“تاوانباركردنی كورد”
یەكێكی تر لەو هەنگاوانەی حكومەتی ئێراق لە دژی سەركردایەتی سیاسی كورد و شۆڕشەكەی گرتیەبەر، تاوانباركردنی بوو، بە كۆمەڵێك بیانوو و پاساو، تا لەلایەك لەبەرچاوی كۆی دانیشتوانی ئێراقی بخات، لەلایەكی دیكەوە لە پشتیوانی هەرێمی و نێودەوڵەتی بخات، ئەوەش دوای ئەوە هات، كە چەندین كەسایەتی نێو شۆڕشی كوردی بۆ لای خۆی ڕاكێشاو دەیان سەرۆك هۆزی لە (مستەفا بارزانی)و شۆڕشەكە دوورخستەوە و لە دژی سەركردەی شۆڕشەكە و جوڵانەوەكەی بەكاری هێنان. هەروەها خۆی خستە بەری وڵاتانی خۆرهەڵات و چەپ شیوعییەكان و دەسەڵاتی سیاسی و ئابووری بە خۆماڵیكردنی نەوت بۆ دەسەڵاتەكەی گەڕاندەوە. بەو زەمینەیەشەوە كەوتە تاوانباركردنی سەركردایەتی سیاسی كورد و شۆڕشەكەی. لە دیارترین ئەو تاوانانەشی دایە پاڵ سەركردەی شۆڕشەكە و جوڵانەوەكەی، ئەمانەی خوارەوە بوون:-
یەكەم: وەرگرتنی هاوكاری دەوڵەتى شاهەنشاهی ئێران، لەلایەن پارتى دیموكراتی كوردستان و شۆڕشەكەیەوە، لەم بوارانەى خوارەوەدا:-
- ناردنى چەك و تەقەمەنى بۆ ناوچەى ئۆتۆنۆمى و سەركردایەتى پارتى، بە بەردەوامی.
- وەرگرتنى دەزگایەكى ڕادیۆ لە دەوڵەتى شاهنشاهی ئێران، تا بەهۆیەوە پەیام و چالاكییەكانی شۆڕش بۆ دونیای دەرەوە بگەیەنن و كۆمەڵانی خەڵكیش بە جوڵانەكەیەوە پەیوەست بن.
- ناردنى چەندەها خوێندكارى كورد لە ئەندامانى پارتى بۆ زانكۆكانى ئێران، تا دریژە بە خوێندن بدەن و دواتر بە وەرگرتنی زانیاری و پسپۆڕی بەتایبەت لە بواری جیاجیادا خزمەتی شۆڕشەكەیان بكەن.
- هاوكاریكردنی دەزگاى ساواكی دەوڵەتی شاهەنشاهی ئێران بۆ دەزگای پاراستنی پارتی، هەر لە كردنەوەی خولی ئاسایشی، تا بە پێدانى زانیارى جۆراوجۆر لەسەر بارودۆخى ئێراق و حكومەتەكەی.
- ئاڵوگۆڕى بازرگانى لەگەڵ ئێران و ساغكردنەوەی كاڵا ئێرانییەكان لە بازاڕەكانی ناوچەى ئۆتۆنۆم.
- كۆپیكردنى پارەى ئێراقى لەلایەن دەزگاى ساواك و بڵاوبونەوەى لە ئێراقدا لەلایەن دەزگاى پاراستنى پارتییەوە.
- ناردنى بریندار و نەخۆشەكانى كورد بۆ ئێران و چارەسەر كردنیان لە نەخۆشخانە تایبەتەكانى ئێراندا.
- ئاسانكردنى سەردان و گەشتی كادیرانى پارتى بۆ وڵاتانى دەرەوە لە ڕێگاى ئێرانەوە. لەكاتێكدا بە بڕیارێكى ئەنجومەنى سەركردایەتى شۆڕش لە ئێراق، دواى دەرچوونى بڕیارى خۆماڵيكردنى نەوت بۆ هەموو ئێراقییەك بڕیارى سەفەركردن بۆ هەندەران قەدەغەكرا.
- دەستگیركردن و بەدەستەوەدانى سەرانى ئۆپۆزسیۆنى كوردى ئێرانی بە دەزگاى ساواك.
- نەگێڕانەوەى بنكە سەربازییە سنورییەكان بۆ هێزە چەكدارەكانى ئێراق بەمەبەستی پاراستنى سنوورەكان و چاودێریكردنیان لە چالاكى و هێرشى سووپا و دەزگاى ساواك.
- كۆسپ خستنە بەردەم كارمەندانى دەوڵەت لە كارمەندانی مەدەنى و سەربازى بۆ راپەراندنى ئەركەكانیان لە ناوچەى ئۆتۆنۆم.
- هاوكاریكردنى سوپاى ئێران لەكاتى ڕووبەڕووبونەوەى سوپاى ئێران لەگەڵ سوپاى ئێراقدا.
دووەم: (مستەفا بارزانى) وەك سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان و سەركردەی شۆڕشەكە، پیرۆزبایى خۆماڵيكردنى نەوتى لە سەرۆك كۆماری ئێراق نەكرد.
سێیەم: پارتی دیموكراتی كوردستان و سەركردایەتی شۆڕشی كورد، دژایەتی چەندین بڕیارى ئەنجومەنى سەركردایەتى شۆڕشی ئێراقیان كرد، كە تایبەت بوون بە ناوچەی ئۆتۆنۆم.
چوارەم: سەركردایەتی كورد و شۆڕشەكەی سەدان سەربازە هەڵاتووی رێزەكانی سووپای ئێراق و كەسانی مەدەنى و سیاسى ئێراقیان پەنادا، كە لە حكومەتی ئێراق و پارتی بەعسی فەرمانڕەوا یاساغ بوون.
پێنجەم: پێشمەرگەكانی شۆرشی كورد دەیان گوند و سەدان ماڵیان تاڵان و سووتاندن و كاولكردن، كە موڵكی ئەو كەسایەتی و سەرۆك هۆزانە بوون، چوونە پاڵ حكومەتی ئێراق.
شەشەم: سەركردایەتی كورد و شۆڕشەكەی، دژایەتی توندی هەموو ئەوانەیان كرد، كە چوونە پاڵ حكومەت، تەنانەت دەستیان لە خزم و كەسوكاریان نەپاراست.
حەوتەم: سەركردایەتی كورد و شۆڕشەكەی هەموو جۆرە یارمەتى و هاوكارییەكی لە دەوڵەتى ئیسرائیلەوە پێگەیشت. ئەوەش بۆ دەوڵەتی ئێراق هێڵی سوور بوو، چونكە ئەو دەوڵەتە بە لاى حكومەتی ئێراق و پارتی بەعسی فەرمانڕەوا، گەورەترین دوژمنى عەرەب و ئیسلام بوو.
هەموو ئەو تۆمەتانە لەكاتێكدا بوو، كە خودی حكومەتی ئێراق سەدان تاوانی دژ بە كورد و شۆڕشەكەی كردبوو، وەك پێشتر ئاماژەمان بە هەندێكیاندا، بەڵام باسێك لەو تاوان و پێشێلكاری و هەڵانەی خۆی نەكرا، كەچی ئەوانەی كورد و شۆڕشەكەی بە تاوان ناوبرد! هەربۆیە مامەڵەكردن لەگەڵ حكومەت و رژێمێكی وەها، هەر لە سەرەتاوە هەڵە بوو، چونكە ئامانجی بەدەنگەوەچوونی ماف و داواكانی كورد نەبوو، بەڵام دۆخی كورد، لەكاتی گەیشتنی بەعسییەكان بە دەسەڵات، وایكرد ڕووبكەنە گفتوگۆ و ساڵانێكی نە شەڕ نە ئاشتی بێ دەسكەوت تێپەڕێنن. هەربۆیە كۆتاییەكەشی دەستپێكردنەوەی قۆناغێكی تری شەڕ بوو لەنێوانیاندا.
