لۆژیكی ساغ دەڵێت: كورد بریتییە لە كۆبوونەوەی “كۆمەڵێك نەنگی- كۆمەڵێك وردەخێڵ” كە لەدوورەوە هاتوون. لێرەو لەوێ كۆبوونەوە، هیچ ڕایەڵێك لەنێوانیاندا نیە، تەنها ئەوەندە نەبێت كە ئەو پەرتەخێڵ و نەنگییە گەورەتربوو، لەشوێنێكدا نیشتەجێ بوو، تاكو وای لێهات لە كۆت دەرچوو، لەكۆنترۆڵ دەرچوو، بەهۆی ئەوەی ناوەند لاوازبوو!.
ئەوان لەسەر پارچەیەكی باكوری عێراق نیشتەجێبوون و ناوێك و مێژوویەكی ساختەیان بۆ دانا، ئێمە هیچ پێویستییەكمان نیە بەوەی بەناو سەرچاوەكان و ژێدەرە مێژووییەكاندا بگەڕێین بۆ ئەوەی ڕاستی ئەو قسەیە بسەلمێنین یان بەپێچەوانەوە، ئەوەش سەرەتای چیرۆكەكەیە.
بەڵام ساختەچییەكان وەك نەریتی خۆیان، دەبێ لە دێڕە پەرتەوازەكانی ناو كتێبەكان لێرەو لەوێ چەند دێڕێك بچنن، بۆ ئەوەش خۆیان لانادەن لەوەی هەڵكوتنە سەر مێژوو و تاڵانی بكەن! تاڵانی مێژووی نەتەوەكانی پێشوو بكەن و لەبەرژەوەندی خۆیان بیچەمێننەوە،لەگەڵ ئەوەشدا كە وشەی كورد وشەیەكی عەرەبی ڕەوانە و بەمانای ” بەزۆر دووخراوە” وشەكە هیچ مانایەكی تر لەخۆناگرێت و ماناكەی دابەش ناكرێت، ئەم وشە عەرەبییە پەیوەندی بەهیچ نەژادێك و نەتەوەیەكەوە نیە، بەمانایەكی تر: وشەكە ناو نەبووە بۆ نەتەوەیەك، هەموو ئەوانەی تر بەبێ هیچ بەڵگە و سەلماندنێك بەكارهاتووە!.
تەنانەت هەردوو گۆڕبەگۆڕە بەدناوەكە “سایكس –بیكۆ” دوو عەڕابەكەی ئیمپریالیزم، كەبەخراپترین شێوە ناوچە عەرەبی و ئیسلامییەكانیان لەتوپەت كرد، ئەركیان ئەوەبوو دەوڵەتانی ناوچەكە دابەش بكەن، نەك هەر ئەوەندە بەڵكو ویستیان بیكەنە چەند دەوڵەتۆكەیەكی پێكەوە نەگونجاوی پێكدا هەڵپژاو، لەگەڵ چاندنی مین لەسەر سنورەكانی ئەو دەوڵەتۆكانەدا، ئەوەش بۆ حسابی شەیتانی خۆیان، بەڵام تەنانەت ئەو دوانەش دانیان بەوەدا نەناوە كە كورد نەتەوەیە بەڵكو گوتویانە: ” كوردەكان گەل نین، بەڵكو كۆمەڵێك خێڵ و هۆزی جیاوازن، كۆمەڵێك نەژادی جیاجیان، یەك لەویتر جیایە، دیالێكتی جیاوازیان هەیە، تاڕادەیەك لەزمانی فارسی جیاوازە كە ئەسڵی زمانەكەیە، زۆربەیان دوور لەیەكتر دەژین و نیشتەجێن، كۆلكەی هاوبەشیان لەنێواندا نیە، ئیتر چۆن دەكرێ لەژێر حوكمێكی خۆسەردا كۆبكرێنەوە”!.
ئەمەی گوتمان لەنامە ئاڵوگۆڕكراوەكانی نێوان سایكس و بیكۆ باسكراوە. ئەگەر ئەم دوو كەسە تاوانبارە، بڕوایان بەوە هەبوایە كە كورد نەتەوەیەكە تەنانەت بەڕێژەی 10%یش، ئەوا لەبەرژەوەندیی ئەوان بوو قەوارەیەكی زۆڵی بێ دایك و باوك لەناو دڵی ناوچەكەدا بۆ ئەوان دروست بكەن كە خزمەتی ئامانجەكانیان بكات، بەڵام لەنامەكانیاندا هۆكاری نەكردنی ئەو كارە ڕوون دەكەنەوە.
لێرەوە چیرۆكەكە دەستی پێكرد، ئەو كوردانەی كەبەزۆر كۆچیان پێكرا بەرەو عێراق هاتن، ئەوان لەشەڕەكانی نێوان سەفەوی و عوسمانییەكان ڕایان كرد، دواتر وردە وردە ڕوویەكی ئاینی و مەزهەبی وەرگرت، بەتایبەتی لەدوای ئەوەی سەفەوییەكان مەزهەبی شیعەیان وەرگرت و عوسمانییەكانیش مەزهەبی سونەیان وەرگرت.
سوڵتان “سلیمان” ی سوڵتانی عوسمانی خێوەتگای بۆ ئەو خەڵكە ڕاكردووە كردەوە كەلە خاكی خۆیان لەوڵاتی فارسەوە ڕایان كردبوو، واتە لەئێرانەوە، خێوەتگاكەیشی ناونا ” خێوەتگای سوڵتان” دواتر ناوی ئەو خێوەتگایە بوو بە “سلێمانی” تاكو ئێستاش ئەو شارە وەكو پارێزگایەك ماوەتەوە، عوسمانییەكان لێی نزیك دەبنەوەو، سواری پشتی دەبن و بەخراپترین شێوە بەكاریان دەهێنن، تەنانەت بەشدارییان پێدەكەن لە تاوانە جۆراوجۆرەكانیاندا بەرانبەر گەلانی تر، وەك بەشداری پێكردنیان لە قەتڵوعامی ئەرمەنەكان و ئێزیدییەكان، بەبەڵگەی ئەوەی ئەوانە كافرن و دەبێ بكوژرێن و دەست بەسەر ماڵ وموڵكیاندا بگیرێت. خەڵاتیشیان بەرانبەر ئەو تاوانانە لەلایەن داگیركەرانی ستەمكاری عوسمانییەوە، دەستگرتنیان بوو بەسەر زەوی و ناموسی خەڵكدا!.
بەئینسافەوە زۆرینەی نوسەر و توێژەرە كوردەكان داهێنراوی ” ناسیۆنالیزمی كوردی”یان دانەهێناو كاریان بۆ نەكرد، چونكە نەتەوایەتی كورد بەڕادەیەكی زۆر كەم لەسەر زمانی چەند كەسێكیان بوو، تاكو كتێبەكەی “محەمەد ئەمین زەكی” لە چارەكی یەكەمی سەدەی بیستدا چاپكراو بوو بە ” تەلمود”ی كوردەكان، ئەوان وەك گۆچان خۆیان دا بەسەر ئەو كتێبەدا و پشتیان پێ بەست، ئیستاش بە گرنگترین سەرچاوەیان دادەنرێت و زۆرترین ئامادەیی هەیە، سەرچاوەیەكی پڕ بایەخە لای ئەوان. ڕاستییەكی تریش كە دەبێ بگوترێت، ئەوەیە كە تاكو ڕۆژئاوا ” لەبەر ئامانجگەلێكی ئاشكرا” فەرمانی پێنەدان، ئەوان باسی نەتەوایەتییان نەدەكرد.
پوختەی قسە ئەوەیە: ئەو نەتەوایەتییەی كەئەوان چەنەی پێوە لێدەدەن، بەهیچ شێوەیەك تەنانەت وەك ئاماژەیەكیش لەمێژوودا نەهاتووەو باسنەكراوە.
ژێدەر: https://aliraqnews.com/
نووسین: حامید زامل عیسا توێژەری عەرەبی ئێراقی
