“ڕۆڵی كوردە كرێگرتەكان لە پاراستنی حكومەتی ئێراقدا”
“كوردە كرێگرتەكان”، كە لای تاك و خێزان و كۆمەڵگای كوردی، بە “جاش” ناوبران و ناسران، مێژووییەكی دووریان لەنێو كورد و كۆمەڵگای كوردی و دەوڵەتانی نەیار بە نەتەوەی كورد هەبوو. دیارترینیان (هارپاك) وەزیری دەوڵەتی ماد بوو، كە لەساڵی (550پ.ز)، خیانەتی لە (ئەستیاگز) دوایەمین پادشاكەی كرد و چووە پاڵ (كۆرشی كوڕی كەمبوجیەی پارسی). بەوەش كۆتایی بە (دەوڵەتی ماد) هێناو پشتیوانی دامەزراندنی (دەوڵەتی هەخامەنشی) كرد. دواتر لەلایەن (هارپاك)ەوە هێزێكی چەكدار لە كوردەكان بۆ خزمەتی (دەوڵەتی هەخامەنشی) دروستكران، تا لە هەر ڕاپەرین و شۆڕشێكی ناوخۆیی بیپارێزێت. ئەو هێزەش یەكەیەكی چەكداری كرێگرتەی كورد بوو بۆ پاراستنی دەوڵەتێك، كە هی كورد نەبوو. لەو دەوڵەتە نوێیەشدا (كورد) بووە نەتەوەیەكی ژێردەستە و پەرتەوازە، كە تا ئێمڕۆ باجی ئەو خیانەتە ئەدات. ئەو خیانەت و دروستكردنی یەكە كرێگرتەكان كوردیش، درێژەی هەبوو، تا گەیشتە ساڵی (1980ز) و دەسپێكی جەنگی (ئێراق-ئێران).
كاتێكیش جەنگی (ئێراق-ئێران) دەستی پێكرد، خیانەت و خۆفرۆشی لەنێو تاكەكانی كورد بە خیانەتی بنەماڵە و تیرە و خێڵ و هۆز و ئێلەكانی كورد، درێژەی هەبوو. بەو هۆیەوەش پشتیان كردە نەتەوە و خاكەكەیان و چوونە پاڵ نەیار و داگیركەرانی خاكی كوردستان. تەنانەت دژی ئەو تاك و بنەماڵە و تیرە و خێڵ و هۆز و ئێلانەی كوردیش وەستان، كە خەباتیان بۆ نەتەوەكەیان و خاكی كوردستان كرد. بەوەش بە (خیانەتكار و خۆفرۆش و جاش)، ناویان چووە تۆمارەكانی مێژووەوە. زاراوەی (جاش) لەو ئاژەڵە بەسەزمان و گوێڕایەڵە وەرگیرا، كە سەرباری ئەوەی خزمەتێكی گەورەی بە تاك و خێزان و بنەماڵەكان و شۆڕش و راپەڕینەكانی كورد كرد، كەچی بەسەر ئەواندا بڕا، كە خیانەتیان لە خێزان و بنەماڵە و تیرە و خێڵ و هۆز ئێل و نەتەوەو خاكی خۆیان كرد! ڕاستە ئەو ئاژەڵە بەهۆی بێدەنگی و گوێڕایەڵی بۆ داواكانی خاوەنەكەی، ناوی (جاش) لێنرا، بەڵام ئەوانەی خیانەتیان لەنەتەوە و نیشتمانەكەیان كرد، هەرگیز لە خزمەت خاوەنەكەیاندا نەبوون، كە نیشتمان بوو.
لێرەوە هەردوو حكومەتی ئێراق و ئێران و بەو دۆخەی بەهۆی جەنگەكەوە بۆیان هاتەپێش، سوودیان لەو میژووە وەرگرت و بەشێك لە هاوڵاتییە كوردەكانی خۆیان كردە كرێگرتە و ناوی جۆراوجۆریان لێنان. دەسەڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی ئێران ناوی (پێشمەرگەی موسڵمان)و دەسەڵاتدارانی ئێراقیش ناوی (فرسان)یان لێنان. لەكاتێكدا لای هاوڵاتییە كوردپەروەرەكان و هێزە شۆڕشگێڕەكانی كورد، ناوی (جاش)یان بەسەردا بڕا. ناوێك هەرگیز لەگەڵ ئەو خۆفرۆشی و خاكفرۆشییەدا نەدەهاتەوە یەك. “هێزە كرێگرتە كوردەكان” ئەو هەزاران هاووڵاتییە كوردە بوون، كە بەهۆی باوەڕنەبوونیان بووبێت بە پارت و ڕەوتە كوردییەكانی شاخ، یان باوەڕیان بە خەباتی ڕابردووی كوردایەتی نەمابێت، یان لەبەر دابینكردنی بژێوی ژیانی خۆیان و خێزانەكانیان و گەیشتن بە دارایی و داهاتی باش بووبێت. یان بۆ تۆڵەكردنەوەیان بووبێت لەو كەس و هێزانەی، پێشتر بەناوی كوردایەتی و بەرگری لە خاكی كوردستان و سەربەخۆییەوە، تەمەن و ژیانیان لێ سەندن! یان لەبری ڕاكردن بووبێت لە خزمەتی زۆرەملێی سەربازی. لە رێگای سەرۆكی ئێڵ و هۆز و خێڵ و تیرە و بنەماڵەكانی كوردەوە، بوونە چەكداری دەوڵەتی ئێراق و شەڕی دەوڵەتی ئێران و ئەو پارت و ڕەوتە كوردییانەی شاخیان كرد، كە خۆیان بە شۆڕشگێر ناساند. بەو شێوەیەش هەزاران تاكی كورد، لەنێو هێزە دروستكراوەكانی دەوڵەتی ئێراقدا جێیان كرایەوە. هەمان حاڵەتیش بۆ كوردەكانی ئێران و توركیا و سوریاش هەر ڕاست بوو.
دیارە بەو پێیەی باسەكەی ئێمە لەسەر كورد و دەوڵەتی ئێراقە، بۆیە تەنیا لەسەر ئەو هێزە كرێگرتانە ئەوەستین، كە لەلایەن دەوڵەتی ئێراقەوە لە دژی سوپای كۆماری ئیسلامی ئێران و پارت و ڕەوتە كوردییەكانی باشوروی كوردستان دروستكران و بەكارهێنران. كۆی كرێگرتە كوردەكانیش بەسەر لە (پێنج) هێزی چەكداردا دابەشكران، ئەوانیش (هێزەكانی بەرگری نیشتمانی-أفواج الدفاع الوطنی)، (هێزی ئامادە-قوة الطواری)، (یەكەكانی ئەمن-مفارز الامن)، (سوپای میللی-جیش الشعبی)، (هێزی تایبەت-قوة الخاصة). بەشێك لەو هێزانەش پێش دەسپێكی جەنگەكە هەر هەبوون، بەڵام بە دەست پێكردنی جەنگەكە و بەردەوامی، ژمارەیان زیادی كرد و باشتر رێكخران و بەرپرسیاریەتی و ئەرك و كارەكانیان بۆ دیاریكرا. لەم بوارەدا، تا ساڵی (1983ز) ژمارەی هێزەكانی بەرگری نیشتمانی)، گەیشتە (157) فەوج، كە ژمارەی هەر فەوجێك لەنێوان (300) تا (1000) چەكداری كوردا بوون. ئەركی هەریەك لەو هێزانەش جیاواز بوو. وەك ئەوەی ئەركی هێزەكانی بەرگری نیشتمانی، شەڕی پارت و ڕەوتە كوردییەكانی شاخ و سوپای دەوڵەتی ئێران بوو، شانبەشانی سوپای ئێراق، بەڵام تەنیا لەو ناوچە سنووریانەی بە ناوچەی ئۆتۆنۆمی ناسرابوون. هەرچی هێزەی ئامادەیە، بۆ پشتیوانی هەر شەڕێكی چەكداری و سەركوتكردنی چالاكییەكی ناوخۆیی هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستان دانران، كە ئەنجامیان ئەدا. هێزەكانی یەكەی ئەمنیش كاریان چاودێری و بەدوداچوونی ئەندامەكانی رێكخستنە نهینییەكانی پارت و ڕەوتە كوردییەكانی شاخ بوو. لەگەڵ بەدواداچوون بۆ هەر جموجوڵێكی گوماناوی، كە ئاسایشی دەوڵەت و ڕژێمی بەعسی دەسەڵاتدار بخاتە مەترسییەوە.. هێزی سوپای میللیشی وەك هێزێكی یەدەكی سوپای ئێراق، پشتیوانی ئەو سوپایە بوو، لە دژی سوپای ئێران لە كۆی ناوچە سنوورییەكانی لەگەڵ دوڵەتی ئێراندا. بەوەش هەزاران چەكداری كورد، ، خزمەتیان بە حكومەت و دەوڵەتی ئێراق و ڕژێمی بەعس و ئاسایشی وڵاتەكە كرد، كە دەكرا ە خزمەتی نەتەوەو دۆزەكەیان و شۆڕشەكەیان بن.
