ئێراق لەبەردەم ئاڵانگاریە سەختەکاندا

نه‌وزاد ساڵح
شاره‌زای بوارى هه‌ڵبژاردن
 
ئەگەر سەیرێکی پانۆرامای ڕوداوەکانی ئێراق بکەین هەست دەکەین ئەم گۆڕانکاریانە وهەڵوێست وسەری ڕوداوەکان لە خواستی ئێراق وئێراقیەکان ناچن، لەدەرەوەی ئیرادەی تاکی ئێراقی ئامادە دەکرێت و ئێراق تەنها وڵاتێکی بە بارمتە گیراوەوڕۆژانە سنورەکانی دەبەزێنرێت ووەک پێویست ناتوانێت داکۆکی لەخۆی بکات.

ڕەوتی ڕوداوەکان پێمان دەڵێن کە ئێراق نابێتە وڵاتێکی دیموکارتی و ئاشتی و ئۆقرەیی  لەم وڵاتەدا شتێکی مەحاڵە و بژاردەی لێکترازان و دوور کەوتنەوەی لایەنەکان و قەوارەکان لەیەکتری لە بەرژەوەندی هەندێک لە وڵاتانی ناوچەکەیە و خزمەت بەو ئەجێندایە دەکات کە بەردەوام لە م پەربوە لەبەردەم ئاسایی بوونەوەی گرژیی ودۆخی ناهەمواری ئێراقیەکاندا تایەک هەڵوێست و تەبانەبن و سوود لە سیاسەتی (تفرق تسود) پەرت کەو زاڵبە وەرگیراوە.

دوایین ڕوداوی سیاسی لە ئێستادا دەست لە کار کێشانەوەی کوتلەی سەدریە کە زۆرترین کورسی پەرلەمانی بەدەست ‌‌هێناوە لە کۆتا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نیشتمانی ئێراقدا لە ٢٠٢١/١٠/١٠دا کە بوونی ئەم کوتلەیە لەناو پرۆسەی سیاسی ئێراقدا جێی بایەخە وپێگەیەکی بە هێزیان هەیە لەشەقامی ئێراقیدا پەراوێزخستنیان ئاسان نیە، بەدەست لە کار کێشانەوەی ئەندام پەرلەمانەکانی رەوتی سەدر ئەندامێتیان کۆتایی دێت و دەبێت شوێن گرەویان دیاری بکرێت.

بەپێی پەیرەوی ناوخۆی پەرلەمان کشانەوەی رەوتی سەدر یەکسان نابێت بەهەڵوەشاندەوەی پەرلەمان وکاندیدە سەرنەکەوتوەکان شوێنیان پردەکەنەوە،  هەرچەندە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەکان دەڵین ڕێز لە بڕیارەکەی موقتەدا سەدردەگرین بۆ دەست لەکارکێشانەوەی ئەندامەکانیان لە پەرلەمان بەڵام  پرسیارەکە ئەوەیە ئایا بەم دەست لەکارکێشانەوەیە  گەمەکە کۆتایی دێت؟ کشانەوەی گەورەترین قەوارەی پەرلەمان کە براوەی یەکەمی هەڵبژاردنەکانە پەرلەمان دەخاتە بەردەم پرسیارگەلێکی زۆروشەرعیەتی پەرلەمان دەخاتە دۆخێکی مەترسیدارەوە وێڕای ئەوەی بژاردەی هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمان نەخراوەتە ڕوو.

دەست لەکارکێشانەوەکان لەڕووی یاساییەوە پێویستی بە: 

1. دەبێت زۆرینەی ئەنجومەنی نوێنەران رەزامەندی لەسەربدەن واتە (٥٠+١) بەپێی هەمواری یاسای ئاڵوگۆری ئەندامان کە (١٦٥) دەنگی دەوێت بە پێی یاسای ژمارە ٤٩ ی ساڵی ٢٠٠٧.

2. کاتێک دەست لەکارکێشانەوەکان پەسەند کران دەبێت ئەنجومەنی نوێنەران ژمارەی هەڵبژاردنی ئەندام پەرلەمانەکان و ناوەکانیان بنێرێت بۆ کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان دوای ئەوە کۆمسیۆن یەکەمین کاندیدی دەرنەچووی بازنەکە کە پەرلەمانتارەکە دەستی تیاکێشاوەتەوە لە جێگای دادەنێت.

3. پێویستە تایبتمەندی بدرێت بەدەست لە کارکێشانەوەیان چونکە ئەمە کاری تایبەتیە و تاکە کەسیەودەبێت هەر ئەندامێک بەدەست نوسی خۆی دەست لە کارکێشانەوەکەی بنوسێت نەک سەرۆکی فراکسیۆنەکەی وەدەبێت لە لایەن سەرۆکی پەرلەمان یان ڕاگەیاندنی سەرۆکایەتی پەرلەمانەوە بڵاوبکرێتەوە. 

چارەنوسی هاوپەیمانەکانی سەدرچی لێدێت؟ 

دوای پەسەند کردنی دەست لەکارکێشانەوەکانی ئەندامانی ڕەوتی سەدر لەلایەن (محمد حلبوسی) سەرۆکی پەرلەمانی ئێراق چارەنوسی هاوپەیمانەکانی سەدر بەرەوکوێ هەنگاودەنێت وهەڵوێستەکەی ڕەوتی سەدر بژاردەی نوێ دەخاتە بەردەم (پارتی +کوتلەی سیادە) کە لە ئێستادا کوردو سوننە لەدەرەوەی لێکترازانی ماڵی شیعەدان بەڵام کاریگەریی لەسەرچوارچێوەی هەڵوێست ولێک تێگەیشتنەکان  دەبێت سەبارەت بەئێراق  چونکە سەدریش هیچ ڕاوێژێکی نەکردوە بە هاوپەیمانەکانی. 

گرنگترین گریمانە ئەوەیە کە ڕەنگە کێشەی  نێوان لایەنەکان درێژەی هەبێت تا مانگێکی تریش چونکە وابڕیارە لەتەموزی داهاتوودا (ئەلینارومانوفسکی) وەک سەفیری نوێی ئەمریکا دەست بەکاربێت لە بەغداد ئەوکاتیش پێویست بە ڕێکەوتن و لێک تێگەشتن هەیە لەگەڵ نوێنەری ئێرانیەکان چونکە هەموان دەزانن کە ئەمریکا و ئێران بەرژەوەندیەکانیان لە ئێراقدا ساق دەکەنەوە وبەش کردوە هەربۆیە لەدوای ٢٠٠٤ ەوە هەمیشە رەزامەندی ئەمریکا و ئێرانیەکان لەسەر گۆڕانکاریەکان هەبوون چونکە فۆرمی حوکمڕانی لە ئێراقدا فۆرمێکی دوولایەنەی ئەمریکی ئێرانیەو مۆدێلێکە بۆ حەڤدە ساڵ دەچێت کاری تیادەکرێت کە دابەش بوون و  پشکی خۆیان هەیە .

لەهەموو ئەم گۆڕانکاریانەدا ئەمەش باردۆخی ئێستای بەدوای خۆیدا هێناوە وێڕای ئەنجامدانی پرۆسەی هەڵبژاردن وبوونی دەستور و یاسا لەم وڵاتەدا بەڵام دواجار دەبینین حوکمی میلیشیاو گروپی تائیفی و توند ڕەووچەکدار هەرڕۆژەی دۆخێک دروست دەکەن کەواتەدوای هەشت مانگ لە پرۆسەی هەڵبژاردن ئێراق هاتەوە خاڵی سفر و بەرەو هەڵوەشاندنەوەو فەوزای سیاسی هەنگاو دەنێت.

لەم مانۆڕە سیاسیانەدا کوردیش دەبێت گەمەکەرێکی  وریا وبە ئاگا بێت لەهەنگاووجوڵە سیاسیەکان و لەم بازاڕە شێواو سەودای مەزهەبەدا کەناشیرینترین مۆدێلی حوکمڕانیە کورد نابێت لەدەرەوەی هاوکێشەکەبێت و ئەمەشی کەبەدەستی هێناوە لەکیسی بچێت.


ئەم وتارە دید و بۆچونی تایبەتی نووسەرەکەیەتی

PM:03:46:15/06/2022



ئه‌م بابه‌ته 113 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌