“كۆماری ئیسلامی ئێران و دۆخی كورد لە خۆرهەڵاتی كوردستان”
سەركەوتنی كۆماری ئیسلامی ئێران بە رێبەرایەتی “ئایەتوڵلا خومەینی”، بێ كێشە تێنەپەڕی، بەڵكو ڕووبەڕووی چەندین كێشەی ناوخۆیی و هەرێمی و نێودە،وڵەتی بوویەوە. لە نێو ئەوانە پێكهاتەی كوردی ئێران بوو، كە ناڕەزاییان لە دژی ئەو دەنگدان و سیستەمە سیاسییە دەربڕی، هەربۆیە ئەو ناڕەزایەتییە، فتوای “ئایەتوڵڵا خومەینی” بەدوادا هات، كاتێك لە (19ی ئابی1979ز)، شەڕی كوردی وڵاتەكەی بە غەزا ناوبرد. ئەو ڕووداوەش، كە بە (كارەساتی 28ی گەلاوێژ) لای كوردی خۆرهەڵات ناسرا، شەری كوردی بە (غەزا لەپێناوی خوا) بە ڕەوا زانی. بەوەش نەك هەر ناوچە كوردییەكان، بەڵكو پێكهاتەی كوردی ئێران و پارت و ڕەوتە كوردییەكان، كەوتنە بەر هەڵمەتی شاڵاوی دەسەڵاتدارانی نوێی ئێران. بەو ڕووداوەش بەهاری گۆڕانكاری ئەوانی لە پاییزی خەزان نزیك كردەوە. بەتایبەت ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانەی، چاوی كۆمەڵگای كوردی و كۆی كوردی وڵاتی ئێرانیان لەسەر بوو. كێشەی گەروەش ئەوە بوو، كە بەر لەوەی رێبەری ئایینی كۆماری ئیسلامی ئێران، فتوای شەڕی كورد بدات، كۆی پارت و ڕەوتە كوردییەكانی وڵاتی ئێران، لە ململانێكی ناوخۆیی قوڵدا بوون. بەتایبەت ململانێی ڕەوتە نەتەوەیی و چەپ و ئیسلامییەكان لەگەڵ یەك. لەم بوارەدا (حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران)، كە رابەرایەتی ڕەوتە نەتەوەییەكەی خۆرهەڵاتی كوردستانی ئەكرد و خۆی بە خاوەنی (34) ساڵ خەباتی سیاسی و چەكداری و میراتگری گۆماری كوردستان ئەزانی، لەلایەن (كۆمەڵەی شۆڕشگێری زەحمەتكیشانی كوردستانی ئێران)ەوە ڕەخنەی لێگیراو و بەرامبەری وەستا، بەوەی لە ئاست كۆماری ئیسلامی ئێراندا نەرمی نواندووەو توند نەبووە.
ئەو هێزەشی رابەرایەتی ڕەوتی چەپی ئەكرد، نەك هەر لەلایەن (حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێران)ەوە دژایەتی كرا، بەڵكو لەلایەن ڕەوتێكی ئیسلامی بە رێبەرایەتی “ئەحمەدی موفتیزادە”و بەشێكی لە مامۆستایانی ئایینی گوند و شارۆچكەو شارەكانی خۆرهەڵاتی كوردستانەوە، دژایەتیكرا. ئەمەو جگە لە مامۆستایانی ئایینی و خەڵكی سووننی مەزهەبی سەر بە مەكتەبی قورئان. سەرباری ئەو پارت و ڕەوتانەش، چەندین ڕەوتی سیاسی و ئایینی تر، لە گۆڕەپانەكە دژایەتی یەكتریان كرد. هەموو ئەو پارت و ڕەوتانەش لەبری ئەوەی لە یەك بەرەی كوردی یان كوردستانی یان لانی كەم نیشتمانیدا كۆببنەوە، تا بەرامبەر ڕژێمی دەسەڵاتداری نوێی ئێران بوەستن، لە دژی یەك سەنگەریان گرت و كەوتنە بانگەشە و ناوزڕاندن و دژایەتی توند لە دژی یەك.
لەنێو ئەو دۆخە نەخوازراوەی ناوخۆیی خۆرهەڵاتی كوردستان و كوردەكانی وڵاتی ئێراندا، “ئایەتوڵڵا خومەینی”، كە قسەی یەكەم و كۆتایی بۆ دەوڵەت دەكرد، سەرباری ئەوەی فتوای شەڕی كوردەكانیدا، هەلەی ناوخۆی ئەوانی قۆستەوەو زۆر زیرەكانە خۆیانی لە دژی یەكتر بەكارهێنا. لەم بوارەشدا سەرەتا پشتیوانی لە ڕەوتە ئیسلامییە سوونیگەراكانی كۆمەڵگای كوردی كرد بە دژی ڕەوتە چەپەكان، بەكاری هێنان. دواتر هەردوو ڕەوتە نەتەوەیی و چەپەكەی دا بەگژ یەكدا، بەوەش هەموویانی بە شەڕی یەكترەوە سەرقاڵكرد. ئەو دۆخەش زەمینەی گەیاندنی هێزی دەوڵەتی بۆ ناوچە كوردنشینەكان ڕەخساند.
لەو دۆخە ئاڵۆزەدا، كە هێز و لایەنە سیاسییە كوردەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان، خەریكی دژایەتی یەكتر بوون، لە بیر ئەوەدا نەبوون، كە دۆخی بەشەكانی تری كوردستان، زۆر لە دۆخی خۆیان خراپترە، بۆیە بێ گوێدانە دۆخی بەشەكانی باشوور و باكوور و خۆرئاوای كوردستان، شەڕی دەسەڵاتی خۆیان لە خۆرهەڵاتی كوردستان كرد. بەوەش لە كۆتایی ساڵی (1979)ەوە، تا ساڵانێكی دواتر، بە شەڕی ناوخۆی خۆیانەوە، نەك هەر خەڵك و ناوچەكانی خۆیان، دووچاری شەڕەكە كرد، پارت و ڕەوتە سیاسییەكانی باشووری كوردستانیشیان سەرقاڵكرد. زەرەرمەندی یەكەمی ئەو شەڕانەش خودی پارت و ڕەوتە كوردییەكان و ناوچەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان و كۆی كۆمەڵگای كوردی بوون. بە پێچەوانەوەشەوە ئەوەی سوودی لێ بینی، كۆماری ئیسلامی ئێران بوو، چونكە بەهۆی ئەوەوە بەشێك لە كوردەكانی خۆرهەڵات، بۆ دەربازبوون لەو دۆخە خراپە و گەڕان بە دوای ژیاندا، ڕوویان لە دەوڵەت كرد و خۆیان لە رێزەكانی، سوپای پاسداران و سوپای بەسیجی ئێران، ناونوس كرد و بوونە چەكداری دەوڵەتی ئێران. لەكاتێكدا دەتوانرا، ئەو هێزە مرۆییە بۆ هێزی پێشمەرگەی كوردستان و شەڕی نەیارانی خاك و خەڵكی كوردستان بەكاربهێنرێت. لەو دۆخەشدا هەڵەی یەكەم و تاوانبارانی یەكەم، خودی پارت و ڕەوتە كوردییەكان بوون، تا حكومەتی ئێران، چونكە ئەگەر ئەوان خۆیان لە بەرەیەكی كوردستانی رێك بخستایە، ئەستەم بوو شەڕی حكومەتی ئێران و فتوای رێبەری كۆماری ئیسلامی ئێران لە دژی كورد سەركەوتوو بێت. ئەمەو ژمارەیەك كورد، ببنە هێزی چەكداری كۆماری ئیسلامی ئێران و شەڕی هێزە كوردییەكانی تر بكەن، وەك پێیانكرا.
