سه‌ردانی پاپا له‌ نێوان شانۆ و واقیعدا

وێنه‌یه‌کی گشتی "پاپا فرانسیس" و ده‌رکه‌و‌تنه‌ جۆراوجۆره‌کانی
AM:01:51:25/03/2021
دۆسیە: شیکار


عادل قادری
نووسەرو ڕۆشنبیر


"پاپا فرانسیس" له‌دایکبووی 17ی دێسه‌مبه‌ری ساڵی 1936 له‌ بۆینێس ئایرێسی ئه‌رجه‌نتینه، ‌ که‌ ناوی ڕاسته‌قینه‌ی "خۆرخێ ماریۆ بێرگۆگلیۆی"ه‌‌ و ڕێبه‌ری ته‌ختی پیرۆز؛ حکومه‌تی کاتولیکه‌کانی جیهانه‌. ئه‌و له‌ ساڵی 2013 دوای ده‌ستله‌کارکێشانه‌وه‌ی "پاپا بێنێدیکتی" شانزه‌هه‌م وه‌کو "پاپا" هه‌ڵبژێردرا و نازناوی فرانسیسی بۆ خۆی هه‌ڵبژارد. 

"پاپا" وه‌کو که‌سایه‌تییه‌کی ئاینی و سه‌رۆکی حکومه‌تی "ڤاتیکان" و ڕێبه‌ری هه‌موو کاتولیکه‌کانی دونیا بێگومان کاریگه‌ری خۆی له‌ سه‌ر هه‌موو مه‌سیحییه‌ کاتولیکه‌کانی دونیا هه‌یه‌ و، پێشینه‌ی چالاکی و به‌رنامه‌کانیشی هه‌وڵه‌کانی له‌ پێناو نێزیکخستنه‌وه‌ی ئایینه‌کان و ڕۆحی لێبورده‌یی و ئاشتی و پێکه‌وه‌هه‌ڵکردن ده‌رده‌خات و، ته‌نانه‌ت به‌ هۆی هه‌ندێ کردار و هه‌ڵسوکه‌وتی جیاواز له‌ چاوه‌ی پاپاکانی پێشووه‌وه‌ وه‌کوو "لیبراڵترین پاپای مێژوو" ناوبراوه‌ و ئه‌و کێشه‌یه‌کی له‌گه‌ڵ تیۆره‌ی "بیگ به‌نگ" و بیردۆزی "گه‌شه‌ی" دارویندا نییه‌ و خوێندنه‌وه‌ی خۆی بۆ ئه‌م بیردۆزانه‌ هه‌یه‌، واته؛‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ک که‌ نه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئاینه‌ و نه‌ زانستیش ڕه‌ت ده‌کاته‌وه،‌ واته؛‌ جۆرێک هه‌وڵ بۆ ئاشتدانه‌وه‌ی ئاین و زانسته‌، ئه‌و پێی وایه‌ ئه‌م بیردۆزانه‌ هیچ دژایه‌تییه‌کان له‌ گه‌ڵ بوونی خودا-دا نییه،‌ به‌ڵکو بوونی ئه‌و ده‌ر‌ده‌خه‌ن، ئه‌و تێگه‌یشتنێکی کراوه‌ی بۆ هۆمۆسێکشواڵه‌کانیش هه‌یه‌ و دان به‌ مافه‌کانیاندا ده‌نێت، تا شوێنێک که‌ له‌مباره‌یه‌وه‌ پیی وتراوه‌" هیپیترین ڕێبه‌ری ئاینی" جیهان. ئه‌و ڕوانینێکی کراوه‌ی بۆ په‌یوه‌ندیی ئاینه‌کان هه‌یه‌ و کرده‌وه‌کانی له‌م ڕووه ‌وه‌ ڕچه‌شکێن و جیاوازن، له‌ 13ی فێڤرییه‌ی ساڵی 2016دا له‌ "هاوانای" پایته‌ختی "کوبا" له‌گه‌ڵ "بیتریق کیریلی" یه‌که‌م ڕێبه‌ری کڵێسه‌ی ئۆرتۆدۆکسی ڕووسی کۆ بوویه‌وه‌. له‌ سه‌ده‌ی یازده‌هه‌می زاینی که‌ دوو باڵی ڕۆژئاوایی و ڕۆژهه‌ڵاتی مه‌سیحییه‌ت؛ کڵێسای ڕۆم و کڵێسای ئورتۆدوکسی ڕووسیا لێک جودابوونه‌وه‌، ئه‌مه‌ یه‌که‌مین جاره‌ که‌ ڕێبه‌رانی دوو کڵێسا پێکه‌وه‌ داده‌نیشن.

به‌شداریی له‌ ڕێوڕه‌سمی یادکردنه‌وه‌ی ژینۆسایدی ئه‌رمه‌نییه‌کان له‌ ڕۆژی 24ی ژووه‌نی 2016دا یه‌کێکی تره‌ له‌ لاپه‌ڕه‌کانی چالاکی و ده‌رکه‌وتنی پاپا فرانسیس. ئه‌و له‌و ساڵه‌دا بۆ دیدارێکی سێ ڕۆژه‌ گه‌یشته‌ ئیروان-ی پایته‌ختی "ئه‌رمه‌نستان" و له‌و ڕێوڕه‌سمه‌دا به‌شداریکرد. له‌و سه‌فه‌ره‌یدا و له‌ میانه‌ی ڕێوڕه‌سمێکدا دوو کۆتری سپی به‌ره‌و کێوی ئارارت ئازاد کرد، شوێنێک که‌ پێی ده‌ڵێن؛ که‌شتییه‌که‌ی نووح له‌وێ نیشتۆته‌وه‌، هه‌روه‌ها له‌ به‌رده‌م سێرژ سه‌رکیسیان؛ سه‌رۆککۆماری ئه‌رمه‌نستان و وه‌فده‌ دیپلۆماسییه‌کانی ئاماده‌ له‌ ڕێوڕه‌سه‌مه‌کدا وتی: ژینۆساید و پاکتاوکردنی ڕه‌گه‌زی سه‌ره‌تای شه‌پۆلێکی خه‌مهێنه‌ر له‌ کاره‌ساته‌ گه‌وره‌کانی سه‌ده‌ی ڕابردوو بوون. ئه‌و‌ له‌ کاتی سه‌فه‌ر بۆ بۆلیڤی داوای گه‌ڵای کوکای کرد بۆ مژین. ئه‌مه‌ له‌ حاڵێک دایه‌ که‌ به‌ پێی ڕێکه‌وتنی ڕێکخراوی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌باره‌ی مادده‌ سڕکه‌ره‌کان له‌ ساڵی 1961 ئه‌م کاره‌ وه‌کوو کارێکی نایاسایی په‌سه‌ند کراوه‌ ئه‌گه‌رچی که‌ڵکوه‌رگرتن لێی له‌ بولیڤیدا یاساییه‌. "کووکا" ئه‌و گیایه‌یه‌ که‌ مادده‌ی سڕکه‌ری کوکائینی لێ دروست ده‌کرێت. هه‌روه‌ها "پاپا" له‌ مانگی ژوئیه‌ی ساڵی 2013 ڕایگه‌یاند که‌سانێک که‌ له‌ تویته‌ر فاڵۆی بکه‌ن ماوه‌یه‌کی که‌متر له‌ به‌رزه‌خدا ده‌مێننه‌وه‌!
به‌ڵام ئه‌مانه‌ لایه‌نه‌ ئه‌رێنی و دره‌وشاوه‌ و له‌ هه‌مانکاتدا سه‌یر و ڕچه‌شکێنه‌کانی پاپان، ئه‌و لایه‌نی گوماناوی و شاراوه‌ و لێڵیشی هه‌یه‌. "پاپا" هه‌ندێک تاوانی دراوه‌ته‌ پاڵ له‌وانه‌ دزین و فڕاندنی دوو قه‌شه‌ی ژۆزۆئیت له‌ شه‌ڕی پیسی ئارژانتیندا. له‌ ڕێکه‌وتی 16/3/2013 گۆڤاری ئینگلیزی The mail on Sunday ئه‌وه‌ی ئاشکرا کرد که‌ "بێرگۆگلیۆ" له‌ نێوان ساڵه‌کانی 1976 تا 1983دا و له‌ سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتدارێتی لایه‌نه‌ سه‌ربازییه‌کان له‌ ئارژانتین یاسای به‌شدارینه‌کردنی کڵێسه‌ له‌ ئه‌شکه‌نجه‌، ڕفاندن و جینایه‌ته‌ ڕێکخراوه‌ییه‌کان پێشێلکردووه‌ و له‌ کرده‌وه‌یه‌کی ئاوادا به‌شداری کردووه‌، به‌ پێی ئه‌م ڕاپۆرته‌ بانگه‌شه‌ی ئه‌مه‌ کراوه‌ له‌و ساڵانه‌دا پاپا که‌ سه‌رۆکی گرووپی ژوزئێت بووه‌ له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی سه‌ربازیی ئه‌وکات، واته؛‌ خورخێ ڕافائێل ویدێلا هاوکاریی هه‌بووه، ‌له‌ ساڵی 2005 پارێزه‌رێکی مافی مرۆڤ داواکارییه‌کی یاسایی دژی ئه‌و خسته‌ ڕوو و ئه‌مه‌ی باسکرد  که‌ ئه‌ندامی باڵای کۆمه‌ڵه‌ی مه‌سیحییه‌کانی ئارژانتین له‌ ڕفاندنی دوو قه‌شه‌دا به‌شداره‌ و هه‌ر په‌یوه‌ست به‌م بابه‌ته‌وه‌ قه‌شه‌ ئورلاندۆ یوریو و فرانس یالیکس ئه‌شکه‌نجه‌کرابوون به‌ڵام پاش 5 مانگ، زیندوو، نیوه‌ڕووت و سڕکراو به‌ ماده‌سڕکه‌ره‌کان دۆزرانه‌وه‌ و "یوریو" تاوانی ئه‌مه‌ی دایه‌ پاڵی "بۆرگۆگلیۆ" که‌ ئه‌مانی داوه‌ته‌ ده‌ستی گرووپه‌کانی مه‌رگی ڕژێمی ده‌سه‌ڵاتدار. "یوریو" که‌ له‌ ساڵی 2000دا کۆچی دواییکرد له‌ وتووێژێکدا له‌ ساڵی 1999 ده‌ریبڕی که‌ ئه‌و (پاپا) هیچ کارێکی بۆ ئازادیی ئێمه‌ ئه‌نجام نه‌دا.

ئه‌مه‌ وێنه‌یه‌کی گشتیی ڕێبه‌ری کاتولیکه‌کانی جیهانه‌ که‌ به‌ وته‌ی هه‌ندێک یه‌ک میلیار و به‌ وته‌ی هه‌ندێکی دیکه‌ دوو ملیار پێڕه‌وکه‌ری هه‌یه‌. ئه‌گه‌ر پاپا وه‌کو سه‌رۆکی وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆی 1000که‌سی به‌ ناوی ڤاتیکان و حوکومه‌تێکی ئاینی تایبه‌ت و غه‌یری سه‌ڵته‌نه‌تی که‌ "پاپا" تێیدا ده‌سه‌ڵاتێکی ڕه‌های هه‌یه‌ له‌به‌رچا بگرین ئه‌وا ده‌بێ ئاسایش بێت، سه‌فه‌ر یان کرده‌وه‌ و په‌رچه‌کرداره‌کانی ببێت به‌ مایه‌ی باسوخواس و مشتومڕێکی زۆر له‌ هه‌موو دونیادا. ئه‌گه‌رچی له‌ سه‌ر شێوه‌ی حوکمڕانی و دیپلۆماسیی و سیاسه‌تی "ڤاتیکان" زۆر ئه‌گه‌ر و نه‌گه‌ر هه‌یه‌ به‌ڵام شتێک که‌ به‌ ڕوونی دیاره‌ کاریگه‌ریی و  به‌دوداهاتی کۆمه‌ڵایه‌تیی و ئاینی له‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌ی موسڵمانان و مه‌سیحییه‌کانه‌ له‌م سه‌فه‌ره‌دا که‌ ناکرێ نکۆڵی لێ بکرێت. له‌وه‌ش زیاتر ده‌توانین سه‌رنج بده‌ین که‌ له‌ گه‌شتێکی ئاوه‌هادا شانۆی سیاسیی جیهانی بوار به‌ ده‌رکه‌وتنێکی ئاسایی و خێرا له‌ ده‌ره‌وه‌ی کایه‌ی سیاسیدا بۆ ئێمه‌ ناڕه‌خسێنیت چ بگات به‌ که‌سێکی وه‌کو "پاپا" که‌ ڕه‌مزێکی له‌ مێژینه‌ی ڕۆحی مه‌سیحییه‌ته‌ له‌ سه‌رده‌مانی کۆن تا ئێستا و وه‌کوو 266ه‌مین پاپ له‌ سه‌ر ته‌ختی پیرۆز دانیشتووه‌. ئه‌گه‌رچی ڕه‌نگه‌ ئه‌و کایه‌ی خۆی دیاریکردبێت و به‌و یاسایه‌ بجووڵێته‌وه‌، به‌ڵام "ئایا" کایه‌کان له‌ ده‌ره‌وه‌ی تۆڕی په‌یوه‌ندی و پێکه‌وه ‌ئاڵانن؟ با چاوێکی گشتی به‌ یاسای کایه‌ و کرده‌وه‌کان بخشێنین.
 
"ئه‌و به‌رده‌و‌ام که‌سێک بووه‌ که‌ له‌ دیالۆگی نێوان ئاینه‌کان پێشوازی کردووه‌ و وه‌کو دۆستی کۆمه‌ڵگا موسڵمانه‌کان خۆی ناساندووه‌ دوای هه‌ڵبژێرانی وه‌کو؛ پاپا، ئه‌حمه‌د ته‌یب، شێخی ئه‌لئه‌زهه‌ری میسر و سه‌رۆکی زانکۆی ئه‌لئه‌زهه‌ر پیرۆزبایی لێکرد. هه‌روه‌ها 180 وڵات هه‌ڵبژاردنیان وه‌کو "پاپا" پیرۆزبایی لێکرد و له‌م نێوانه‌شدا ده‌وڵه‌تی کۆماری ئیسلامی به‌ سه‌رۆکایه‌تی "مه‌حمودی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد" پیرۆزبایی پێشکه‌شکرد. حه‌سه‌نی ڕۆحانی؛ سه‌رۆککۆماری "ئێران" له‌ میانه‌ی سه‌فه‌رێکدا بۆ "ئیتالیا" له‌ 6ی ڕێبه‌ندانی ساڵی 2016 له‌گه‌ڵ "پاپا" فرانسیسی یه‌که‌م، ڕێبه‌ری کاتولیکه‌کانی جیهان و سه‌رۆک وه‌زیرانی "ڤاتیکان" دیدار و گفتوگۆی کرد و داوای له‌ "پاپا" کرد تاکو دۆعای بۆ بکات. له‌م دیداره‌دا پاپ فرانسیس ڕیزگرتن له‌ پیرۆزی و به‌ها ئاینه‌کانی به‌ پێویستییه‌ک زانی بۆ سه‌قامگیرکردنی ئاشتی و مه‌عنه‌وییه‌ت له‌ جیهاندا. ئه‌مه‌ یه‌که‌مین دیداری سه‌رۆککۆماری ئیسلامی ئێران له‌گه‌ڵ ڕێبه‌ری کاتولیکه‌کانی جیهان پاش شازده‌ ساڵ بوو."

"هاتن بۆ عێراق و ڕه‌مز و ئه‌گه‌ره‌کان"

ئێسته‌ سه‌ردانی "پاپا فرانسیس" بۆ "ئێراق" وه‌کو سه‌ردانێکی مێژوویی ناوی لێده‌برێت، به‌ڵام ئاوه‌هاش نییه‌ که‌ ئه‌م سه‌ردانه‌ بێ هیچ پێشزه‌مینه‌ یان به‌ستێنێکی مێژوویه‌کی دیاریکراو بێت، له‌ ساڵی 1999 بۆ 2000 که‌ ئه‌وده‌م "پاپا" ژان پۆلی دووهه‌م به‌ هۆی نادیار، یان سیاسی نه‌یتوانی بێت بۆ "ئێراق" و دوای ئه‌ویش "پاپا بێنێدیکتی شانزه‌هه‌م" هه‌روای لێهات! ئێسته‌ ئه‌و به‌ڵێنه‌که‌ی خۆی برده‌ سه‌ر و هاته‌ ئێراق. به‌ڵام ساڵانێک پێش ئه‌م سه‌فه‌ره‌ی بۆ "ئێراق" هه‌ر به‌ ئاڕاسته‌ی دروستکردنی ڕۆحی لێبوورده‌یی نێوان ئاینه‌کان و په‌ره‌دان به‌ دیالۆگ و نێزیکخستنه‌وه‌ی ئاینه‌کان ساڵی 2018 سه‌ردانی میسری کرد و ساڵی 2020یش سه‌ردانی ئیماراتی کرد و له‌ 16 ژوئیه‌ی ساڵی 2019ه‌ش "به‌رهه‌م ساڵه‌ح" داوه‌تی کرد بۆ ئێراق. بۆیه‌ دواجار "پاپا فرانسیس" ڕێبه‌ری کاتولیکه‌کانی جیهان به‌یانیی ڕۆژی شه‌ممه‌ 16ی ڕه‌شه‌می ساڵی 2021 له‌ درێژه‌ی سه‌فه‌ری سێ ڕۆژی خۆی بۆ ئێراق له‌ نه‌جه‌ف له‌گه‌ڵ "سه‌ید عه‌لی سیستانی" یه‌کێک له‌ گه‌وره‌ترین که‌سایه‌تییه‌ ئاینییه‌کانی شیعه‌ و مه‌رجه‌عی باڵای شیعه‌کان کۆبوویه‌وه‌، گرینگی ئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌ ئه‌مه‌یه‌ که‌ سیستانی له‌ ڕێگه‌دان و دیدار له‌گه‌ڵ که‌سانی سیاسی ته‌واو خۆی ده‌زێته‌وه‌ و ئه‌و خه‌رمانه‌ دره‌وشاوه‌ ناده‌وڵه‌تییه‌ی ئاین بۆ خۆی پاراستووه‌، دیاره‌ پێده‌چێت ئاوه‌ها ڕوانگه‌یه‌کی بۆ "پاپا" هه‌بووبێت بۆیه‌ له‌گه‌ڵی کۆبووه‌ته‌وه‌! 

سه‌فه‌ره‌که‌ی "پاپا" له‌ چه‌ند لایه‌نه‌وه‌ ده‌کرێ بخوێنرێته‌وه‌، یه‌که‌م ئه‌وه‌ی که‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی "به‌غداد" به‌م هاتن یان داوه‌تکردن و بانگهێشته‌ ویستی بڵێت؛ هێشتا کۆنترۆڵی ئێراق له‌ ژێر ده‌ستمان دایه‌ و به‌و هه‌موو توندوتیژی و گرووپه‌ توندئاژۆیانه‌وه‌ ده‌توانین که‌شێکی ئه‌منیی باش و دۆخێکی هێور و هێمن بۆ سه‌ر‌دانه‌که‌ی پاپا فه‌راهه‌م بکه‌ین، ئه‌گه‌رچی ئه‌مه‌ په‌یامی سوور و ئاشکرای پێشوازیکردن له‌ "پاپا" بوو، به‌ڵام له‌ ڕاستیدا سه‌فه‌ری "پاپا" بۆ "ئێراق" به‌ نسیبه‌ت به‌غداده‌وه‌ ده‌شێت دواهه‌مین هه‌وڵ و دواهه‌مین فیشه‌ک بۆ ڕزگاری و ئارامکردنه‌وه‌ی دۆخی سیاسیی و ئه‌منی ئێراق بخوێنرێته‌وه‌‌. ئێراق وڵاتێکه‌ فره‌ڕه‌نگ و فره‌ ئاین و فره‌ پێکهاته‌ و، هیچ کام له‌م پێکهاتانه‌ش زۆری ته‌واویان به‌سه‌ر ئه‌ویدیکه‌دا ناشکێت، بۆیه‌ له‌ ململانێیه‌کی ماندووکه‌ردا ماونه‌ته‌وه‌ و ئه‌مه‌ش هه‌لی ته‌ڕاتێنی هێزگه‌لێکی وه‌کو "ئێران" و وڵاتانی ده‌ر و دراوسێی له‌ ناو سیاسه‌ت و ژینگه‌ی ئاینی و کولتووری ئێراق ڕه‌خساندووه،‌ بۆیه‌ هاتنی "پاپا" چه‌نده‌ هیوایه‌که‌ بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی ئاسایش و ئارامی، ئه‌وه‌نده‌ش جووڵه‌ی نائۆمێدانه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی ئێراقه‌ بۆ ده‌ربازبوون له‌و دۆخه‌ چه‌قبه‌ستووه‌ کوشنده‌یه‌ی که‌ ئێراقی له‌ هه‌موو ڕوویه‌کی مێژوویی و جوگرافی و سیاسی و ئاینییه‌وه‌ دابه‌شکردووه‌، جووڵه‌ی جه‌سته‌یه‌کی شێرپه‌نجه‌که‌وتوو، که‌ ده‌بێ ورده‌ ورده‌ بۆ پێشگرتن له‌ ته‌شه‌نه‌ی نه‌خۆشییه‌که‌ی پارچه‌کانی جه‌سته‌ی به‌ نه‌شته‌رگه‌رییه‌کی ورد و، ده‌رمانگه‌لی پێویست لێکجودا بکرێنه‌وه‌ و تیمار کرێن، ئه‌گه‌ر به‌ ته‌مای چاره‌سه‌ری و ته‌ندروستییه‌ ئه‌گه‌ریش نا ئه‌م په‌یکه‌ره‌وه‌ ڕۆژ دوای ڕۆژ تووشی داڕزان و پووکانه‌وه‌ و خوێنهه‌ڵاتن ده‌بێت.

لایه‌نی دیکه‌ی هاتنی "پاپا" سه‌ردانێتی بۆ نه‌جه‌ف، داننانه‌ به‌ ڕێڕه‌وی سیکۆلاریانه‌ی سیستانی و په‌سه‌ندکردنی فۆرمی ئاینی(شیعی) جودا‌ له‌ سیاسه‌ته‌ و ئه‌مه‌ش ڕه‌تکردنه‌وه‌یه‌کی ماناداری ده‌سه‌ڵاتی شیعه‌ی قوم و تارانه‌، ده‌سه‌ڵاتێک که‌ سیاسه‌تێکی له‌ ماوه‌ی چل ساڵ زیاتر له‌ ده‌سه‌ڵاتدارێتی گرتۆته‌ پێش که‌ مه‌ترسی هه‌ڵگیرسانی شه‌ڕێکی گه‌وره‌ی ناوچه‌یی له‌ ناوچه‌یه‌کی هه‌ستیاری وه‌کو ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌ سه‌ر ده‌ستی ئه‌و خه‌ریکه‌ دێته‌ کایه‌وه‌، ئه‌مانه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌موو گرووپسازیی و تاقمدروستکردنه‌یه‌ که‌ له‌ ماوه‌ی ساڵانی دواییدا بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆی و دژی هێزه‌کانی دیکه‌ به‌کاری هێناون، که‌ جگه‌ له‌ قووڵترکردنه‌وه‌ی برین و دابڕان و قه‌ڵشته‌کانی ئێراقی پاش سه‌دام هیچ ده‌سکه‌وتێکی بۆ "ئێراق" و ده‌سه‌ڵاتی سیاسیی ئه‌و وڵاته‌ نه‌بووه‌، ده‌سه‌ڵاتێک که‌ ئێسته‌ به‌ پێی ئه‌رێ و نه‌رێی تاران و قوم ئاڕاسته‌ی خۆی دیاریده‌کات، به‌ڵام چه‌نده‌ ئه‌م هاتنه‌ ڕه‌مزییه‌ی "پاپا" و گه‌یاندنی ئه‌م سیگناڵه‌ له‌ سه‌ر سیاسه‌تی کرده‌کی وڵاتانی ناوچه‌که‌ و سیاسه‌تی زلهێزه‌کان کاریگه‌ر ده‌بێت ته‌نها له‌ خانه‌ی ئه‌گه‌ر و مه‌زه‌نده‌دا ده‌مێنێته‌وه‌ که‌ به‌شێکی به‌هۆی ڕه‌وت و کایه‌ی سیاسیی ناڕوون و شاراوه‌ی ڤاتیکان و ده‌سه‌ڵاته‌که‌یه‌ و به‌شیکیشی به‌هۆی ئاڵۆزیی دۆخی سیاسیی و ئابووری و ئاینی جیهان و ناوچه‌که‌یه‌.

لایه‌نێکی دیکه‌ی ئه‌م گه‌شته‌ به‌سه‌رکردنه‌وه‌ی مه‌سیحییه‌کان و سه‌ردانی شاری ئوور بوو که‌ ده‌ستدانان بوو له‌ سه‌ر یاده‌وه‌رییه‌کی دێرینی خه‌ڵکی "ئێراق" و ناوچه‌که‌ و هه‌روه‌ها بیرخستنه‌وه‌ی برینێکی قووڵ و مێژوویی ئه‌م خه‌ڵک و جوگرافیایه‌، ئه‌و ده‌ڵێت؛ هاتنم بۆ ئوور وه‌کوو گه‌ڕانه‌وه‌م بۆ ماڵی خۆمه‌، چاره‌نووسی مه‌سیحییه‌کان و ئازاره‌کانیان پره‌نسیپی کڵێسایی و هاوئایینی خسته‌وه‌ بیر که‌ له‌ مێژوودا ئێمه‌ پێی ئاشناین، ئازاری مه‌سیحییه‌کان و که‌مبوونه‌وه‌ی حه‌شامه‌ت و ڕێژه‌یان دوای سه‌رهه‌ڵدانی داعه‌ش له‌ یه‌ک ملیۆن و پانسه‌د هه‌زرا که‌سه‌وه‌ بۆ سێسه‌د هه‌زار که‌س ئه‌و شته‌یه‌ که‌ پاپیش نیگه‌رانێتی، به‌ڵام دیسان هه‌رجۆره‌ گۆڕانکارییه‌ک له‌ شاره‌ مه‌سیحینشینه‌کان و گه‌ڕانه‌وه‌یان وابه‌سته‌یه‌ به‌و پرسیاره‌ی پێشوه‌وه‌.

لایه‌نی دیکه‌ و گرینگی ئه‌م سه‌ردانه‌ گه‌یشتنی به‌ "هه‌رێمی کوردستان" و دانیشتن له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی "هه‌رێم" و بینینی شێوه‌ی حوکمڕانی کورد و پێکه‌وه‌ژیانی پێکهاته‌ جۆراوجۆر و جیاوازه‌کان و ڕێزێک بوو که‌ له‌ لایه‌ن کورده‌وه‌ بۆ ئه‌و و مه‌سیحییه‌کان سه‌لما. ئه‌مه‌ش ده‌توانێ ده‌روازه‌یه‌کی گرینگ بۆ په‌یوه‌ندی کورد به‌ ئاسته‌ باڵاکانی جیهانی مه‌سیحیه‌ته‌وه‌ بێت ده‌شتوانێ ته‌نها ده‌سپێکی ئاڵوێر و دانوستانێکی که‌لتووری و ئایینی بێت که‌ له‌ هه‌ر حاڵدا بۆ هه‌رێمی کوردستان و خه‌ڵکی کورد و دانیشتوانی کوردستان قازانجه‌.


ئه‌م بابه‌ته 296 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

بابەتەکانی تری نوسەر