لە پاش 2003وە دیاردەیەكی زۆر مەترسیدار تێبینی دەكرێت لە ئێراقدا دیاردەی دروستكردنی چەمك وپێناسە وسیمبول وپیرۆز كردنی ئەو چەمكانە وپابەند كردنی هەمووان بەم چەمك وسیمبوڵانە، ئەوەی تێبینی دەكرێت كە هەوڵێكی بەرفراوان هەیە لە لایەن شیعەكانی ئێراقەوە بۆ بە بەپیرۆزكردنی چەندین كەسایەتی ودامەزراوە وهەوڵدان بۆ ئەوەی پێكهاتەكانی دیكەی ئێراقیش بەپیرۆزی بزانن، ودەبێت هەمووان ملكەچی ئەو سیمبوڵانە بن وەكو سیستانی وحەشدی شەعبی ودادگای فیدرالی ئێراق ، وپێدەچیت ئەم دیاردەیە بەردەوامی هەبێت وهەندێك بابەتی دیكەش بگرێتەوە .
هەر لە ساڵی 2003وە شیعەكانی سەركەوتووبوون لەسەر بە پیرۆز كردنی كەسایەتی سیستانی سەرەڕای ئەوەی ناوبراو ڕەگەزننامەی ئێراقی نییە بەڵكو ئێرانیە بەڵام ناوبراوایان كرد بە سیمبوڵیك بۆ هەموو ئێراقییەكان و وانیشانی دەدەن كە دەبێت كورد وسوونەش دەبێت بە پیرۆزی بزانن وملكەچی سیستانی بن ، پاشان هێزەكانی حەشدی شەعبی كە هەر لەسەرەتاوە وەكو هێزیكی شیعی دروستبوو ولەسەر فەتوای سیستانی دروست كران بەڵام وەكو هێزیكی نیشتمانی پیرۆز لەقەڵەمدەدرێت ،و پێدەچێت ئەم دیاردەیە بەردەوامی هەبێت بەشێویەكی ترسناك وچەندین بابەتی دیكەش بگرێتەوە.
بۆیە پێویست دەكات لەسەر كورد سوونە ڕۆڵییان هەبێت لەسەر وەستاندنی ئەم دیاردەیە كە شیعە پەیڕۆی دەكات چونكە ئەم شیوازە لە بەپیرۆز كردن بەردەوامی هەیە وئەزموونەكان ئەوەیان سەلەماندووە كە بە دژی بەرژەوندییەكاین كورد وسوونە شكاوەتەوە، وڕێنەگرتن لەم دیاردەیە ئەنجامی مەترسیداری لێدكەوێتەوە وئێراق بەرەو دەوڵەتیك دەبات كە یەك پیكهاتەی دەیبات بەڕێوە، وكورد وسوونە هیچ ڕۆڵێكیان لە ئێراقدا نامێنیت، چونكە بە سیمبوڵكردن سەرەتا سیستانی بوو دواتر هێزی حەشدی شەعبی وەكو هێزیكی سەربازی پاشان دادگای فیدراڵی وپێدەچێت بواری تریش بگرێتەوە وەكو حكومەت ودامەزاروەكانی دیكەش.
لە ئێستادا دادگای فیدراڵی ئێراق لە لایەن شیعەكانەوە وەكو دادگایەكی بێلایەن وپیشەیی پێشاندەدرێت وهەمیشە باس لەوە دەكریت كە بڕیارەیكانی جێگای تانە لێدان نییە، بەڵام لە ڕاستیدا هیچ بەڕگەیەك لە دەستوری ئێراق ئاماژە بۆ ئەوە ناكەن كە دادگای فیدراڵی ئێراق بڕیارەكانی تانەی لێنادرێت ولە بەندەكانی 53و93 لە دەستوری ئێراق هەرگیز ئاماژە بۆ ئەوە نەكراوە ، لەكاتێكدا لە بەندی 67 دەستوری ئێراق ئاماژە بۆ ئەوە دەكات سەرۆك كۆمار (سەرۆكی دەوڵەتە وسیمبولی یەكێتی وڵاتە وپابەندبوون بە دەستور مسۆگەر دەكات وپاراستنی یەكێتی خاكی ئێراقە وسەروەری ویەكێتی وپاراستنی خاكی، و سەرۆك كۆماری ئیراق پارێزەری دەستوورە، بۆیە بەپێی ئەو دەقە جَیبەجێ كردنی دستوری ئێراق سەرۆك كۆمار زامنی دەكات، واتا سەرۆك كۆمار دەتوانێت هاوشێوەی دادگای فیدرالی دەسەڵاتی هەبێت لەسەر جێبەجێ كردنی دەستور .
بۆیە سەرۆك كۆماری ئێراق كە لە پشكی كوردە دەسەڵاتی هەیە بەدواداچوون بۆ جێبەجێ نەكردنی دەستووری هەیە ومافی تانەدانی هەیە لە بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی ئەگەر بڕیارەكانی دژی بەندەكانی دەستوری ئیراق بێت، وجێبەجێ نەكردنی ئەو دەسەڵاتە لە لایەن سەرۆك كۆمارەوە واتە یەكێك لە ئەركەكانی كە پاراستنی دەستورە جێبەجێ نەكردووە . بۆیە پیویست دەكات لەسەر سەرۆكی كۆماری ئێراقی فیدراڵ وەكو پارێزەری دەستور ڕۆلی هەبێت لەو باریەوە، وهەڵوێستی ڕوونی هەبێت لەسەر دیاری كردنی بەندەكانی دەستوری ئێراق كە جێبەجێ نەكراوە وهەڵویستیكی دیار وڕوونی هەبێت لەسەر بڕیارەكانی دادگای فیدرالی چونكە ناوبراو نوێنەری كوردە لەو پۆستە، وپێویست دەكات هەڵوێستێكی دیاركراوی هەبێت وبە ئەركەكانی خۆی هەڵسێت .
سەرئەنجام ئەو دەستواژەیەی كە ئاماژە بۆ ئەوە دەكات بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی تانە لێدانی نیە بوونی نیە، وبەرێز سەرۆك كۆماری فیدراڵ وەكو باڵاترین پۆستی دەسەڵاتی جێبەجێ كردن وەكو پارێزەری دەستوور وپشكی كورد لە دامەزراوەی جێبەجی َكردن لە دەوڵەتدا ڕۆڵێكی بەرچاو بگیرێت بەرامبەر پێشێل كردنی دەستوور وهەر دەزگایەك كەدەستور بەپێ خواست وئارەزووی خۆی ڕاڤە بكات .
