“دۆخی شۆڕش لەسەرووبەندی ڕێككەوتنامەی جەزائیردا”
جارێك بەر لەوەی باس لەو هۆكارانە بكەین، كە شۆڕشی ئەیلولیان دووچاری شكست كرد، هەروەها باس لەوەش بكەین، كە ئایا سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان وەك ڕابەر و خاوەنی شۆڕشەكە، دەیتوانی درێژە بە شۆڕش بدات؟ پێویستە ئاماژە بەوە بكەین، كە ئایا دۆخی شۆڕش لە سەرووبەندی واژۆكردنی رێكەوتنامەكەدا چۆن بوو؟ چونكە ئەگەر لە دۆخی شۆڕشەكە ئاگادار نەبین و توانایی سیاسی و سەربازی و دارایی شۆڕشەكە نەزانین، ناگەینە وەڵامی ئەو پرسیارەی، كە ئایا سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان دەیتوانی درێژە بە شۆڕش بدات؟ يان نە؟ كاتێكیش دەمانەوێت لە كۆی دۆخەكانی شۆڕش ئاگادار بین، مەبەستمان ئەوەیە، لە ژیان و دۆخی هێزی پێشمەرگەی كوردستان و خودی پێشمەرگەكان و خێزانەكانیان ئاگادار بین، چونكە ئەوان هۆكاری مانەوەی شۆڕشەكە و بەرەنگاری بوون. هەروەها پێویستە ئەوەش بزانین، كە ئاستی متمانە و پەیوەندی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان و بەرپرسانی بە پێشمەرگەكان و كادیر و ئەندام و لایەنگر و هەوادارانی و تەنانەت شۆڕشەكەشیان چۆن بوو؟ چونكە بێ گەڕانەوە بۆ دۆخی پارتی دیموكراتی كوردستان و هێزی پێشمەرگەی كوردستان و خەڵكەكەی و متمانەیان بە یەكتری، ئەستەمە بەوە بگەین، كە شۆڕشەكە بۆ بەرەنگاری نەكرد و دووچاری شكست هات؟
سەبارەت بە دۆخی شۆڕشەكەش، زانیارییەكانی ئەو سەردەمە باس لەوە دەكەن، كە لەسەرووبەندی رێككەوتنامەی جەزائیردا، تواناكانی شۆڕشی ئەیلول لە ڕووی هێزی پێشمەرگە و هێزی پشتیوان و چەك و تەقەمەنی و توانایی مرۆیی، بریتی بوون لە:-
- (60000) پێشمەرگە.
- (43000) هێزی بەرگری خێڵ و هۆزەكانی كورد.
- (470) ئەفسەر و پلەدار.
- (15ملیۆن) فیشەكی دەمانچە و كڵانیشكۆف.
- (5000) گوللە تۆپ.
- (1000) هاوەنی جۆركانی (82،2ملم، 120ملم)و تۆپی (25 ڕەتڵ).
جیاواز لە هێزی پێشمەرگە و چەك و تەقەمەنیش، هەر بەپێی زانیارییەكانی ئەو كات، شۆڕشی ئەیلول، خاوەنی ئەم هێزە مرۆییانە بوو:
- (98) پزیشكی گشتی.
- (7) پزیشكی ددان.
- (7) دەرمانساز.
- (220) ئەندازیار.
- (60) مامۆستای زانكۆ.
- (700) خوێندكاری زانكۆ.
- (2120) مامۆستای سەرەتایی.
- (4500) خوێندكاری سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی.
لەگەڵ خستنەڕووی ئەو ئامارانەش، كە لەلایەن چەندین كەسایەتی و سەرچاوەی مێژووییەوە، خراونەتەڕوو، ئێستاش نەزانرا، كێ و كام هێز و لایەن، لەو سەردەمە پڕ كیشەو گرفت و دواكەوتوویی كۆمەڵی كوردەواریدا، بەو ووردەكارییە، ئەو ژمارانەی تۆمار كرد؟ هەروەها بەو ئامارانەی تیشكیان خرایەسەر، باس لەوە كرا كە چۆن سەركردایەتی شۆڕشێكی (چواردە) ساڵ تەمەن، وا بەسانایی دەستبەرداری ئەو هەموو هێزە سەربازی و مرۆییە بوو؟ ئەوەش پرسیار و ڕەخنەكانی لەسەر شۆڕش و سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان تیژكردەوە. بەتایبەت ئەوانەی هەر لەساڵی (1963)ەوە دژی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان و سەركردەی شؤڕشەكە (مستەفا بارزانی) وەستان. تەنانەت ئامادەبوون لەپاڵ دەوڵەت و حكومەتی ئێراق لەنێوان ساڵاتی (1966-1970) شەری سەركردایەتی پارتی و شۆڕشەكەی بكەن. هەربۆیە كاتێك هەواڵی ڕێككەوتنامەی جەزائیر و پاشەكشەی شۆڕشەكەیان بیست، كەوتنەخۆ و ئەو باس و خواسانەیان ورووژاند، كە چۆن شۆڕشێك بەو توانا سەربازی و مرۆییانەوە زۆر بەخێرایی ملی ناو شۆڕش و كۆمەڵگای كوردی و كوردی باشووری كوردستانی بەرەو چارەنوووسێكی نادیار برد؟ دیارە ئەوەش بێ گوێدانە ئەو ڕاستیانەی، كە دۆخی كۆی كۆمەڵگای كوردی لەو كاتەدا چۆن بوو؟ وە ئایا دۆخی شۆڕش و دۆخی كۆمەڵگای كوردی هاوتەریب لەگەڵ یەك دەرۆیشت؟ یان شتێكی دیكە بوو؟ جارێك بەر هەر شتێك و بێ هیچ پاساوێك، پێویستە ئاماژە بەوە بكەین، كە ئەستەم بوو، بەو توانایانەی لەبەر دەست سەركردایەتی شۆڕش بوون، شەڕی سوپاو حكومەتی ئێراق بكات و بڕیاری چۆڵكردنی بەرەكانی شەڕ و كۆتایی هێنان بە شۆڕش نەدات؟
هۆیەكانیش دیار بوون، بەوەی بوونی ئەو ژمارەیە لە هێزی پێشمەرگە، سەرباری ئەوەی پێویستی بە دابینكردنی بەردەوامی گولـلە و فیشەك و تۆپ هەبوو، تا بەردەوامی شۆڕشەكە پێبدات، ئازوخەی ڕۆژانەشی پێویست بوو، كە ئەوەش دیار نەبوو، لە كوێوە دابین دەكرێت؟ هەروەها پێداویستی ڕۆژانەی ئەو ژمارەیە لە پزیشك و مامۆستاو خوێندكاریش، هەر ئاسان نەبوو. ئەوە لەكاتێكدا پێش واژۆكردنی ڕێكەوتنامەكە، ڕۆژانەو بە فەڕمی لەناو خاكی دەوڵەتی شاهەنشاهی ئێرانەوە چەك و تەقەمەنی و پێداویستی جەنگی و ئازوخە و كەرەسەی پزیشكی ڕەوانەی ناوچەكانی ژێر دەستی شۆڕشی كورد دەكرا. هەروەها ژمارەیەك نەخۆشخانەی تایبەت لەو دەوڵەتە بۆ شۆڕش كرابوونەوە. لەكاتێكدا دوای ئەو ڕووداوە هیچ یەك لەوانە نەمان و كۆتاییان پێهات. هەربۆیە بەردەوامی بە شۆڕشێك بەو دۆخەی تێیكەوت ئەستەم بوو. لەو پێودانگەشەوە سەركردایەتی شۆڕش و دوای خوێندنەوەی بۆ كۆمەڵە هۆكارێكی تر، بۆ ئەوە چوو، لە قۆناغی ئێستادا خەباتی چەكداری و سیاسی ڕابگرێت و كۆتایی بە شۆڕشەكە بهێنێت، تا ئەو كاتەی دەرفەتی گونجاو بۆ دەستپێكردنەوەی شۆڕشێكی تر دەرخسێت.
