“ڕووداوی هەكاری و قووڵكردنەوەی شەڕی ناوخۆ”
ت. هەڵەكانی پلانەكە و شكستی یەكێتی لەو چالاكییەدا
(ڕووداوی هەكاری) بە زیانی گەورە بۆ یەكێتی شكایەوە. هەربۆیە بە (كارەساتی هەكاری) ناوی برد. تاوانباركردنی سەركردایەتی كاتی پارتیش دوایی هات، كە لەسەر دەستی هێزەكانی دووچاری ئەو شكستە بوو. تەنانەت بۆ ناوزڕاندنی ئەویش دەوڵەتی توركیاو گوندنشینانی كوردی باكووری كوردستان و هێزەكەی (شێخ موس)ی كرێگرتەی توركیاشیان خستە پاڵی. هەموو ئەوانەش ڕاستی بوون، بەڵام ڕووداو و شكستەكە، تەنیا بەوە كۆتایی نەهات، بەڵكو خودی پلان و كار و چالاكییەكە لە بنەڕەتدا هەڵە بوو.
یەكەمین هەڵە ئەوەبوو، كە كۆمیتەی سەركردایەتی یەكێتی، بڕیاری دابوو هێزێكی (900) كەسی بنێرێتە ناوچەی برادۆست و سێ كوچكەی سنووری (ئێران-ئێراق-توركیا)، تا بیكاتە بارەگای سەركردایەتی خۆی. لەكاتێكدا چالاكییەكە بەوەوە نەوەستاو تا قوڵایی خاكی باكووری كوردستان درێژەی كێشا. تەنانەت ئەگەر لەو ناوچەیەش ڕووبەڕووی كێشەو شەڕ نەبوایە، تا خۆرئاوای كوردستانی بندەستی دەوڵەتی سووریا دەرێژەی دەكێشا. لەو پلانەشدا حیساب بۆ ئەوە نەكرا، كە چۆن هێزێكی وا زۆر، دەتوانێت سەدان كیلۆمەتری نێو خاكی وڵاتی توركیا بەپێ و بە قاچاغی بۆ نێو خاكی وڵاتی سووریا ببڕێت و دووچاری كێشە و كاردانەوەی توندی دەوڵەتی توركیا و دەزگا و دامەزرازە ئەمنی و سەربازییەكانی نەبێت؟ هەروەها حیساب بۆ ئەوەش نەكرا، كە ناوچەی بادینان پیگە و هێزی پارتی دیموكرانی كوردستان بوو، وە هەرگیر رێگای نەئەدا هیچ هێزێكی دیكە جێگای بەخۆی لێژ بكات. هەر وەك ئەوەی یەكێتی بارەگاو چالاكییەكانی سەركردایەتی كاتی پارتی لە سنووری سولەیمانی و هەورامان و گەرمیان و دەڤەری ڕاپەرین و پشدەر، سنووردار كردبوو. تەنانەت لەو ساڵەشدا جۆرێك لە پەیوەندی لەنێوان سەركردایەتی كاتی پارتی و دەوڵەتی توركیا دروست بوو، كە ئەو سەركردایەتییە دەیتوانی ئەو پەیوەندییە بۆ دۆخێكی وا بەكاربهێنێت. هەر وەك ئەوەی بەكاری هێنا. تەنانەت دەوڵەتی توركیاش بۆ هەلێك دەگەڕا، لە هەر جوڵانەوە و هێزێكی كوردی بدات. سا ئەو هێزە لە خاكی وڵاتەكەی بێت، یان لە وڵاتانی دراوسێی.
هەڵەیەكی تری كارەكە ئەوەبوو، كە بڕیاری جوڵەكە كەوتبووە وەرزی بەهاری ساڵێكی سارد. ساڵێك لە وەرزی زستان بەفرێكی زۆری باریبوو. وە بەهارێكی سارد و باراناوی لەگەڵ خۆی هێنابوو. هەربۆیە بەرێكردنی نزیكەی (900) پێشمەرگەی چەكدار و بێ چەك، بەناوچەیەكی شاخاوی و لە سەرەتای وەرزی بەهارێكی سارد و باراناوی، كە بەفر دۆڵ و ناوچە شاخاوییەكانی داپۆشیبوو، هەڵەیەكی گەورە بوو. بەوەی ئەو هێزە چۆن دەتوانن سنووری دوو دەوڵەت، بەو ناوچە شاخاوییە سەخت و سارد و بەفراویدا ببڕن؟ هەروەها بۆ ئەوە نەچوون، كە دابینكردنی ئازوخە و خۆراك و پێداویستی تر، بۆ ئەو ژمارە زۆرەی پێشمەرگە، ئاسان نابێت و گوندنشینانی هەردوو بەشی خۆرهەڵات و باكووری كوردستان، ناتوانن لەژێر چاودێری توندی دەزگاكانی ساواكی ئێران و میتی توركی، بگەیەننە هێزەكەیان. لەلایەكی دیكەوە بۆ ئەوە نەچوون، كە حكومەتی ئێراق رێكەوتنێكی سیاسی و سەربازی بۆ كۆنتڕۆلكردنی ناوچە سنوورەكانی، لەگەڵ هەردوو دەوڵەتی شاهەنشاهی ئێران و توركیادا هەیە و هەر (سێ) دەوڵەت رێكەوتوون لە هەر جوڵانەوەو چالاكییەكی پێشمەرگانەی كورد بدەن. تەنانەت ئەو بۆچوونەی كۆمیتەی سەركردایەتی جێگای پرسیار بوو، كە ئایا هۆزە كوردەكانی باکوری کوردستان، بەدەم داواو پشتیوانی هێزەكانی یەكیەتییەوە دێن، كاتێك لەوانەوە زۆر دوورن؟ ئەمەو جگە لەوەی هێزێكی وەك یەكێتی لەو كاتەدا بە هێزێكی چەپ ناسرابوو، كە ئەوەش دژی زۆرینەی باوەڕ و بۆچوونی هۆزە كوردییەكانی باكووری كوردستان و توێژی جوتیار و زەحمەتكێشی ناوچەكە بوون. ئەمەو جگە لەوەی دژی سیستەمی دەسەڵاتی هەردوو دەوڵەتی ئێران و توركیاش بوو.
هەڵەیەكی تر ئەوەبوو، كە لە كۆی پلانەكەدا. حیساب بۆ پاشەكشە نەكرابوو، كە ئەگەر دووچاری حاڵەتی وابوون، چۆن پاشەكشە بكەن؟ هەروەها چۆن بە كەمترین زیان دەگەنەوە ئەو شوێنەی لێوەی هاتوون؟ ئەمەو حیساب بۆ ئەوەش نەكرابوو، كە پاشەكشە لە دۆڵی قەندیلەوە ئاسانتر بوو، تا پاشەكشە لە هەكاری و دواتر لە خاكی سوریاوە. هەربۆیە بێ گەڕانەوە بۆ ئەو هەڵانە، هەڵەیە پەنجەی تاوان بۆ هەر هێز و دەوڵەتێكی تر ڕابكێشیت. بەتایبەت دوای ئەوەی دەبێت پارتی سیاسی و سەركردایەتی هەر هێزێكی سیاسی، ئەو ڕاستییە بزانێت، كە هێز و دەوڵەتی نەیار بە گوڵ و ڕێكەوتن وەڵام نادەنەوە، بەڵكو بۆ هەلێك دەگەرێن، لە بنەوە ڕیشەكێشت بكەن، نەوەك دەرفەتی ژیانێكی ترت بۆ بڕەخسێنن. بە هەموو ئەوانەشەوە ڕووداوەكەی هەكاری، لەوەدا كارەسات بوو، تا بۆ چەند ساڵێك دواتر، ڕەوایەتی بە شەڕی ناوخۆیی باشووری كوردستان بدرێت، وەك كاری لەسەركرا. كارێك زەرەرمەند تێدا تەنیا كورد و خەبات و شۆڕشەكەی بوو.
