موقتەدا سەدر لە داھاتووی پڕۆسەی سیاسی ئێراق دا

“گەڕانەوە یان بەردەوامیدان بە بایکۆت؟”

“پێشەکی”

موقتەدا سەدر سەرۆکی ڕەوتی سەدر لە ئێراق، پەیامی جۆراوجۆری سەبارەت بە ئەگەری گەڕانەوەی بۆ گۆڕەپانی سیاسی بڵاوکردۆدتەوە لەماوەی ڕابردوودا؛ لە ڕێگەی دەروازەی هەڵبژاردنی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەرانەوە پەرلەمانی داهاتوودا دوای ئەوەی لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی ساڵی 2022 لە پەرلەمان کشابووەوە بە ڕاگەیاندنی ڕەتکردنەوەی “بەشداریکردن لەگەڵ گەندەڵکاران” بۆ پێکهێنانی حکومەت، هەروەها هەڵوەشاندنەوەی ئەو هاوپەیمانییە سێ قۆڵییەی کە لەگەڵ سەرکردە سوننە و کوردەکان کۆیکردبووەوە.

لە ئەگەری گەڕانەوەی بۆ گۆڕەپانی سیاسی، سەدر جارێکی دیکە بەرەو یەکخستنەوەی بزووتنەوەکەی هەنگاو دەنێت، بەڵام ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە کێبڕکێ لەسەر سەرکردایەتی پێکهاتەی شیعە چڕتر دەبێتەوە، ئەمەش وایکردووە ڕەوتەکەی ڕووبەڕووی ئاستەنگەکانی فراوانکردنی بازنەی هاوپەیمانییەکانی و کرانەوەی بەڕووی هەندێک هێزی سیاسی تەقلیدی شیعەدا. پێشبینی دەکرێت ئێران لەو لایەنانە بێت کە زۆرترین پێشوازی لە گەڕانەوەی سەدر بۆ نێو پڕسەی سیاسی ئێراق دەکەن و لە قۆناغی داهاتووشدا هەوڵی گەڕاندنەوەی هاوسەنگی لەگەڵ هێز و ڕەوتەکانی تری نێو ماڵی شیعە دەدات، تەنانەت ئەگەر ئەوە لەسەر حیسابی بەشێک لە لایەنگرانی بێت، لە کاتێکدا دڵنیابوون لەوەی کە پەیوەندییە نزیکەکانی لەگەڵ فراکسیۆنەکانی “بەرەی مقاوەمە ” دەپارێزێت. واشنتۆن شێوازی مامەڵە و کارکردنی خۆی بۆ دۆخی سیاسی ئێراق دەپارێت و بەگشتی پاڵپشتی لە هەوڵەکانی کەمکردنەوەی ئاستی کێشەکان دەکات بەو ئامانجەی دۆخی سەقامگیری ئەمنی زیاتر لەوە ڕوویداوە ئاڵۆزتر نەبێت، ئەمەش بەو مانایەیە کە ئەگەر سەدر لە دوای هەڵبژاردنەکانی داهاتوودا سەرکەوتوو بێت لە پێکهێنانی حکومەتی هاوپەیمانی، ڕووانگە و هەڵوێستێکی تایبەت و تازەی دەبێت بۆ کۆی پڕۆسەی سیاسی لە ئێراق.

“هەنگاوەکانی دەست پێکردنەوەی جووڵە سیاسییەکان”

لە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا موقتەدا سەدر زنجیرەیەک ڕێوشوێنی سەر لە نوێ ڕێکخستنەوەی بۆ بزوتنەوەکەی گرتەبەر دوای وەستانی یەکجاری کە دوای کشانەوەی لە پرۆسەی سیاسی هات، دەکرێت هەنگاوەکانی سەدر لە ماوەی ڕابردوودا بەو جۆرە روون بکەینەوە:-

هەنگاوی یەکەم:- دوورخستنەوەی بەشێک لە ئەندامانی بزاتنەوەکە؛ لە مانگی نیسانی ٢٠٢٣دا، سەدر بە پرۆسەی فلتەرکردنی “غربلة” بزووتنەوەکەدا تێپەڕی، بە دەرکردنی تووندڕەوترین ئەندامانی بزووتنەوەکە لەو کەسانەی کە پێیان دەگوترا “ئەوانەی کە دۆزییان هەیە” پێشەکییەکەی بە ڕێکخستنی کەمپینێکەوە، پاشان زنجیرەیەک دەرکردنی ئەندامانی گرووپی چەکداری “سەرایە السلام” و ژمارەیەک لە نوێنەرانی ئەو گرووپە لە پارێزگاکان بە تۆمەتی جۆراوجۆر پەراوێزی خستن.

دووەم:- پڕۆژەی خزمەتگوزاری ” البنیان المرصوص ” بۆ سەرجەم پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی ئێراقی؛ سەدر هەڵمەتی چالاککردنی پرۆژەی “البنیان المرصوص”ی کرد کە ڕێکخراوێکە بۆ هاوپشتی کۆمەڵایەتی لەناو بزووتنەوەکەدا، هەروەها مەودای پڕۆژەکەی فراوانتر کرد بۆ سەرجەم پێکهاتەکانی گەلانی ئێراق، کە بە یەکێک لە فاکتەرە بنەڕەتییەکانی بەستنەوەی پێکهاتەکانی بزووتنەوەکە دادەنرێت.

سێیەم:- هەڵوێستی سیاسی لەبەرامبەر جەنگی عەززە؛ لەگەڵ هەڵگیرسانی شەڕی غەززە لە ٧ی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠٢٣، سەدر کۆمەڵێک هەڵوێستی گرتەبەر کە بریتی بوون لە ڕێکخستنی خۆپیشاندان، ئەنجامدانی نوێژی یەکگرتوو و هەڵمەتی بەخشین بۆ دانیشتوانی کەرتی غەززە هەنگاوەکانی لەم کاتەدا زیاتر ڕەهەندێکی سیاسی هەبوو، بە تایبەت لەگەڵ پاشەکشەی لایەنە شیعەکانی دژبەری ئەو لە دروشمەکانی پێشوویان سەبارەت بە ڕووبەڕووبوونەوەی ئیسرائیل و تۆمەتبارکردنی  سەدر کە هەڵگری پڕۆژەیەکی ئەمریکی – ئیسرائیلییە.

چوارەم:- ئەنجامدانی کۆمەلێک کۆبوونەوەی جۆراوجۆر؛ موقتەدا سەدر بە زنجیرەیەک بەسەرکردنەوە و کۆبوونەوەی کۆمەڵایەتی دەست پێکرد بۆ لای لایەنگرانی کە وەک ئامادەکاری بۆ گەڕانەوە، لە مانگی ئازاری ئەمساڵدا سەردانی مەرجەعی باڵای شیعە عەلی سیستانی کرد، کە خۆی لە وەرگرتنی ئێراقی بەدوور گرتبوو سیاسەتمەداران بۆ ماوەی نزیکەی دە ساڵ، دیارترین کاریگەری لەسەر پڕۆژەی گەڕاندنەوەی زیندوویی بزووتنەوەکە هەبوو، بەو پێیەی سەردانەکە بە چەندین شێوە خوێندرایەوە لەنێویاندا سەدر داوای مۆڵەتی لە دەسەڵات کرد بۆ گەڕانەوە بۆ ژیانی سیاسی.

پێنجەم:- گۆڕینی ناوی ڕەوتەکەی؛ موتەدا سەدر ناوی بزوتنەوەکەی لە لە ڕەوتی “سەدر”وە گۆڕی بۆ  “بزوتنەوەی نیشتمانی شیعە”، شان بەشانی ئەم هەنگاوە زنجیرەیەک کۆبوونەوە و پەیوەندی ئەنجامدا لەگەڵ بزوتنەوە و ڕەوتە مەدەنییەکان، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئامادەکاری نێو پڕۆسەی سیاسی هەژمار دەکرێت.

“ناکۆکییەکان بۆ سەرکردایەتیکردنی شیعەکان”

لە ژێر ڕۆشنایی ئەو چاوەڕوانیانەی کە ئەستەمە ڕێککەوتن بکرێت لەسەر بەدیلێکی یەکلاکەرەوە بۆ دەسەڵاتی باڵا، لە دوای مردنی “عەلی سیستانی”، هەروەها لە ڕوانگەی ئەو واقعەی کە سەدر لە ڕووی سیاسییەوە پەیڕەوی دەکات، ئەویش پێشەنگی دژە داگیرکارییە، کە جەماوەرێکی ڕێکخراو و یەکگرتوو لە دەوری ڕەوتەکەی کۆبۆتەوە، بەڵام پەرشوبڵاو، کە حزب، هێز، ڕەوتی سیاسی و کۆمەڵایەتی بچووک و بێ کاریگەر لەخۆدەگرێت، ئەم واقعە بۆ سەدر کارەکەی زەحمەتر کردووە بەتایبەت دوای ئەوەی کۆمەڵێک لایەنی دژە سەدری توانیان بەبێ بەشداری ڕەوتەکەی حکومەت پێک بهێنن و پڕۆسەی سیاسی ئاراستە بکەن.

سەدر لە ساڵی ٢٠٢١دا لە ڕێگەی پێشکەشکردنی پڕۆژەیەکەوە لەژێر ناوی “هاوپەیمانی زلهێزەکان”، هاوپەیمانی سێ قۆڵی لەگەڵ “محەمەد حەلبوسی”، سەرۆکی پەرلەمان و “مەسعوود بارزانی”، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان پێکهێنابوو، ئەم هاوپەیمانێتییە جۆرێک لە هاوسەنگی پێکهاتەی تێدا بەدیکرابوو. سەدر ئەو کاتە لە ژێر ناوی “ڕەوتی سەدری” هاتە ناو هەڵبژاردنەکانەوە و، لە کۆی ٣٢٨ کورسی پەرلەمان ٧٣ کورسی بەدەستهێنا، کە نوێنەرایەتی کەمتر لە نیوەی کورسییەکانی شیعە لە پەرلەمان دەکات، ئەم دۆخە دەروازەیەکی تازەی کردەوە بۆ  سەرهەڵدانی مشتومڕێک سەبارەت بەوەی کە ئایا سەدر وەک سەرکردەیەک دەتوانێت نوێنەرایەتی پێکهاتەی شیعەکان بکات لە ئێراق؟ بەتایبەتی کە زۆرینەی ژمارەیی کورسییەکانی شیعە یەکلایی نەکرایەوە، کە نزیکەی 107 کورسییان بەسەر هێزەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی و سەربەخۆکاندا دابەشکرابوون و، ئەم مشتومڕەش بوو یەکێک لەو هۆکارانەی کە بڕیاری کشانەوەی سەدری خێراتر کرد لە پڕۆسەی سیاسی.

لە هەڵبژاردنی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەراندا یاسای هەڵبژاردن هەرچۆنێک بێت، بەشداربوونی رەوتی نیشتمانی شیعە و بەدەستهێنانی ٧٣ کورسی یان کەمتر بە خەسارێک بۆ بزووتنەوەکە دادەنرێت بۆیە لەڕووی پرەنسیپەوە ڕەوا بوو کە بزووتنەوەی سەدری خۆی پێگەی خۆی بگۆڕێتەوە لە ژێر ناونیشانێکی نوێدا کە ئەنجامەکانی بەراورد ناکرێن بە ئەنجامەکانی پێشوو. بەڵام ئەم پاڵنەرە بە جەوهەری بەدی ناکرێت بە بەراورد بە هەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکی لەسەر سەرکردایەتی پێکهاتەی شیعە لە ڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئایینییشەوە، بە تایبەت کە ناونیشانە نوێیەکە دەرگای هاوپەیمانی لەگەڵ هێزە شیعەکانی دیکە دەکاتەوە کە پێش یان دوای هەڵبژاردنەکان لەبەر ئەوەی لە ئێستادا قسە و باسەکان سەبارەت بە بوونی ئەوەی کە لە پلانێكی بەرنامە بۆ داڕێژراو  بەدی دەکرێت بە سەرۆکایەتیی “قەیس خەزعەلی” سەرۆکی “ئەسائیب ئەهلی حەق”، کە بووەتە بەهێزترین کەسایەتی نێو چوارچێوەی هەماهەنگی و گەورەترین هاوپەیمانی سەرۆکوەزیران “محەمەد شیاع سودانی”، بۆ لە قاڵبدان و گۆشەگیرکردنی مالیکی و هەڵوەشاندنەوەی “دەوڵەتی یاسا”.

وەک چۆن ئیتر مەحاڵ نییە هاوپەیمانییەک پێش یان دوای هەڵبژاردنەکانی نێوان سەدر و مالیکی ڕووبدات، پێدەچێت حزبێکی شیعە لەم قۆناغەدا زیاتر لە ڕوناکی دەرچووبێت کە سەرۆکی ڕێکخراوی “بەدر” هادی عامرییە، کە ڕەنگە لە قۆناغی داهاتوودا دوور نەبێت  لە سەدر. ئەگەرچی بەپێی زانیارییە ئاماژە پێکراوەکان سەدر ڕایگەیاندووە کە پارتە مەدەنییەکان و هێزە بچووکەکان یان هێزە تازەپێگەیشتوەکانی شیعە شانبەشانی بزووتنەوەکەی لە ژێر چەتری “شیعە” کۆدەکاتەوە هاوپەیمانی نیشتمانی” بۆ دەستەبەرکردنی سەرکەوتنی زیاتر لە “نیوە +1”ی کورسییەکانی شیعە، و دوو لەسەر سێی کورسییەکانی پەرلەمانیش لە چوارچێوەی هاوپەیمانێتییەکی فراوان پێکدەهێنێت. بەڵام ئەو پرسیارە بە هەڵپەسێردراو دەمێنێتەوە کە ئایا سەدر بڕیاری لەسەر کاندیدەکەی داوە کە سەرۆکایەتی حکومەت بکات بۆ قۆناغی داهاتوو یان نا، یان ئەو ڕێکخستنانە قبوڵ دەکات کە بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنەکان و یاساکەیان و وادەی هەڵبژاردنەکان دەکرێت.

ئەوەی لە واقیعەوە نزیکترە ئەوەیە کە سەدر لە هەڵبژاردنەکاندا خۆی کاندید ناکات پێش ئەوەی کاندیدەکەی بۆ سەرۆک وەزیران یەکلایی بکاتەوە و، بەبازاڕکردنی ئەم کاندیدە لە ناوەوە و دەرەوەی بزووتنەوەکەدا. هەرچەندە جەعفەر سەدر کە ئامۆزای موقتەدا سەدرە، بەهۆی پێگەی خۆی لە بنەماڵەی سەدر، پێگەی سەرەتایی لە لیستی کاندیدەکاندا دەپارێزێت، بەڵام بەدوور نازانرێت ناوی دیکەی ناو بزووتنەوەکە کاندید بکرێن.

“هەڵوێستی تاران بەرامبەر سەدر”

ئەگەرچی تاران دەستوەردانی کاریگەرانەی کرد، لە ئاستە جیاجیاکاندا، بۆ ئەوەی ڕێگری لە موقتەدا سەدر بکات لە پێکهێنانی حکومەت لە ساڵی 2021، کە دواتر وای لێکرد لە ئەنجومەنی نوێنەران بکشێتەوە، بەڵام هەرگیز دەرگاکانی بەڕوویدا دەنەخست ،بەپێی ئەو زانیارییانەی هەن، ئاماژە بەوە دەکەن کە ئێران هیچ نیازێکی نییە هەوڵی لابردنی سەدر یان دژایەتییەکەی بدات لە بەرژەوەندی هاوپەیمانەکانی لە چوارچێوەی هەماهەنگیدا، ئەم بژاردەیە ئەگەر دووبارە بێتەوە، تواناکانی بۆ مانۆڕکردن لاواز دەکات،  بەم شێوەیەش ئەو کاریگەرییەی کە لەلایەن ململانێی نێوان خودی شیعەکاندا هەیە سنوودار دەکات، چونکە بە کردەوە ناتوانێت دژایەتی بنکە جەماوەرییەکەی بکات کە بەردەوام لە گەشەکردندایە. ناوەندەکانی بڕیاردانی ئێران ناتوانن، لە ڕووی ستراتیژییەوە، ڕێگە بدەن ناکۆکییەکە بە قازانجی لایەنێکی شیعە چارەسەر بکەوێتەوە، تەنانەت ئەگەر هاوپەیمانەکانی لە “چوارچێوەی هەماهەنگی”دا بن.  ڕەنگە سەدر ئاگاداری ئەو ڕاستییە بێت و پێشتریش چەندین داواکاری بۆ پێشوازیکردن لە نێردەکانی ئێران، یان قبوڵکردنی بانگهێشتنامە بۆ سەردانی ئێران ڕەتکردۆتەوە.

لە ڕاستیدا سەدر باش ئاگاداری ڕەهەندە ستراتیژییەکانی سیاسەتی ئێران بێت بەرامبەر بە ئێراق و هەندێک سەرچاوەی شارەزا پشتڕاستی دەکەنەوە کە تەنیا لەم دواییانەدا ڕێگەیان پێدراوە پەیوەندی نێوان ژمارەیەک لە کەسانی نزیک لە خۆی و لایەنی ئێرانی ڕووبدات. بەو پێیەی گەیشتۆتە ئەو قۆناغەی کە گفتوگۆ لە لایەن لایەنەکانی ناو مەتبەخی بڕیاردانی ئێرانەوە دەست پێ بکات. ئەمەش وەک ئاماژەیە بۆ دیدگایەک کە سیاسەتی ئێران دەخوێنێتەوە لە چوارچێوەی خێراتربوونی کاردانەوەی ئەمنی و ئابووری کە ڕووبەڕووی ئێران دەبێتەوە لەگەڵ هەڵگیرسانی قەیرانەکان لە ناوچەکە لە دوای شەڕی غەززە و پێکدادانی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئیسرائیل بۆ یەکەمجار و پەرەسەندنی مەیلێکی نێودەوڵەتی بۆ سەپاندنی سزای زیاتری ڕۆژئاوا بەسەر تاراندا، کە ڕەنگە لەنێو هەموو ئەمانەدا ڕووبەڕووی فشار ببنەوە، هەندێکیان لە لایەنە ئێراقییە دۆستەکانەوە بوون، بۆ بەستنی کارەکانی کوتلە چەکدارەکانی پەیوەست بەوانەوە، کە لە ڕێگەی فشارە سەربازییەکانیانەوە سنووری مانۆڕی بەرفراوانیان بۆ سەر تاران دابین دەکرد لایەنی ئەمریکی و حکومەتی ئێراق پێکەوە بۆ دەستەبەرکردنی بەرژەوەندییەکانی ئێران. دیمەنی نێوەندگیری سەرکردەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی لەگەڵ هەموو لایەنە کاریگەرەکانی ئێران بە مەبەستی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنێکی فراوان لە دژی هێزەکانی ئەمریکا لە ئێراق.

ئەوەی پاڵپشتی ئەم دۆخە دەکات، ڕوودانی نزیکبوونەوەیەکی نەبینراو لە میدیاکاندایە لە نێوان سەدر و هەندێک لە توندڕەوترین کوتلە شیعەکان، وەک “حزبوڵڵای کەتەعیب” و “ئەلنوجەبا”، لە پاشخانی ململانێی ئەم کوتلانەدا لەگەڵ هەندێک لە سەرکردەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی و تۆمەتبارکردنیان بە هاوکاری لەگەڵ ئەمریکییەکان لەو ئۆپەراسیۆنانەی کە فەرماندە مەیدانییەکانیان کردە ئامانج ئەوەی ڕەوایەتی بەو گریمانەیە دەدات کە ئەم لێکنزیکبوونەوەیە لە ژێر سپۆنسەری ئێراندا ڕوودەدات، دڵنیابوون لە پاراستنی فراکسیۆنەکانی “بەرەی مقاوەمە” لە ئەگەری ئەوەی تاران ناچار بێت بەشێک لە لایەنە سیاسییەکان بکاتە قوربانی.

ئەو پرسیارەی لەم بارەیەوە دێتە ئاراوە ئەوەیە؛ ئایا سەدر لە قۆناغی داهاتوودا ئیمتیازاتی ئێران دەردەهێنێت کە ڕێگەی پێبدات سەرکردایەتی ئێراق بکات و هەندێک لە هاوپەیمانە نزیکەکانی تاران لە دەسەڵات دوور بخاتەوە؟ وەڵامی ئەم پرسیارە بە شێوەیەکی ورد و یەکلاکەرەوە لەبەردەستدا نییە، بەڵام ڕاستییە سیاسییەکان ئەو جۆرە بژاردانە پەسەند دەکەن، هەروەک چۆن بژاردەی دیکە پەسەند دەکەن کە ڕەنگە ئێران پەنایان بۆ ببات، لەوانە؛ پشتیوانیکردن لە بزووتنەوەی دژە شیعەی سەدر و کارکردن بۆ شکستپێهێنانی لە ڕووی هەڵبژاردنەوە. لە چوارچێوەی وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارەدا، دەبێت چاودێری هەڵبژاردنەکانی داهاتووی ئێراق بکرێت کە ئایا بەپێی یاسای یاسای ئێستا بەڕێوەدەچێت کە فرە بازنەیە یان نا، و لە وادەیەکی زوودا کە سنووری کاتی نێوان کۆتایی ئەمساڵ و سەرەتای ساڵی ئایندەیە.

“ئەمریکا چ جۆرە هەڵوێستێکی دەبێ”

جۆرێک لە قەناعەت بەدی دەکرێت لەلایەن پسپۆڕ و شارەزایانی کاروباری ئێراق، ئەویش ئەوەیە ئەمریکا حکومەتێک لە ئێراق بە پێوەرەکانی خۆی دادەنێت و پشتگیریی دەکات لە کاتێکدا ئێران مەرجەکانی خۆی بەسەریدا دەسەپێنێت. ئەم دەستەواژەیە یان گوزارشتە زۆرترین ئاڵۆزی بەدوای خۆیدا هێناوە. سەبارەت بە ئەمریکا کە زۆرجار ناوەندە سیاسییەکانیان دەستەواژەی “ئێراق نوێنەرایەتی سەرئێشە دەکات بۆ ئەمریکا” لەژێر حکومەتی “چوارچێوەی هەماهەنگی”دا، بەکاردێنن دۆخی ئێستا، بەڵام هێمنتر و کەمتر گرژتر دەردەکەوێت و، کۆنتڕۆڵکردنی ڕیتمی پەیوەندییەکە چیتر پێویستی بە هیچ شتێکی تر نییە جگە لە بەرزکردنەوەی  سزاکان بە شێوەی سنووردار یان فراوانکراوی خۆیان لە ئەگەری ئەوەی کە بەغدا زۆر بەرەو ئێران پێشڕەوی بکات یان بە زۆر بەرەو خۆی ڕابکێشێت، یان هێرشی ئاسمانی ڕاستەوخۆ و زیان بەخش بەکاربهێنێت.

ڕەنگە خودی موقتەدا سەدر لە هۆکارەکانی حیساباتە ناتەواوەکانی ئەمریکا بێت بەرامبەر بە وڵاتێکی وەک ئێراق، کە هێشتا زەمینەیەکی بەپیت بۆ ئەو قەیرانانە نیشان دەدات کە هەڕەشە لە ئاسایش و ئارامی ناوچەکە و جیهان دەکات، هەرچەندە لە دەرەوە وا دەربکەوێت “کەمتر سەرئێشە”. ئەو هەڵوێستانەی سەدریستەکان بەرامبەر واشنتۆن دەریدەبڕن زۆرجار بە تووندڕەوتر لە هەڵوێستەکانی کوتلە چەکدارەکانی ئێران پۆلێن دەکرێن، بەڵام وەک ئەوەی بۆ تاران هەیە، ناکرێت ئەمریکا سەدر لە حیساباتی باڵانسەکانی ئێراق دوور بخاتەوە.

بەشێک لە ڵێکۆڵەر و ناوەندەکانی ڵێکۆڵینەوەی ئەمەریکا لە کاروباری ئێراقدا پێیان وایە ڕەنگە موقتەدا سەدر تاکە لایەنی شیعە بێت کە لە چوارچێوەی سیاسەت و ستراتیژییەتی ئێراندا نەسوڕێتەوە و ئەمەش ڕەنگە نوێنەرایەتی دوا مەبەست بێت بۆ شێوەی ئێراق وەک ئەوەی ئەمریکا پێشبینی دەکات، لەگەڵ ڕەخنەگرتن سەبارەت بە بڕیار و کاردانەوە چاوەڕواننەکراوەکانی، کە هەندێکیان وەک لایەنی وەڵائی بۆ تاران دەردەکەون. ڕەنگە واشنتۆن بزانێت کە لە بەرژەوەندی خۆیدایە پاڵپشتی هەوڵەکانی هێورکردنەوەی دۆخی ئێراق لە ناوخۆدا بکات و بۆ ئەوەش هەندێک باجی داوە، بەتایبەتی لە ئازادکردنی بەشێک لە پارە داراییەکانی ئێران کە لە ئێراقدا بەدەستەوەیە، یان مامەڵەکردنی ناڕاستەوخۆ لەگەڵ سەرکردە چەکدارەکان فراکسیۆنەکان کە نوێنەرەکانیان پەیوەندییان بە حکومەتی ئێراقەوە کردووە، تەحەداکەش بۆ واشنتۆن ماوە کە دڵنیابێت لەوەی هیچ پەککەوتنێک لە ئارادا نییە دیسانەوە دۆخی ئێراق لەگەڵ گەڕانەوەی ڕەوتی سەدر بۆ ژیانی سیاسی.

“کۆبەند”

• ئەگەرچی سەدر، دەستیکردووە بە ناردنی پەیامی جۆراوجۆر سەبارەت بە گەڕانەوەی بۆ گۆڕەپانی سیاسی، لە ڕێگەی دەروازەی هەڵبژاردنەکانەوە، کە تا ئێستاش مشتومڕ لەسەری هەیە لەسەر ئەوەی کە ئایا پێش دەخرێت یان لە کاتی خۆیدا ئەنجام دەدرێت، یان ئایا بەپێی یاسای پێشوو بەڕیوەدەچێت یان یان یاساکە هەموار دەکرێتەوە.
• سەدر ناوی “بزووتنەوەی شیعەی نیشتمانی”ی وەک بەدیلێک بۆ “ڕەوتی سەدری” ڕاگەیاند، کە وەک ئاماژەی ڕاستەوخۆی گەرانەوە بۆ نێو پرۆسەی سیاسی هەژمار دەکرێت. بەم هەنگاوە، سەدر جارێکی دیکە بزوتنەوەکەی یەکدەخاتەوە دوای ئەوەی زنجیرەیەک هەنگاوی ناوە بۆ ئامادەکردنی بزووتنەوەکە لە ناوخۆدا بۆ ئەم بژاردەیە.
• بەڵام لە لایەکی دیکەوە ئەمە لە هەلومەرجێکدا دێت کە مشتومڕ لەسەر سەرکردایەتی شیعە، لە ڕووی سیاسی و لە ڕووی ئایینیەوە، هێشتا چارەسەر نەکراوە، ئەمەش وایکردووە سەدر ڕووبەڕووی تەحەددیاتی فراوانکردنی هاوپەیمانێتییەکانی شیعە بێتەوە.
• ئێران لە قۆناغی داهاتوودا هەوڵدەدات هاوسەنگی لە نێوان پێکهاتەی شیعەکان ڕەچاو بکات، تەنانەت ئەگەر ئەوە لەسەر حیسابی بەشێک لە لایەنگرانیشی بێت، لە هەمان کاتدا پاراستنی سەدریش مسۆگەر دەکات فراکسیۆنەکانی بەناو “بەرەی مقاوەمە”.
• ڕەنگە واشنتۆن پاڵپشتی لە نزیکبوونەوەی دۆخی سیاسی ئێراق و پشتیوانیکردنی لە هەوڵە هێمنکەرەوەکان بکات، هەڵوێستی توندتر نەگرێتەبەر ئەگەر سەدر سەرکەوتوو بێت لە پێکهێنانی هاوپەیماننتییەک دوای هەڵبژاردنەکانی داهاتوو.