16ی ئۆکتۆبەر لە نێوان گووتاری نیشتیمانی و حیزبیدا

هیچ کوردێکی نیشتیمانپەرست لەسەر گۆی زەوی و چوارقوڕنەی دونیا نابینینەوە کە بە ڕووداوی ١٦ ئۆکتۆبەر نەحەپەسابێت و خەم داینەگرتبێت.
PM:04:57:17/10/2022
دۆسیە: نیشتمانسازی


سەعید شیری
نووسەر


دەشێت ئەم پرسیارە بە پرسیارێکی ڕەوا و ئاوەزمەندانە بزانین، کە ئایا کورد بەهۆی پێکهاتی نیوەمۆدێڕن و پەرتەوازە و خێڵ_حیزبه‌وه‌ نەیتوانیوە ناوندێکی بەهێزی سیاسی بەناوی دەوڵەت دروست بکات، یان بە پێچەوانەوە، واتە نەبوونی دەوڵەت هۆکارێکە بۆ ئەم پەرتەوازەییە و پێشنەکەوتن و ناکامی سیاسی، یان دروستنەبوونی دەوڵەتی سەربەخۆ؟ من پێم وایە ڕەنگە لە هەندێ هاوکێشەدا و بەپێی باسوخواسی جیاواز وەڵامی ئەم پرسیارانە جیاواز بشکێتەوە، بەڵام لە ڕاستیدا خودی نەبوونی دەوڵەت واتە هەبوونی پێکهاتێکی پەرتەوازە و یەکنەگرتوو، نەبوونی ئیرادەیەکی یەکانگیر بۆ دامەزراندنی کیانێکی سه‌ربه‌خۆ بە ناوی دەوڵەت کە تەعبیرێکی ڕاستەقینە و واقیعی بێت لە خواست و ئارەزووی ناسیۆنالیستی نەتەوەی کورد. خودی ئەم پێکهاتە په‌رته‌وازه‌ و نەشکاو و نەگۆڕە وای کردووە ئێمەی کورد لە قۆناغە چارەنووسسازەکاندا بکەوینە داوی کایەی بچووکتر و، گرەو لە سەر بژاردەیەک بکەین کە چارەنووسی نەتەوەیەک بخاتە مەترسیی جیدییەوە، ئەگەر بمانەوێت لەم ڕاز و داینەمۆیە تێبگەین، دەبێت لەسەر پێکهاتە سەرەکییەکەی کۆمەڵگا و دواتر دەرکەوتنی ئەو ئیرادە سیاسییەی کە لە بەستێنی ئەم پێکهاتەدا خۆی وەدەرده‌خات، ورد ببینەوە.

ڕاستییەکی حاشاهەڵنەگرە کە هەندێ ڕووداو و چرکەساتی مێژوویی هەیە کە ئاڕاستەی جووڵە و سووڕانی مێژوو دەخاتە ژێر کاریگەرییەوە، وەکوو ئیرادەی سرووشتی و خۆڕسکی کورد لە ڕۆژهەڵات لە دامەزراندنی کۆمەڵەی (ژ.ک) یان ڕاپەڕین و کۆڕەوی باشووری کوردستان و دواتر دیاریکردنی هێڵێکی دیاریکراوی ناوچەی دژە فڕین یان ئازادبوونی بەشێک لە ڕۆژئاوای کوردستان لە پاش شەڕی داعه‌ش له‌ سووریا و... ئەگەرچی هەموو ئەم ڕووداوانە ئێمەیان لە قۆناغێکی پێشنەکەوتوو و داگیرکراویدا جووڵاندووە، بەرەو کۆمەڵگایەکی نوێ بە پێکهاتێکی مەیلەو مۆدێڕن، بەڵام ئەو پێکهاتە پێشینەیی و نەریتییەی ناو دەروون و سایکۆلۆژیی ئێمە زۆری ماوە تاکوو لە هەواری کۆمەڵگایەکی مۆدێڕن و نوێباودا بگیرسێتەوە و، ئیرادەی سیاسیشیمان بە هەمان ئاڕاستە لێیەوە هەڵخێزێت و مانیفێستی ڕۆحیی ناسیۆنالیستی خۆمان بە ئەوڕۆییترین تایبەتمەندییەکانەوە بکەین. پێش لەهەر شتێک دەبێ ئەمە بزانین کە کۆمەڵگای کوردیش وەکوو زۆر کۆمەڵگای دیکەی ڕۆژهه‌ڵات لە پێکهاتێکی دوو جەمسەریی کۆندا دەژی، (ئه‌گه‌رچی ئیراده‌یه‌ک خراوه‌ته‌ ڕوو بۆ تێپه‌ڕاندن و ئێسته‌ش له‌ هه‌وڵدایه‌) کە هێشتا بە پێوەرگەلی ڕەش و سپی/ چاک و خراپ/ بەرز و نزم و... ڕووبەڕووی جیهان و دیاردەکانی دەبێتەوە، ئەگەرچی ئەو ڕووداوانەی وەکوو ڕووداو و چرکەساتی مێژوویی دیار و چارەنووسساز وەکوو نموونە تیشکم خستە سەری ئاماژەن بۆ هەوڵێک و هۆکارانێک بەمەبەستی دەرچوون لەو قاوغە و شکاندنی توێکڵی ئەو هێلکە هەڵنەهاتووە!

بەڵام خوو و مۆدی دەروونی و نۆرمی ڕەفتاری کۆمەڵی ئێمه‌ هەر لە ژێر کاریگەریی ئەم دوو جەمسەره‌یە، هەر بۆیە ئیرادەی سیاسیی نوێباوی کوردی، لە نیوه‌ی دووهه‌می سەدەی بیستەمدا زیاتر دەرکەوتنێکی دوو جەمسەری و دوو هێزه‌کی بووە، بۆ نموونه‌ (پارتی- یەکێتی) لە باشوور که‌ دواتر حیزبەکانی دیکە هەموویان یان لە ژێر هەیمەنەی ئەم دوو لایەنە توانەوە، یان هێندە کز و لاواز بوون کە هیچ کاریگەرییەکان لە ئاڕاستەکردنی کۆمەڵ و موتابەعەکردنی ئامانج و خواستە سیاسییەکانی کورددا نەماوە! ئەم زاڵبوونەی هەژموونی دووجه‌مسه‌ریی بۆ هێزە چەپەکانیش، یان باشتر وایە بڵێین ئەو هێزانەی کە لە ژێر ناوی ڕێباز و خەباتی سوسیالیستی و چەپدا بوون هەر ڕاستە. واتە زاڵبوونی دۆخ و هێزی دووجەمسەری کە لەو پێکهاتە نەریتییە کۆنباوە کۆمەڵایەتییەوە سەرچاوە دەگرێت و ساڵانێکی زۆرە کوردیش وەکوو زۆربەی نەتەوەکان و کۆمەڵگاکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست گیرۆدەیەتی؛ هەرچی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانیشە دوو جەمسەر و هێزی کۆمەڵە و دیموکرات ئاڕاستەی ڕووداوەکانیان دیاری دەکرد، ئەگەرچی بەهۆی ماهییەتی شۆڕشی گەلانی ئێران کە لە ژێر ناوی کۆماری ئیسلامی هاوکێشەکانی یەکلایی کرانەوە! هێز و ڕەوتی ئیسلامی کاک ئەحمەدی(موفتیزادە) دوور و نێزیک بەشداری دەکرد لە ڕووداوەکان و، لە هەندێ چرکەساتیشدا ڕۆڵی یەکلاکەرەوە و بکەری گێڕا ئەگەرچی نەرێنی و نێگەتیڤ!
بەڵام دواتر لە ئاستی ئیرادەی سیاسیدا هەر کۆمەڵە و دیموکرات بوون کە بە شێوەی جیاوازی چەکدارانە، سیاسی، کەلتووری و ڕۆشنبیری درێژەیان بە خەبات دا و هێشتاش لەو گوتارەدا لانیکەم بەشێوەی تیۆریک و بیردۆزی مەودایەکی وایان نەگرتووە ئەگەرچی لە دۆخی کەمپنشینیشدان. دۆخی باکوور و ڕۆژئاوای کوردستان بەهۆی پەیوەستبوونی جیۆپۆلەتیکی به‌ یه‌که‌وه‌ و به‌ هه‌ڵکه‌وته‌ی جوگرافی جیاوازه‌وه‌ لە ڕووی ئیرادەی سیاسییەوە تەواو جیاواز خۆی مانیفێست کردووە و باسەکەی دادەنێم بۆ کاتێکی دیکە. بەڵام باشوور و ڕۆژهەڵات بەهۆی نێزیکایەتی زمان و زاراوە و کەلتووریی هاوشێوەتر (بە نیسبەت ڕۆژئاوا و باکوور) زیاتر لە دانوستان و پەیوەندیدا بوون، جگە لەوەی کە لە ڕووی سیاسیشەوە؛ هەموو شۆڕش و سەرکردەکانی شۆڕش و شۆڕشگێرانی باشوور و رۆژهه‌ڵات له‌ کاتی ته‌نگانه‌ی شۆڕش و شه‌ڕی ده‌سته‌ویه‌خه‌ له‌گه‌ڵ داگیرکه‌ردا، یان بەرەو ئەم دیو هاتوون یان ئەودیو! بۆیە ڕۆژهەڵات و باشوور لە ڕووی زه‌مینه‌ی جووڵە و جمشت بۆ گۆڕانکاری لە پێکهاتدا و دەرکەوتنی ئیرادەی سیاسیی هەڵخێزراو لەم پێکهاتە هاوبه‌شیتییان زۆره‌. بەم پێیە دوو جەمسەری دەشیت هۆکارێک بێت بۆ نەبوون یان لاوازیی ئیرادەی یەکانگیری سیاسی و بەداخەوە ئەمە هەم لە ڕۆژهەڵات لە قەوارەی دابڕان و جوێبوونەوە لە ناو کۆمەڵە و دیموکرات و هەم لە باشوور لە زۆربه‌ی چالاکی و هەڵوێستە سیاسییه‌کانی دوو هێزە سەرەکییەکەی باشووردا بەدی دەکرێت. ئەم حاڵەتە لە کۆمەڵگایەکدا و لە بیرکردنەوەی سیاسیی دەسەڵات و حوکمڕانیدا کە باوەڕی بە فرەدەنگی و دۆخی پلۆراڵ هەیە، بەڵام واقیعی زاڵ کایەی دوو جەمسەریییە، لۆژیکێکە کە لە ئەو واقیعە کۆنباوەی پێکهاتەکەوە سەری دەرهێناوە!  حیزب و لایەنە گچکەکانی دیکەش تەنها فۆرم و تەکنیکێکن لە ناو پانتای ئەو پێکهاتە به‌رین و، کۆن و پته‌و و په‌رته‌وازه‌یه‌دا! ده‌شێت بڵێین بوونی حیزب لێرەدا خۆی دەتوانێت سەکۆیەکی مۆدێڕن بۆ پێشکەوتن و گۆڕانی پێکهات بێت، بەڵام کایەی حیزبیی دوو جەمسەری ئێمە بەرەو ئەو دابەشکارییە دەبات کە ناوی ڕەش و سپی بنێین لە چالاکییەکان و بە داخەوە ئەمەش هەمان لۆژیکە کە ئەوان لەسەر بنەمای ئەو پێکهاتە کاری پێدەکەن که‌ باسم کرد.

دەبێ لەم ڕەوت و پرۆسە لۆژیکییەی شیکاریماندا مێژوو و دەرکەوتەی ئیرادەی سیاسیی هەر دوو لامان لە پێش چاو بێت، کە بێگومان لە ناو گوتار و دیسکۆرسیاندا مانا دەدات بە دەستەوە، لە پرۆسەی دوورودرێژی ڕووبەڕووبوونەوەی یەکێتی و پارتی بەدەر لەو پێکەوە سازن و تاکتیک و ڕێکكەوتنانە بە داخەوە تا بەر لە ٢٠٠٣ دۆخێکی لاواز و نزم لە پەیوەندی و دانوستانیان هەبووه‌ و، هەر لە سەرەتای دامەزرانی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانیشەوە تاکوو ئەم قۆناغە ئەکت و هەڵوێستی هەردوو لا لە پانتای حیزبایەتیدا بە نیسبەت و لەهەمبەر یەکدیدا دیاری کراوه‌، مێژووی ئێمە کە بێگومان بەشێکی لە نیوەی دووهەمی سەدەی بیستەم لەم دوو هێزەدا خۆی مانیفێست دەکات، مێژوویەک بووە هەم شەڕ و ئاشتی و هەم جوامێری و هەم ساتگەلی کورتی درەوشاوەی یەکگرتوویی تێدابوو (بەرەی یەکگرتوو دژی بەعس لە ١٩٩١)ە، بەڵام لە پاڵ ئەمەشدا نەک تەنها باشووری کوردستان، بەڵکوو ڕۆژهەڵات و باکوور و ڕۆژئاواش بەردەوام گوتاریان بەرهەمهێنەری وشە و چەمک و زاراوەیه‌ک بووه‌ به‌ناوی "خیانەت"، خیانەت نەک لە مێژووی کورد بەڵکوو لە مێژووی خەباتی سیاسی و ڕزگاریی هەموو نەتەوەکاندا و تەنانەت پێش لەوەش لە فەلسەفەی کۆمەڵایەتی و فەلسەفەی ئەخلاقدا زاراوەیەکی ئامادە و مشتومڕهەڵگر بووە و هەیە. ساڵی ٢٠٠٧ کە ئیرادەی سیاسیی کورد لە قەوارەی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستاندا خۆی نیشان دا و، دەهات تاکوو کورد ببات بەرەو قۆناغێکی جیاوازی مێژوویی و بە دەنگی بەڵێی زیاتر لە ٩٠ی خەڵکی باشووری کوردستان و لە ڕووی مەعنەوەییەوە بە دەنگی بەڵێی زۆرینەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و، هەروەها باکووریش ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان سەرکەوتن و درەوشانەوەی بێوێنەی بەخۆوە بینی، ناتوانین حاشا لەمە بکەین کە لە باشووری کوردستان دوای ڕێکەوتنی ١١ ئادار ئەمە گەورەترین دەسکەوتی سیاسی و یاسایی بووە، بەڵام لە ڕووی کردەکییەوە ئه‌م ئیراده‌یه‌ به‌هۆی ئه‌و پێکهاته‌ دوو جه‌مسه‌رییه‌ و کایه‌ی حیزبییه‌وه‌ سه‌ری نه‌گرت و 16ی ئۆکتۆبه‌ر هاته‌ ئاراوه‌. له‌م لاوه‌ "کاک کۆسرەت" سەرکردەی دیاری کورد ئەو کات وتی ئەمە ئیشی "کۆمەڵێک کاڵفام"بووە کە ١٦ی ئۆکتۆبەری دروست کردووە و هەرچی لەولاشەوە لە لایەن پارتی دیموکرات و ئەوانەی کە ڕێبازی کوردایەتیی بە نوێنەرایەتی پارتییان قبووڵە، وەکوو خیانەت ناوی لێدەنێن و خوازیاری دادگاییکردنی ئەنجامدەرانین، لە ڕاستیدا ئەمە زیاتر لە ناو گوتاری حیزبایەتیدا بیچم دەگرێت و تاکوو گوتارێکی نیشتیمانی چالاک و دەرەحیزبی چەمکەکانی نیشتیمانپەرستی، خیانەت، کورد، ئەنفال و ئەخلاق و واقیعی سیاسیی کورد و... پێناسە نەکات و ئیشی پێ نەکات و دەلالەت و میسداقەکانی دیاری نەکات، ئێمە تەنها دەکەوینە ناو ئاوەها پێکهاتێک کە لە ڕەش و سپی/فریشتە و شەیتان زیاتر هیچی دیکە نابینین و، وەکوو نیچە دەڵێت "قەت ناتوانین لە سەرووی چاکە و خراپەوە بابەتەکە بخوێنینەوە" که‌ پێویستیی گوتارێکی نیشتیمانییه‌. هیچ کوردێکی نیشتیمانپەرست لەسەر گۆی زەوی و چوارقوڕنەی دونیا نابینینەوە کە بە ڕووداوی ١٦ ئۆکتۆبەر نەحەپەسابێت و خەم داینەگرتبێت و تەنانەت چەند دڵۆپ فرمێسکی بە بینینی ئەو هەموو گریانەی خەڵکی ئاسایی و مەدەنی و پێشمەرگە بۆ نیشتیمان هەڵنەڕشتبێت، بەڵام کێشەکە لەوەدایە بەهۆی ئەو گوتارە دووجەمسەرییە و ئەو پێکهاتە دووجەمسەرییەوه‌ هەر جۆرە تیۆریزەکردنێکی ئەو ڕووداوە و ده‌ستنیشانکردنی زەمینە و بکەرانی ئێمە دەخاتە ناو کایەیه‌کەوە کە لە گوتاری نیشتیمانی دوورمان دەخاتەوە، بۆیە ئەرکی ئێمە پەرەدان و برەودایین بە وەها گوتارێکە کە جەمسەرەکانی فراوان و ڕەهەندەکانی قووڵ و نیشتیمانی بن تاکوو بتوانین دادوه‌ری و قەزاوەتێکی بوێرانە و بەڵگەمەندمان لەسەر ڕووداوەکانی کۆیمێژووی خۆمان و هه‌روه‌ها هەر ڕه‌وت و گەڕیانێکی سیاسی کوردی هەبێت، که‌ واقیعی دونیای ئێمه‌ دیاری ده‌که‌ن و مێژوو لە قەوارەیەکی گەورەی و کوردانەدا بخوێنینه‌وه‌ و بنووسینه‌وه‌ نەک لە ئاستی حیزب یان شارێکدا.


ئه‌م بابه‌ته 149 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

بابەتەکانی تری نوسەر