ڕیفراندۆم نەكرا بوو

زیكری موسا
نوسەر و ڕۆشنبیر

هێشتا شتێك بە ناوی دەوڵەتی عێراق نەبوو، زلهێزەكان لە سایكس پیكۆدا بەشێكی كوردستانیان خستە سەر عێراق، دواتر بەریتانیا كەسێكی لە مەككە هێنا و وەك پاشای عێراق ناساندی.

لە سەردەمی پاشایەتیدا كە وا بڕیار بوو كورد و عەرەب شەریك بن لەپێناو بەهێزكردنی ناسنامەی عێراقی كورد كرایە قوربانی و دەست كرا بە گواستنەوەی عەرەبەكان بۆ كوردستان و تەعریبی خاكی كوردستان.

كە ڕژێمی كۆماری و دواتر بەعسییەكان هاتن بۆ ئەوەی عێراق بەهێز ببێت و تەواو بەرگی عەرەبی بپۆشێت، ڕاگواستن و گۆڕینی دیموگرافی و عەرەباندن و بەعساندن خێراتر كرا.

ئەمە هەر ئەنجامی نەبوو دەستیان كرد بە جینۆساید و ئەنفال و كیمیاباران كردن و كۆمەڵكوژی و تواندنەوەی گەلی كورد، ئەمە هەمووی لە پێناو عێراقێكی بەهێز بوو.

ئەو كات هیچ كوردێك داوای ڕیفراندۆمی نەكردبوو، حكوومەتی هەرێم و پارلەمان بوونی نەبوو، نەوت و ئیبراهیم خەلیلیش نەبوو، بەڵام نیەتی دەوڵەتی عێراق زۆر بە وازحی لەناوبردنی كورد بوو.

دوای 2005 كە دەستوور چەسپا و شیعە بوو بە حوكمڕان لەپێناو بەهێزكردنی عێراق و شیعاندنی دەوڵەت دەست كرا بە پێشێلكردنی دەستوور و پەراوێزخستنی كورد و پێشێلكردنی شەراكەت و قەڵاچۆكردنی سووننەیش.

ئەو كات كەس باسی ڕیفراندۆمی نەكردبوو و هەرێمیش نەوتی نەفرۆشتبوو، لە سەردەمی عەلاویدا لیژنە بۆ ئاساییكردنەوەی كەركووك پێكهێنرا بەڵام بە بێ ئەوەی نوێنەری كوردی تێدا بێت، لیژنەكە هیچی نەكرد هەتا جەعفەری هات، جەعفەری هەتا توانی هەوڵی دا هیچ هەنگاوێك بۆ جێبەجێكردنی ماددەی 140 نەهاوێژرێت.

دواتر مالكی هات، دەستی كرد بە بچووككردنی ڕۆڵی كورد لە دامەزراوەی سەربازی و دیپلۆماسی و ئابووری، خۆی لە سەرژمێری و ماددەی 140 دزیەوە و دەستی كرد بە بڕینی بوودجەی هەرێم، كە بودجەی هەرێمیان بڕی ئەو كات كەس باسی ڕیفراندۆمی نەكردبوو و نەوتیش نەفرۆشرابوو.

ئامانج لەو بڕیارە بەچۆكداهێنانی هەرێم و لەناوبردنی هەرێم بوو، كە داعش و عەبادی هاتن حكوومەتی عێراق هیچ یارمەتیی هەرێمی نەدا لە شەڕ و لە حەواندنەوەی ئاوارەكان، مەبەستیان ئەوە بوو پشتی هەرێم لەژێر ئابڵۆقەكان و تێچوونی شەڕی داعش و ئاوارەكاندا بشكێت.

عەبادی شانسی خۆی لە شازدەی ئۆكتۆبەر بۆ لەناوبردنی هەرێم تاقی كردەوە، بەڵام هەرێم پتەو و بەهێز بوو و توانی ئەو پیلانە تێبپەڕێنێت، پاشان عادل عەبدولمەهدی هات، ئەو زۆر تەنیا بوو.

كە شۆڤینیەكان زانیان بەرانبەر دۆزی كورد كراوەیە كێشەیان بۆ دروست كرد و لادرا، ئێستا كازمی هاتووە، بە دڵنیاییەوە لە بەرانبەر كورد درێژەپێدەری ئەو بەرنامەیە دەبێ كە لە سەردەمی پاشایەتیدا دەست پێكراوە.

پێویستە هەر ڕۆژنامەنووس و نووسەر و چالاكڤان و هەر تاكێكی كورد كە بیەوێ باسی سیاسەت بكات دەبێ سەرەتا ئەوە مێژووە بزانێت. ئێمە بە بێ ویستی خۆمان فڕێ دراوینە ناو دەوڵەتی عێراق.

ئینجا هەرێم هەبێ یان نا، پارتی و یەكێتی هەبن یان نەبن، نەوت هەبێ یان نا، ڕیفراندۆم كرا بێ یان نەكرا بێ ئەو دەوڵەتە حەزی لێیە لەسەر حسابی كورد بە هێز ببێ. خاك و سامانی كورد ببات و خۆی بەهێز بكات و بە دڵ دەیەوێ نەتەوەی كورد خاوەنی ئیرادەی خۆی نەبێت و بتوێتەوە. جا بۆیە با هیچ كوردێك ئەگەر تێبینیشی لەسەر ئەدای حوكمڕانیی كوردستان هەبێت، بە هاتنی عەبادی و كازمی و... و بەهێزبوونەوەی دەوڵەتی عێراق دڵی خۆش نەبێ.

مێژوو لە كازمی و عەبادییەوە دەستی پێ نەكردووە، لە مێژووی پەیوەندیی كورد و دەوڵەتی عێراق ڕووباری خوێن و كارەسات و ئێش و ئازاری یەكجار قووڵ هەیە و كورد باجی عێراقیبوونی داوە، لەگەڵ ئەوەیشدا سڕینەوەی ئەو مێژووە و كاركردن بۆ تەسلیمبوونی كورد شتێك نییە وا بە ئاسانی بۆ شۆڤێنییەكانی عێراق و دەروێشە كوردەكانیان بچێتە سەر.

ئەم وتارە دید و بۆچونی تایبەتی نووسەرەکەیەتی

PM:06:02:13/08/2020



ئه‌م بابه‌ته 429 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌