هەرێمی كوردستان لە سایەی گازی سروشتیدا

کاوە ڕیشێنى
نوسەر

گازی سروشتی یەكێكە لەسەرچاوە پاک و دیارەکانی وزە كە بەهۆی ئەو سیفاتە باشانەی هەیەتی لە ئێستادا بۆتە سەرچاوەیەکی گرنگی سوتەمەنی، ئەم گازە هەم بۆ پێداویستی ناوماڵ و هەم بۆ بەگەڕخستنی کارگە پیشەسازییەکان و لەلایەکی تریش بۆ کارپێکردنی بەشێک لە هۆکارەکانی گواستنەوەو دواتریش بۆ تواندنەوەی کانزاکان و بەرهەمهێنانی وزەی کارەبا بەکارئەهێنرێ، جگەلەوەی وەک کەرەستەیەکی خاو لەزۆر بواری پیشەسازی کیمیایی و پیترۆکیمیایدا بەکار ئەهێنرێت، ئەمەش وای لێ کردووە کە بەربەرەكانێیەكی دیاری نەوت و خەڵوزی بەردین بکات لەئێستاو داهاتوشدا، ئەم سەرچاوە گرنگەی وزە لە ئێستادا ڕێژەی یەدەگەکەی لە هەموو  وڵاتانی جیهاندا خەمڵێنراوە بە ١٨٧ ترلیۆن مەتری سێجا، لەناو وڵاتانیشدا ئێران بە بڕی ٣٤ ترلیۆن مەتری سێجا واتە بە ڕێژەی ١٨% ی ئەو یەدەگەی هەیەو لە پلەی یەكەمدایە، ڕوسیاش بە ٣٢ ترلیۆن مەتری سێجا لەپلەی دووەمدایەو ئیماراتی عەرەبیش بە ٢٤ ترلیۆن لەپلەی سێیەمدایە.

 

هەرێمی كوردستان وەك ناوچەیەكی دەوڵەمەند بە نەوت وگاز، لەسەر نەخشەی وزەی جیهاندا جێگایەكی گرنگی هەیە، سەبارەت بەگازی سروشتی بە پێی خەمڵاندنەكان هەرێم خاوەنی ٦ تا ۸ ترلیۆن مەتری سێجا یەدەگی گازە، ئەم ڕێژەیە ئەگەر  ٦ ملیارەكەشیان یەدەگی دڵنیایی بێت (واتا یەدەگی ڕاستەقینە بێت و بتوانرێت لەکاتی ئێستادا دەربهێرێت ) ئەوا خاوەنی زیاتر لە ٣% ی یەدەگی جیهانین، پێویستە ئەوەش بزانین لەیەدەگی نەوت و گازدا هەرێم ڕیزبەندی هەشتەمی گرتووە لەسەر ئاستی جیهان، لەئێستادا بڕێك لەوگازە لەلایەن كۆمپانیای داناگازی ئیماراتی و گەنەڵ ئینێرجی توركییەوە دەردەهێنرێن هەم بۆ پڕكردنەوەی پێداویستییە ناوخۆییەكان و هەمیش هەندێکی تری بە توركیا ئەفرۆشرێت بەڵام بەجۆرێک نییە کەبووبێتە سەرچاوەیەکی گرنگی داهات.

 

 بۆ زیاتر بایەخدان بەم سەرچاوە گرنگەی وزە لەئێستادا هەرێم سەرقاڵی بەستنەوەی گازی هەرێمی كوردستانە بە پرۆژەی (نابۆكۆ) وە كەپرۆژەیەكی گرنگی بۆری گازی سروشتییە بۆ بەستنەوەی گازی وڵاتانی سەر دەریای قەزوین بە ئەورووپاوە (وڵاتانی خۆرئاوای ئەورووپا ئەیانەوێت لە ڕێگەی ئەم پرۆژەیەوە گازی ئێران و وڵاتانی تری سەر دەریای قەزوین و هەرێمی کوردستان بکەنە بەدیل بۆ گازی ڕوسیا کە لەئێستادا سەرەکیترین وڵاتە بۆ دابینکردنی ئەم وزەیە بۆ ئەو وڵاتانە) بەپێی پێشبینییەکان لەساڵانی ٢٠١٩ - ۲۰۲۰  ئەم پرۆژەیە تەواو ئەبێت، بەمەش گازی هەرێم لەڕێگای ئەو بۆریەوە ڕەوانەی تورکیاو ئەوروپا ئەكرێت.

 

لە ئەگەری بەكۆتا گەیشتنی ئەم ڕێگە ستراتیژییەد،ا هەرێم لانی کەم دەتوانێت ڕۆژانە ٣٠ ملیۆن مەتری سێجا گاز ڕەوانەی توركیا و ئەورووپا بكات، ئەگەر نرخی هەر مەترە سێجایەكیش بە دوو دۆلار بفرۆشێت ئەوا داهاتی ڕۆژێكی  ٦٠ ملیۆن دۆلارە، واتا ٦ هەزار دەفتەر دۆلار، هەروەها داهاتی مانگێكی ۱٫۸  ملیار دۆلار دەبێت واتا ۱۸۰ هەزار دەفتەر، هەموو ساڵێكیش توانای ناردنە دەرەوەی نزیکەی ۱۱ ملیار مەتری سێجا گازی ئەبێت كە داهاتەكەی نزیکەی ۲۲ ملیار دۆلارە واتا ۲ ملیۆن و ۲۰۰ هەزار دەفتەر دۆلاری ئەمریکی، ئەو بڕە گازە ئەگەر تەنها ئەو ٦ ترلیۆن مەترە سێجامان هەبێت و بەو ڕێژەی ٥۰ ملیۆن مەتری سێجا ڕۆژانە بنێردرێتە دەرەوە ئەوا بە ٥٤٥ ساڵ ئەمجار تەواو ئەبێت، واخەمڵێنراوە ئەو بڕەگازەی کە ئێمە هەمانە بەشی۱٥ ساڵی هەموو  وڵاتانی ئەورووپا بکات.

 

ئەگەر وردبینەوە ئەمە ئەبێتە سەرچاوەیەکی زۆر گرنگی ئابوری لە داهاتوودا، هەروەها دەتوانرێت تەنها بە داهاتی گازی سروشتی کە ساڵانە بڕەکەی۲۲ ملیار دۆلارە دوو جار لە مانگێکدا موچەی تەواوی موچەخۆرانی بەبێ پاشەکەوت پێ دابەش بکرێت و هێشتا ٤ مڵیار دۆلاریشی لێ بمێنێتەوە ( چونکە کۆی موچەی موچەخۆران و فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بەبێ پاشەکەوت بۆ مانگێک۷٥۰ ملیۆن دۆلارە و  بۆ ساڵێکیش پێویستمان بە ۹ ملیار دۆلار ئەبێت ).

 

ئەوەی باسمان کرد ئەوەندەیە کە ئەگەر بڕی یەدەگەکەمان ٦ ترلیۆن مەتری سێجا بێت خۆ ئەگەر بێت و ۸ ترلیۆن یان زیاتر بێت کە وەکوو پێشبینی دەکرێت ئەوا توانای ناردنە دەرەوەو کۆی داهاتەکەش زیاتر ئەبێت، لەم شیکردنەوەوە ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت کە ئەگەر بە سیاسەتێکی حەکیمانەو بیرێکی ئابوریانەی گونجاوەوە مامەڵە لەگەڵ ئەم سەرچاوە گرنگەدا بکرێت ئەوا لە داهاتوودا هاوشان لەگەڵ نەوت و داهاتەکانی تردا هەرێم دەبێتە خاوەن ئابورییەکی بەهێزو دەوڵەمەند و خەڵکیش ژیانێکی سەردەمیانە ئەباتە سەر کە هیچی کەمتر نەبێت لە ئیماراتی عەرەبی و وڵاتانی خۆرئاوای ئەورووپا، ئەبێ چاوەڕێ بین ئایندەش ئەم ڕاستییە ڕوون دەکاتەوە .


ئەم وتارە دەربڕ لە ڕای نوسەر دەکات

PM:02:45:15/01/2019



ئه‌م بابه‌ته 1403 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌