ئێراقێکی پەرتەوازە و ناڕێک، چۆن دەتوانێت داوای ڕێکبوون لە هەرێم بکات؟
دەوڵەت و پایەکانی دەوڵەتداریی پەیوەستە بە بنەما دەستوریی و یاساییەکان و ناکرێت تەبەننی بکرێت لەسەر پەرچەکردارو کاردانەوە (Reaction)، ئەو ترس و هەیەجانەی پێشتر بەرەی پۆپۆلیزمی نوێ دروستیان کردو ئێستا خەریکی سیناریۆی دیکەن لەسەر قەوارە و ستاتۆی هەرێم، پەیوەندیی بە یەک جۆر ئەقڵ و بیرکردنەوە و مێنتاڵێتییەوە هەیە، کە ئێراقی کۆن و نوێی لەسەر تەبەننی کراوە.
هەموو کۆکن لەسەر شکاندنی شکۆ و هەژمونی “هەرێم” بەسەر کۆی هاوکێشەکانی ناوچەکەوە، هەرێمیان قبوڵ نییە بەو هەموو کێماسی و گرفتانەوە، چ دژبەرانی ناوخۆیی بە پرۆژەی لامەرکەزیی و بەهەرێمکردن و خستنەڕووی ئارگۆمێنتی لاواز، چ دژبەرانی سوننە و شیعە و حەشد و ئەوانەی دەرەوەی جوگرافیا سیاسیەکەی هەرێم، بە بڕینی بەشە بودجەو موچەی فەرمانبەرانی “هەرێم” و کەمکردنەوەی میزانیەی ٢٠٢١، بەتایبەت گروپی ناسیۆنالمەزهەب و پەڕگیرانی ناو فەزای ئێراقی هەڵوەشاو، کە دابەشبوون بەسەر مەرجەعییەت و قەواعیدی (نەجەف و قوم)دا و بەداخەوە بەشێک لە کوردیشیان دابەشی ئەو دوو ئۆردوگا مەزهەبییە کردووە، ئەمە خۆی زادەی تاقیکردنەوەی ڤێرژنێکە لە چەمکی ڕەدکردنەوەو فاشیزم و کەنارخستنەوەی دووبارەی زمان و ناسنامەو وجودی کوردیی لە ئێراق، هەموو ئەوانەش میلیشیاکان دەیکەن بە سپۆنسەریی نەوت.
“ئەمریكا” کاتی خۆی میلیشیاکانی شیعەی هاندا بۆ دروستکردنی فیرقە و لیوا و کەتیبەی بچوک بچوک، تا سەرگەرمی خۆیان بن، بۆئەوەی شیعە بێکار نەبن و خەریکی زانست و ئیمامەتگەریی و زانکۆ و میوزیک و مەعریفە نەبن، بەواتایەکی تر زیاتر چەکناس و موشەکناس بن تا فەلەکناس و فەلسەفەناس و ئاینناس و سۆسیۆلۆگ، بەبەرچاوییەوە لەشكركێشی حەشد و لیوا و كەتیبە و میلیشیاكانی سەرایا و قودس و بەدرو عەسائبی ئەهلی حەق دەبینێ و ناردنی موشەکەکانیشیان هەست پێدەکات لە هەولێر و بەغداد، بەڵام هەر پێی باشترە لە دەوڵەتی دامەزراوەیی و پایەداریی و حوکمرانی پتەو و بنەما دەستورییەکان.
لە دەیان وێستگەی جیاوازدا؛ ئەمریکا چاوپۆشی لێکردوون و تەنانەت کۆپی مەرقەد و کەعبە و حیزبوڵای لوبنانیی و ئەنساروڵای حوسی بۆ دروستبکات لە ئێراق، بودجەو پارە بۆ گرووپگەلی حەشدو میلیشیاکان و مەرجەعییەت تەواو خەیاڵییە و هیچ چاودێرییەکی پەرلەمانیش بوونی نییەو ناشبێت باسی ئەو دۆخە بکات، کە شیعەی ئێراق تێی کەوتوە و ئێراقیان دووچاری دەیان ملیار دۆلار قەرز و کورتهێنان و تاڵانی و خەزنە بۆشیی کردۆتەوە، حەوزە و مەرجەعییەت و حەشدو میلیشیاکان، نەوت و باج و داهاتی ناوخۆیی بە خواستی خۆیان دەبەن و هیچ پەرلەمانتارێکیش نییە بڵێ ئەرێ بۆ داهاتی ئەم گرووپانە نابڕن، لەو پەرلەمانە بە یاسای کورتهێنانی بودجەو قەرز وەک ئەوەی دژی “هەرێم” کرا لە شەوێک لە شەوانی ڕەشدا! ئەم فاکتە بۆ ئەوە نییە بڵێین؛ کوردیش دەبێت بەو فەوزایەدا بڕوات و نەوت بفرۆشێت و گرێبەست نەکات و موراهەنە بە قوتی فەرمانبەرانەوە بکات، نەخێر، دەبێت دەستکاری کۆی ئەو سیستمە ئابوورییە ڕەیعیی و بێسەروبەرە بکرێت و لە سەرچاوەکەوە ڕیفۆرمی تێدا بکرێت، کێشەی خودی حوکمڕانی بەغداد بەشێکی ئەوەیەو بەشەکەی تری بە کۆنتەرات و وەکالەتسازیی بەڕێوە دەبرێت، حیزب و جەماوەرت هەبێ و نەبێ وەک یەکە، خاوەندارەکان کێیان بوێت وەک (عادل عەبدولمەهدی و، کازمی) دایدەنێن بەبێ هەڵبژاردنیش، بەڵام غیابی ڕۆڵێکی سەنتەریی خودی شیعەکان گرفتە گەورەکەیە، لەپێش هەر گرووپ و دەستەو پارتێک خۆیان و حاشیەکانیان سودمەندی ئەو پەرتکردن و ئانارشیزم و فەوزایەن کە دروستبووە لە ئێراق، شیعەی حوکمڕان و ئەقتابگەلی حەشدو بلۆکی بەرژەوەندخوازی نەوتی و نا-نەوتیی بە گرووپی تازەی هیوا و زۆرێک لە کوتلە ئایدۆلۆژیستەکانی سوننەکانی چوارچێوەی هالەی ئێرانیشەوە، کە لەدەوری بەرژەوەندییەکانی ئەو لامەرکەزییەت و بەرەڵا گەورەیە کۆبونەتەوە وەک باڵۆنێکی خەیاڵیی، بەنیازن ئەو فەوزاو گوتارە پەرتەش لە بەغدادەوە هەناردەی هەرێم بکەن و تەواوی شارەکانی هەرێم بخەنە ناو دۆزەخی ئەو پاشاگەردانییەوە کە هەر شارە و بەدەست گرووپێک مافیاوە گیری خواردوە.
ئەگەر بەغداد خۆی ئەو مەرکەزە بەهێزە دیموکرات و لیبراڵە بوایە، چیتر کورد دەرگیریی ئەوە نەدەبوو کە ئێستا هەیەو هاتۆتە پێش، راستە “هەرێم” خۆشی ئەو مەرکەزییەت و ئیجماعە سیاسییەی نەماوە، مەرکەزیەت واتە هاوسەنگی و هێزو بڕیاریی یەکلاکەرەوە، بەڵام ناکرێت هەموو گوتارو نیەتێکی فاشیزمانەی بەغداد بە ئاراستەی مەرکەزییکردنەوەی “هەرێم” بە ئێراقەوە قبوڵ بکرێت بە بەڵێ، ڕێگە بدرێت شارەکان پەرت بکرێن بەناوی لامەرکەزی کارگێڕی و دارایی و هەرێم هەڵوەشێننەوە بەو بیانوەوە، تۆ ناتوانی باسی ڕێکی ئەویتر بکەیت لەکاتێکدا خۆت تەواو نا-ڕێکیت، لێ کورد دەبێت لەپێشدا خۆی ڕێک و بەمەرجەع بکات و کۆ-بێت و بۆ مەرکەزێکیش بگەڕێ بۆ گفتوگۆ لە ئێراق، ئینجا بەرمەبنای ئەو دۆخە ڕێکخستنەوەی خۆی بکات و چیتر رازی نەبێت کەس بەناوی هەرێمەوە قسە بکات و سیاسەت داڕێژێت، بۆیە ئەم دانوستانەش بەرینەوە لە بەغداد، بێگومان ئەم فرە مەرکەزیەتەی کورد و ئەو تۆنە بۆ بەهەرێمکردن لە داهاتووی نزیکدا دانوستانکوژ دەبێت و دۆزی کورد بەرەو هەڵدێر دەبات، چونکە ئەوان ترسی سێکتەری نەوتیان نییە بیخەنەوە ژێر دەستی کۆمپانیای سۆمۆ، ترسی هەرێمێکیان هەیە چیتر بەو چوارچێوە و کۆنتێکستە جەبرییە دیکتاتۆریی و عەسکەرییەی ئێراق رازی نابێت، ئێستا کە کەس بەخیلی بە سیستمی فاشیلی حوکمڕانی ئێراقەوە نابات و بەشێک لەو کوردانە خەریکی خۆ نیکاحکردنەوەن بەو جەستە سڕو هیلاکە بەناو فیدراڵەوە، نازانن ئێراق بەبەرنامە دەیەوێت تۆش هێندەی تر لە خۆی بچی و وەک ئەو بیت لە پاشاگەردانی.
