هەڵوەشانەوەی هەڕێم کارتی سوتاوە

ڕێبوار محەمەد
نوسەر و توێژەر لە بواری نەوت

حوکمی زاتی تاوانە بۆپڕکردنی گیرفانە پەرلەمانی بەپەلە دەرمانە بۆ ئەم گەلە ـــ ساڵی ١٩٩٢.


دوای٢٨ساڵ حکومەتی هەرێم تاوانە بۆ پڕکردنی گیرفانە هەرێمی سلێمانی بەپەلە دەرمانە بۆ ئەم گەلە.

دوای چەندساڵێکی تر هەرێمی سلێمانی تاوانە بۆ پڕکردنی گیرفانە فەنتەڵۆسی بەپەلە گیان کێشانە بۆ ئەم گەلە.

لە ئێستا ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدۆخێکی ڕاگوزەری نائارامی شڵەژاوی ناجێگیردا تێدەپەڕێت هەموو ساتێک  لەپشت هەرململانێ یەکەوە جەنگێکی گەورە خۆی مەڵاس داوە هەر لە باکوری ئەفریقاوە تا وڵاتانی دەوروبەری دەریای سپی ناوەڕاست و کەنداوی عەرەبی و تەواوی وڵاتانی ناوچە.

ململانێی دەسەڵات و دەست گرتن بەسەر وزەدا لەلایەک بەردەوامە و چەند دەوڵەتێکیش بەکردارەکی دابەشی دوو بوەو تەنها ڕاگەیاندنی  فەرمی ماوە  لەوانە یەمەن، سوریا، لیبیا، ئەم دابەشبوونە هەرڕوودەدات و ڵاتانی تریش دەگرێتەوە .

بەداخەوە لەهەرێمی کوردستان دوای (30) ساڵ لە حوکمڕانی لەهەموو  بوارەکان شکستمان خواردوە و لەجیاتی بیرکردنەوە و دانانی پلانی ئابوری وسیاسی و کۆمەڵایەتی بەهێز دابنێین و هەرێمەکەمان لەڕووی ئابورییەوە ببوژێنینەوە و خۆمان ئامەدەبکەین بۆ ڕۆژی سەربەخۆیی کە بەدڵنیاوە دێت. 
 
ئایا لەهەرێم کێشە نەبوونی پەیکەرە یان نەبوونی ئیرادەو کەندەڵی و نەزانینە  ؟

لەماوەی (30) ساڵی ڕابردوو  تاکە هێزو دەسەڵات لەسنوری پارێزگای سلێمانی وهەڵەبجە یەکێتی نیشتمانی کوردستان بوە و کەس نەیتوانیوە  ڕێگری لێبکات بۆهەرپرۆژەیەک وەبەپێچەوانەشەوە پارتی لە هەولێرو دهۆک حاکمی ڕەهابووە.

هیچ کاتێک پەیکەری ئیداری ڕێگرنەبوە و بە بۆچونی من کێشە کێشەی عەقڵی ئیدارەدانە و لەهەرێمی کوردستان هێشتا پایەکانی دیموکراسی جێگیرنەبوون و هەر فشەڵن و دەستوریی نیە وڵاتی دامەزراوەو یاسایی نیە بەڵکو بەڕێوەبەرانی ئەم وڵاتە بەعەقڵیەتی تاک ڕەوی و تاک حزبی و بنەماڵەی بەڕێوەبراوەو باوەڕی بەدەستور ویاسا ودامەزراوە نیە و ناشیبێت . 

بەبۆچونی من سەد هەرێمی تریش دروست بکرێت  هەمان عەقڵێتی (30) ساڵی ڕابردوو کوپی دەکرێت وکارەسات وقەیرانی گەورە ڕوودەدات.

پێوێیستە یەکێتی نیشتمانی کوردستان ڕێگە بەم جۆرەبیرکردنەوە نەدات و دۆخەکە ئەوەندەی تر ئاڵۆز نەبێت بەڵکو پێویستە بە پلانێکی ئابوری بەهێزو تۆکمە لەناوچەی سلێمانی بێتە پێشەوەو ئەم ناوچە  ڕزگاربکات لەم هەموو کارەساتەی بەسەریدادێت.

ئەگەر پارێزگای سلێمڵنی بەراوردبکەین بەوڵاتی چین ئەوا بەقەدەر ژمارەی دانیشتوانی ناحیەیەکی دەبین بۆچی وڵاتی چین لەساڵی 1949  تائێستا قۆناغ بەقۆناغ گەشتە ئاستی دوەهەم  گەورەئابوری جیهان و ململانێی ئەمریکا دەکات  ئەویش لە ڕێگەی پلانی ئابوری بەهێز بەپشت بەستن بە وەبەرهێنانی ناوخۆی وبیانی  ئەوڵاتەیانە گەیانەدە ئەم ئاسته هەروەها وڵاتانی پڵنگەکانی ئاسیا کە ئەندەنوسیاو مالیزیا، کۆریای باشورو جەند وڵاتێکی تر توانیان بەپشت بەستن بەوەبەرهێنان ببنە ژمارەی گەورە لەئاستی جیهان لەڕووی ئابوری یەوە.

کێی ڕێگەی گرتوە لەوەبەرهێنان لە کەرتی نەوت وگاز، کشت وکاڵ ،گەشت وگوزار، هەمووپیشەسازیەکانی ترلەپترۆکیمیاوی، سامانی سروشتی، بانک، ڕێگاوبان پەروەردەو خوێندنی باڵا، تەندروستی...هتد.

یەکێتی دەتوانێت لەڕێگەی تیمەکەی لەحکومەت وپەرلەمان ئەمانە بکاتە پلان وهەوڵی جێبەجێکردنی بدات و بەدڵنیایش دەتوانێت وپارتیش ناتوانێت ڕێگری بکات چونکه یەکێتی لەسەر زەوی حاکمی ڕەهایە لە زۆنی سەوز، ئەگەربێتو پارتی هەوڵی ڕێگری بکات ئەوا سەنگەری لەگەل دەگرێت و توشی پاشەکشە دەبێە یەکێتی جەماوەری زیاد دەکڵت و یەکمی هەڵبژاردنەکان دەبێت.

هیوادارم لەدۆخێکی ئاوا پڕقەیراناوی ناوخۆی و هەرێمایەتی ونێودەوڵەتی دا هەموو تواناکان بۆ خۆش گوزەرانی خەڵک و خۆ ئامادەکردن بێت بۆ ئەوڕۆژەی کە خەونی هەموو تاکێکی کوردی تیابەدی دێت.

ڕێگەش نەدرێت هەرڕۆژەو کۆمەڵێک بێن و یاری بەمقەدەراتی پارێزکای سلێمانی بکەن و بەهۆی دەنگی خەڵکی سلێمانی یەوە دەسەڵات وەرگرن و دوای پرۆژە ئابوریەکانی خۆیان کەون و خەڵکیش لەکۆتایدا برسی و ڕووت وڕەجاڵ.



ئەم وتارە دید و بۆچونی تایبەتی نووسەرەکەیەتی

PM:11:30:07/09/2020



ئه‌م بابه‌ته 561 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌