“ڕووداوی هەكاری و قووڵكردنەوەی شەڕی ناوخۆ”
ا. پلانێكی یەكێتیی بۆ لەقاڵبدانی پارتی
لەكاتێكدا دۆخی وڵاتی ئێران بەرەو تێكچوون و ئاڵوگۆری سیاسی ئەچوو، حكومەتی ئێراقیش پلانی ڕاگواستنی دانیشتوانی گوندە سنوورییەكانی لەگەڵ دەوڵەتی ئێران هەبوو، ڕووداوێكی سیاسی ناكۆكییە ناوخۆییەكانی نێوان “پارتی و یەكێتی” قووڵتر و تووندكردەوە. بەڕادەیەك دۆخێكی وەهای هێنایە ئارا، ئالوگۆرە سیاسییەكەی وڵاتی ئێران بە قازانجی شۆڕش و دۆزی كورد تەواو نەبێت. هەروەها ڕێگری نەكات لەو سیاسەتەی حكومەتی ئێراق كە دەیوست، پێشمەرگەی لایەنە سیاسییە كوردییەكانی وڵاتەكەی، لە ڕێكختسنەكانی ناوشار داببرێت. ڕووداوەكە بە ئاستێك كاریگەر بوو، نەك هەر شەڕی ناوخۆیی بۆ چەند ساڵی داهاتوو درێژ كردەوە، بەڵكو ئەوانیشی لەو دۆخە نوێیەی وڵاتی ئێران و سیاسەتی حكومەتی ئێراق دوورخستەوە. ئەو ڕووداوەش لای یەكێتی بە (كارەسانی هەكاری)و لای پارتیش بە (تۆڵەكردنەوەی زێڕین) ناسرا.
لە ڕووی مێژوویشەوە لە ڕووكاردا كوردانەو لەناوەڕۆكدا پیلان بوو. هۆكاری سەرەكی ڕووداوەكەش یەكێتیی بوو، كاتێك دەیوویست هێزی خۆی بگەیەنێتە (سێ) کۆچکەی سنووری (ئێراق-ئێران-توركیا)، تا لەوێوە بە چەند ئامانجێك بگات. لەوانە، هێنانی چەك و تەقەمەنی بوو لە وڵاتی سووریاوە بە خاكی دەوڵەتی توركیادا بۆ باشووری كوردستان، تا بەو چەكانە بەرگری لە شۆڕشی نوێ و خەڵكەكەی بكات و تووندتر بەرامبەر نەیارەكانی بووەستێت. هەروەها دەیویست كۆمەك و پشتیوانی بگەیەنێتە ئەو گوندنیشانەی سەرسنوور، كە لەبەردەم هەڕەشەی ڕاگواستندا بوون. ئامانجیشی بوو لەو گۆڕانكارییە سیاسییەی وڵاتی ئێراندا ڕۆڵی هەبێت و پشتیوانی لایەنە كوردییەكانی خۆرهەڵاتی كوردستان بكات. دیارە لەكاتێكدا ئەوە پلانی ڕاگەیەنراوی كۆمیتەی سەركردایەتی یەكێنی بوو بۆ پێشمەرگەو كادیرو ئەندام و لایەنگرانی، بەڵام لەناوەڕۆكدا شتێكی دیكە هەبوو، ئەویش سنووردانان بوو بۆ هەژموونی سەركردایەتی كاتی پارتی لە ناوچەی بادینان، تا بە تەواوی لەو ناوچەیە لەقاڵبی بدات و گوندو شارۆچكەو شارە كوردییە سنوورییەكانی باكوور و خۆرهەڵات و خۆرائاوای كوردستانی لێ بكات، چونكە بێ ئەوە نەیدەتوانی لە هێزی بخات و چالاكییەكانی لە قاڵب بدات. بە واتایەكی تر یەكێتی دەیویست بە گواستنەوەی بەشێك لە هێزەکانی لە ناوچەکانی ناوزەنگ و بناری قەندیل بۆ ناوچەی برادۆست و بەدیاریکراویی بۆ سەر سنووری ئەو (سێ) دەوڵەتە، بەر بە هێزەكانی پێشمەرگەی پارتی بگرێت و لەناوچەی بادینان سنوورداریان بكات و لە چالاكی و خەباتیان بخات. ئەمەو بەو پلانەی بتوانێت ناوچەیەكی ئازاد بۆ خۆی دروست بكات، تا لەلایەك دەستی بگاتە خۆرئاوای كوردستان و دەوڵەتی سووریای نزیك لە خۆی. لەلایەكی دیكەوە دەستی بگاتە كوردەكانی باكووری كوردستان لەناو دەوڵەتی توركیادا.
كۆی ئەو ئامانج و دیدگایانەی یەكێتی لە كۆبوونەوەیەكی كۆمیتەی سەركردایەتی قسەی لێكرا، كاتێك لە سەرەتای ساڵی (1978) ئەنجامدرا. دواجار بە بڕیارێك لێ دەرچوونو كە ناردنی (900) پێشمەرگە بوون بۆ ئەو ناوچە گرنگە. لەو كۆبوونەوەیەشدا وا بڕیاردرا، ئەو هێزە بكرێتە (سێ) بەش. بەشی یەکەم لە (220) پێشمەرگە پێك بێت و بچنە ئەو سنوورە. بەدوایدا هێزی دووەم لە (500) پێشمەرگە پێك بێت بچنە شوێنی هێزی یەكەم و هێزی یەكەم ببنە قەڵغانی هێزی دووەم، دواتر هێزی سێیەم، كە لە (150) پێشمەرگە پێك دێت، وەك دوا هێز بگەنە ناوچەكە و دەست بە ئەركی خۆیان بكەن. ئەمەو (30) پێشمەرگەش وەك رێنیشاندەر و پاسەوانی هێزەكان و گەیاندنی پەیام بە سەركردایەتی دانران، كە كۆی هەموویان گەیشتە (900) پێشمەرگە، بەڵام لە میدیاو بڵاوكراوەكانیاندا بە (1000) پێشمەرگە بڵاوكرایەوە، واش باسكرا، كە بڕیارەكەی كۆمیتەی سەركردایەتی بۆ ئەوەیە، تا بە سوود وەرگرتن لەسنوورەکان، چەک و تەقەمەنی لە وڵاتی سووریاوە بە خاكی باكووری كوردستانی بندەستی دەوڵەتی توركیادا بگەیەننە هێزەكانی لە باشووری كوردستان، تا ڕێگری لە شاڵاوی حکومەتی ئێراق بكەن، بۆ ڕاگواستنی گوندنشینانی ئەو سنوورانە. هەروەها واشیان لەو هێزانە گەیاند، كە دەیانەوێت دەستیان بگاتەوە ئەو بارەگایانەی لە شەڕەکانی ساڵانی (١٩٧٦-١٩٧٧)دا دەست هێزەكانی پێشمەرگەی سەرکردایەتیی کاتی پارتی کەوتوون، نەوەك ناوچەكە لەوان یاساغ بكەن. تەنانەت ئەوەشیان پێوترا، كە پارەی پێویست بە خەڵكانی خۆیان لە گوندە سنوورییەكانی وڵاتی ئێران دراوە، تا نان و پێداویستی ئەو هێزانە دابین بكەن و دەولەتی شاهەنشاهی ئێرانیش بەلێنی داوە، رێگری لەو هێزە نەكەن و لێیان نەدەن، چونكە ئامانجیان چوونە نێو خاكی توركیایە، نەوەك دەستێوەردان لە كاروباری ئێران. هەروەها ئەوەش خرایەڕوو، كە هەموو ئەوانەی بەو ئەركە هەڵدەستن، بەشێكیان بەبێ چەك دەڕۆن، چونكە بە گەیشتنیان بۆ شوێنی دیاریكراو بەماوەیەكی كەم، چەكی هاتووی دەوڵەتی سووریایان پێدەگات و دەبنە خاوەن چەكی خۆیان. هەروەها دەتوانن، لەبری چەك، پێداویستی رێگاكە لە ئازوخە و پێداویستی سەرەتایی پزیشكی هەڵبگرن.
وەك تۆمارەكانی مێژوو و شایەتحاڵەكانی ئەو سەردەمە و ئەو ڕووداوە باسیان كردووە، ووردەكاری بڕیارەكەی كۆمیتەی سەركردایەتی بە كۆی هێزەكە نەدرا. تەنانەت ئامادەبوانی ئەو كۆبوونەوەیەی كۆمتیەی سەركردایەتی، ووردەكاری پلانەكەیان نەزانی، بەڵكو بەشێكی پلانەكەیان پێ وترا. فەرماندەكانی ئەو پلانەش لە بەشێكی زیاتر ئاگادار كران. ئەوەندەش بە زۆرینەی هێزەكە درا، كە دەچن و ئەو چەكانە دەگوازنەوە، دەوڵەتی سووریا بە هێزی پێشمەرگەی یەكێتی داوە. دواجار ئەو پلان و بڕیارەی كۆمتیەی سەركردایەتی بۆ كام لەو مەبەستانە كرابێت، بڕیاری لێدراو چووە بواری جێبەجێكردنەوە.
