە تایبەتی ژنان دەکەنە ئامانج بۆ دەستکاریکردنی ڕای گشتی و لەکەدارکردنی ڕکابەرەکانیان. لە ئەنجامدا ژینگەیەکی ترس و نادڵنیایی دروست دەکەن، گوتار و بەشداری سیاسی ڕاستەقینە بێهیوا دەکەن. تێکەڵبوونی میدیای سێبەر لەگەڵ دەزگا تەقلیدییەکان هێڵەکانی نێوان ڕۆژنامەگەری باوەڕپێکراو و پڕوپاگەندە کاڵ دەکاتەوە، ئەمەش وا دەکات بۆ دەنگدەران قورس بێت ڕاستییەکان لە درۆکان جیابکەنەوە.
لەم سۆنگەیەوە، ژنانی سیاسەتمەدار لە کوردستان بە شێوەیەکی ستراتیژی سۆشیال میدیا بەکاردەهێنن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بینین و بەرپەرچدانەوەی گێڕانەوەی نەرێنی. ئەم بەشدارییە ڕاستەوخۆیە یارمەتیان دەدات کە میدیای نەریتی تێپەڕێنن، کە زۆرجار گێڕانەوەی پیاوان و بەرژەوەندییە حزبییەکان زاڵن. سەرەڕای ئەوەش، ژنان سۆشیال میدیا بەکاردەهێنن بۆ هۆشیارکردنەوەی خەڵک سەبارەت بەو تەحەددایانەی کە ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، لەنێویاندا هێرشی میدیای سێبەر. بە هاوبەشکردنی چیرۆکی کەسی و کۆکردنەوەی پشتیوانی لە ڕێگەی هاشتاگ و کەمپەینەکانەوە، هاودەنگی و خۆڕاگری کۆمەڵگا لە دژی زانیاری هەڵە پەروەردە دەکەن. ئەم ڕێبازە چالاکانە نەک هەر دەنگیان گەورەتر دەکات بەڵکو هاندەری بەشداریکردنی زیاتری ژنانە لە سیاسەتدا هەر وەک دەتوانین ببینین کە لە وڵاتانیش هەمان کەمپەین هەیە و هاشتاگی گشتگیر بڵاو دەکەنەوە وەک هاشتاگی “می توو”.
“سێیەم؛ کاریگەرییە درێژخایەنەکانی میدیای سێبەر لەسەر سەقامگیری سیاسی کوردستان”
کاریگەرییە درێژخایەنەکانی میدیای سێبەر لەسەر سەقامگیری سیاسی کوردستان قووڵ و فرەلایەنەن لەوانەش:-
١.نەمانی متمانە:- میدیای سێبەر متمانەی گشتی بە هەردوو دامەزراوە سیاسییەکان و ڕۆژنامەگەری کەم دەکاتەوە، ئەمەش وادەکات هاووڵاتییان بە ئەستەم زانیاری باوەڕپێکراو لە زانیاری ناڕاست جیابکەنەوە، ئەمەش دەتوانێت ببێتە هۆی کینیزمی بەرفراوان سەبارەت بە پرۆسەی سیاسی.
٢. زیادبوونی جەمسەرگیری و لایەنگیری:- بە پێشخستنی گێڕانەوەی دابەشکەر و دەستکاریکردنی ڕای گشتی، میدیای سێبەر ناتەبایی کۆمەڵایەتی پەروەردە دەکات، کە دەتوانێت گرژییە هەبووەکانی نێوان کوتلە و پێکهاتە سیاسییە جیاوازەکانی ناو هەرێمەکە زیاتر بکات.
٣. خنکاندن بەشداری سیاسی:- ترس لە زانیاری هەڵە و هێرشی کەسی، بەتایبەتی دژی ژنانی سیاسەتمەدار، هاندەری بەشداری سیاسی چالاکانە، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمتر دیمەنێکی سیاسی نوێنەرایەتی و ئەگەری وەستاندنی پێشکەوتنی دیموکراسی.
٤. دەستکاریکردنی هەڵبژاردن:- وەک لە پێش هەڵبژاردنەکاندا دەبینرێت، میدیای سێبەر دەتوانێت کاریگەرییەکی بەرچاو لەسەر دەرئەنجامی هەڵبژاردنەکان هەبێت، بە بەرژەوەندیکردنی هەندێک لایەن و لە هەمان کاتدا لایەنەکانی دیکە تێکدەدات، ئەمەش گۆڕەپانێکی یاریکردنی نایەکسان دروست دەکات کە هەڕەشە لە یەکپارچەیی پرۆسەی دیموکراسی دەکات.
بە گشتی، ژنانی سیاسەتمەدار لە زۆربەی وڵاتان ڕووبەڕووی هێرشی میدیایی سێبەر دەبنەوە، بەڵام لە کوردستان ئەم کێشەیە دەتوانێت تایبەتمەندی خۆی هەبێت:-
١. جۆری هێرشەکان:- زۆرجار ئەم هێرشانە لە ڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و پێگە ئەلیکترۆنییەکانەوە دەکرێن. دەکرێت شێوازی جیاوازیان هەبێت وەک بڵاوکردنەوەی زانیاری هەڵە، ناوزڕاندن، یان هەڕەشە.
٢. کاریگەری کولتووری:- لە کۆمەڵگایەکی نەریتیدا وەک کوردستان، ژنان دەکرێت زیاتر ڕووبەڕووی ڕەخنەی تووند ببنەوە بۆ بەشداریکردنیان لە سیاسەتدا.
٣. بەرەنگاربوونەوە:- هەندێک لە ژنە سیاسەتمەدارەکان هەوڵ دەدەن لە ڕێگەی بەکارهێنانی یاسا و ڕاگەیاندن بەرەنگاری ئەم هێرشانە ببنەوە.
٤. پشتیوانی:- گرنگە بزانین ئایا ڕێکخراوەکانی ژنان و کۆمەڵگای مەدەنی چ ڕۆڵێک دەگێڕن لە پشتیوانیکردنی ئەم ژنە سیاسەتمەدارانە.
٥. کاریگەری لەسەر بەشداری سیاسی:- ئەم هێرشانە دەتوانن کاریگەری نەرێنیان هەبێت لەسەر بەشداری ژنان لە سیاسەتدا.
ژنانی سیاسەتمەدار لە کوردستان بەردەوام ڕووبەڕووی هێرشی میدیایی سێبەر دەبنەوە، بەتایبەت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان. ئەم هێرشانە زۆرجار پەیوەندییان بە ڕەگەزەوە هەیە و مەبەستیان کەمکردنەوەی ڕۆڵی ژنان لە بواری سیاسیدایە. هەندێک لە ستراتیژیەکانی بەرەنگاربوونەوە بریتین لە بەکارهێنانی پلاتفۆرمە میدیاییەکان بۆ بەرگریکردن لە خۆیان و ڕوونکردنەوەی هەڵوێستەکانیان هاوکاری و پشتیوانی یەکتر لە نێوان ژنانی سیاسەتمەدار و داواکردنی پشتیوانی لە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان. ئەم هەنگاوانە یارمەتی ژنانی سیاسەتمەدار دەدەن لە کوردستان بۆ بەرەنگاربوونەوەی هێرشە میدیاییەکان و بەردەوامبوون لە ڕۆڵی گرنگیان لە ژیانی سیاسیدا.
“بە کورتی”
- لە هەرێمی کوردستانی ئێراق، ژنە سیاسەتمەدارەکان بەردەوام ڕووبەڕووی ئاستەنگ و کێشە دەبنەوە لە میدیای سێبەر “سۆشیال میدیا”.
- بەشێوەیەکی گشتی کۆمەڵگا هێشتا بە تەواوی ڕانەهاتووە لەسەر بەشداری ژنان لە بواری سیاسی، زۆرجار ئەم ژنانە پشتیوانی پێویستیان لە لایەن حزب و ڕێکخراوەکانیانەوە پێ ناگات.
- ئەم دۆخە پێویستی بە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی و یاسایی هەیە بۆ باشترکردنی ژینگەی کارکردن بۆ ژنە سیاسەتمەدارەکان لە هەرێمی کوردستان.
