هۆکاری چییە ئیسلامیيەکان لە بازنەیەکی چەقبەستودان؟

ئەوەی کە من لێکۆڵینەوە و وردبوونەوەی دەکەم و تەنانەت سەرسامی کردووم ئەوەیە، لە ناو کۆمەڵگایەکی موسڵماناندا ڕەواج لای عەلمانیيەکانە نەك- موسڵمانان و ئیسلامیيەکان – جا ئیسلامیيەکان پاشەکشەیان نەکردووە، بەڵکو چەقبستوون لە جێگای خۆیاندا.
PM:10:07:19/02/2019
دۆسیە: شیکار
ئیسلام دۆسیەکەی سەرکەتووە، ئەوە پارێزەرەکانیەتی فاشلن ناتوانن دۆسیەکەی بۆ بەرنە پێشەوە.

ماکوان کەریم
نوسەر

ئەوەی کە من لێکۆڵینەوە و وردبوونەوەی دەکەم و تەنانەت سەرسامی کردووم ئەوەیە، لە ناو کۆمەڵگایەکی موسڵماناندا ڕەواج لای عەلمانیيەکانە نەك- موسڵمانان و ئیسلامیيەکان – جا ئیسلامیيەکان پاشەکشەیان نەکردووە، بەڵکو چەقبستوون لە جێگای خۆیاندا کە شیکارییەکی بۆ دەکەم، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنجە لەکاتێکدا ئەوەی لەگەڵ عەلمانیيەکاندا کار دەکات، زۆربەی وەك من بڕوایان بە خوا و پێغەمبەر(صلی اللە علیە وسلم) و هەموو دروشمە ئايینەیيەکان هەیە، ئەی بۆ لەکاتی هەڵبژاردندا ئیسلامیيەکان کەمینەن و زەمینەی ئیسلامیی سازنادرێت و پڕۆژەی ئیسلامیی تاڕادەیەك زۆر بە هێواشی ڕێدەکات؟! ئەمە پرسیارە جەوهەری و خاڵە لاوازەکەمانە کە هەموو نوخبەی ئیسلامی پێوەی دەناڵێنین.


لەڕاستیدا کەمتەرخەمی و ناپوختەیی نوخبەی ئیسلامیيە لە گۆڕەپانەکەدا و بەشێکی تریشی لەمپەری عەلمانیيەکانە کە دروستیان کردووە، من لێرەدا باسی ئەو لەمپەرو کارەخراپانەی عەلمانیيەکان ناکەم، بەڵکو - لێرەدا باسی هەڵەکانی خۆمان دەکەم - لە پێش هەموویانەوە خۆم بەرپرسیارێتی لە ئەستۆ دەگرم و پشکم بەردەکەوێت.


کاری لاوازی نوخبەی ئەو گۆڕەپانەی ئێمە تەنها بە دوو ئاراستەدا کاریان کردووە: 

یەكەم: ئاڕاستەى ترساندنی خەڵکی بەگشتی (الترهیب).
دوەم: ئاڕاستەی ڕەواج دان و ئاسانکاری (الترغیب).

هەردووکی لە ڕاستیدا پێویستە، بەڵام لە ئاڕاستەی دروشمدا خۆیان دەبیننەوە، لە ڕاستیدا لە مەیداندا خەڵکی ناکەوێتە کاری عەمەلی ومەیدانی پێی، بەڵکو تەنها لە نمونەی  سولوکیاتدایە، مەی مەخۆ، زینا مەکە، دەنا خوا دەتسوتێنێ...هتد، ئەم ئاکارە کە لەشێوەی حەرام و حەڵاڵ خۆی دەبینێتەوە بەرقین و بێ نیشاندانی حیکمەت و چارەسەری بنەڕەتی، پاشان نەبوونی پڕۆژەی  تاك و خێزان و کۆمەڵگا و پاشانیش دەسەڵات لەسەر مەنهەجی پیغەمبەری خوا (صلی اللە علیەوسلم)

یاخود بڵێن: لەونێوەندەدا کارێکی مەیدانی هەیە، کە نوخبەی ئیسلامیی نەیکردووە ئەویش ئاڕاستەی کۆمەڵگایە لە سێ ڕایەڵەوە: سیاسی و کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیری. بێگومان بە تام و بۆنی ئیسلام باس لەو سێ چەمکە دەکەم.


لەگەڵ ئەوەشدا نوخبەکان لە ناو ئیسلامیيەکاندا گەورەترین فشاریان لەسەرە بە پێچەوانەی حیزبە شۆڕشگێڕە عەلمانیيەکان وەك یەکێتی و پارتی و گۆڕان وپەکەکە...هتد، جیاوازی لەنێوانی ئێمەو ئەواندا ئەوەیە نوخبەی عەلمانی فشار لەسەر خۆیان لادەبەن و دەیگوازنەوە بۆ ناو جەماوەر، ئێمەش ڕێك هەرچی فشاری ناو جەماوەر هەیە دەیخەینە سەرشانی خۆمان، هەڵەی کوشندەمانە کە نوخبەیەکی ئیسلامیی توشی لەمپەرێك دەبێت، بەتەواوەتی بانگەوازەکە لەلایەکەوە پەکی دەکەوێت، تا چەند ساڵێکی تر کەسێکی تر لە نوخبەی ئیسلامیی خۆڕسك دروست دەبێت، نەك لە دەزگاکانی پێگەیشتنی قیادی و لێدەر لەناو حیزبەکانەوە..!


بۆچی نوخبەی ئیسلامیی کەمتر چوونەتە ناو جەماوەر لە ئاڕاستەی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیری، هۆکاری سەرەکی قیاداتی ئیسلامی خۆیەتی، ئەم قیادەیە بەدوای سەروەریدا دەگەڕێت، نەك ئیسلامەتی ..!

چۆن ؟

لێرەدا ئاماژە بەوە دەکەم کە سەرکردە و ڕەمزە ئیسلامیيەکان ناهێڵن خەڵکی تر پێبگات و لەبەر خەت خەتێن و لابازی و بەهێزکردنی پێگەی خۆیان وەك شەخس.. کەسی وا دەکەنە نوخبە کە لەڕاستیدا لە خوارو کادیری مامناوەندیشەوە نیيە، یان ئەگەر بڵیم زۆر جار ئەو کەسانە کە بەرز دەکرێنەوە، وەك زەرنەقوتە - چۆلەکەی باوکانەکە کە رمزەکەیە - دەیکات بەدەمیانەوە فێریان دەکات چی بکەن و چی بڵێن، بۆ پاراستنی بەرژەوەندی شەخسی و پاشان حیزبی لەدەوری خۆی دەیانهێڵێتەوە.


لە ئیسلامدا ئاڕاستەی بزاڤ و کاری ئیسلامیی سەرەتا بۆ بەرژەوەندی باڵای ئیسلامە، پاشان خاکە وەك هەرێمەکەی خۆمان، ئینجا حیزبە کە مافی خۆیەتی گروپ و دەستەو حیزبەکەی بپارێزێت، ئینجا بەرژەوەندی شەخسی و بنەماڵەیی و خزمایەتی و عەشیرەت پارێزراو بکات، ئەمە مافی هەموو کەسێکە لە ئیسلامدا بەم شێوەیە کار بکات، بەڵام بەداخەوە لای سەرکردەکان بەگشتی پێچەوانەی پلەبەندییەکەى کە کردومە بەئاراستەی پێچەوانە سەردەکەوێت، شەخس، بنەماڵە، عەشیرەت، پاشان حیزب، دواتر وڵات کۆتا جار ئیسلام ..!


ئەگەر ئەمە بکەینە نەخشەیەکی کارکردن و نوخبە لەناو جەماوەرەکەدا بەو ئاڕاستەیە کار بکات و هۆشیاری سیاسی و ڕەوشت وئاکار و سیستەمی کۆمەڵایەتی بە ئاڕاستەی ئیسلامدا گوزەر پێبکەین و ڕۆشنبیری ئیسلامیمان هەبێت، نەك ڕۆشنبیری ماس میدیای عەلمانی، لەسەروو هەموویانەوە ئازادی لە ناو نوخبەدا دەرکەوتووبێت توانای دروستکردنی بڕیاریان هەبێت، پاشان پڕۆژە بەرزبکەنەوە بۆ سەرکردایەتی سیاسی. ئەوکات سەرکردە مونەفیزە و نوخبە پلاندارێژەر و جەماوەریش پشتگیرە و هێزە گرنگە مەیدانییەکەیە کە کارەکانی پێ ئەنجام
دەدرێت.


لەڕووی کۆمەڵایەتيیەوە، ئەو نوخبانەی پەروەردە دەکرێن هەوڵی سەرەکییان نيیە بۆ گەیاندنی بانگەواز و پرۆژە ئیسلاميیەکە، هەوڵی زیاتر یان ژن هێنانە و بە دووان و سیان وەك مۆدیلیك لە ناو ئیسلامیيەکاندا، یاخود خۆ دەوڵەمەند کردنیەتی بەهۆکاری بانگەواز و ئیسلامیيەتیەکە وەك دوکان و بازاڕێك، یاخود گەیشتنە بە ئەندام پەرلەمانی چونکە مووچە و خانەنیشینی پاش ئەندام پەرلەمانییەکەی باشە، زیاتر هەوڵی ئەوەندەی هەیە بۆ دەستکەوتە ماددی و دنیایيەکان، کەمتر هەوڵی پڕۆژە ئیسلامییەکەی هەیە .

 

لە ڕووی  ڕۆشنگەرایی ئیسلاميیەوە، وەك لەسەرەوە ئاماژەم پێداوە تەنها مامۆستا و بانگخوازەکان بەشێکی زۆریان لەڕێگای سلوکیاتەوە بانگەواز دەکەن، ئەمەش بە سروشتی خۆی قورسە هەموو کەس وەریناگریت، ئەگەر بە ئەدەبیاتی ئیسلامی بێت باشتر وەردەگیرێت، ئەگەر نمونەی  ئایینی مەسیحی بهێنینەوە لەگەڵ ئەوەی کە دەستکاری کراوە خۆشیان ئەو دانپێدانانەیان هەیەو ئینجیلەکانیان پەرتەوازەیە، بەڵام تاڕادەیەك  بانگەوازەکەیان سەرکەوتوو بووە، هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە بو ئاکار و سلوکیات خەڵکیان بانگ نەکردووە بۆنەسرانیەت، بەڵکو هەوڵیان زیاتر ئەدەبیاتی مەسیحی  بووە، کە کەسێکیان پابەندکرد بە نەسرانییەوە ئەوکات سولکیات باس دەکەن، ئێمەى موسڵمان ڕێك پێچەوانەی ئەو پرۆسەیەین، بە سلوکیات بانگی دەکەین تا لە کۆتایدا دەیکەینە مولحید و بێ دین و خوانەناس، ئەوەندە شتەکانی لەسەر قورس دەکەین وادەزانێ ئەو ڕوشدو پێگەیشتنەی کە مامۆستایان وزانایان و بانگخوازان پێى گەیشتوون، ئیتر دەبێت هەموو تاکێك پێى بگات.


بانگەوازی ئەدەبیات ئیسلامی واتاکەی ئەوەیە خەڵکی  بانگەواز بکرێت بۆ ئاکاری دڵ و دەروون و بزواندی بۆ هەستەکان و یارمەتی دانی، خەڵکی و پڕۆژەی  مرۆڤ دۆستی کە پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) پیادەیکرد لەسەر بنەمای قورئان، کە پێکهاتەی بریتیيە لە نێر و مێ و پاشان  کردونییەتە گەل و هۆز و جیاوازن لە ڕووی زمان و کلتور، بەو هۆکارەیە ڕێزیان لێدەگیرێت کە هاوکاری و نوقسانی یەکتر پڕبکەنەوە.

 

پڕۆژەی  ئیسلامیی تەنها لە شەریعەتدا خۆی نابینێتەوە، بەڵکو پڕۆژەی ئیسلامیی  لەچارەسەری کێشەکانی کۆمەڵگایە، وەك  دابینکردنی هەموو جۆرە خزمەتگوزاریەکان، وەك پێغەمبەری خوا دابینی کردووە بۆ دەوڵەت و  ژێر دەسەڵات و فەرمانڕەوایەکەی، نمونەی دابینکردنی ئاوا، ڕێکخستنی میلیشیاکانی ئەوس و خەزرەج و بەیاسا و دەستورکردنی وڵات و حەق پێدانی مافی هاوڵاتیبوون بە هەموو چین و توێژ و کەمە ئايینەکانەوە، ئەم پێداویستیيانە کە ڕەنگدانەوەی هەبێت لەناو ئیسلامیيەکاندا تاکو هەمەلایەنەتر تەماشای واقیعەکە بکات و بتوانێ زەمینە سازی بکات بۆ ئەو پڕۆژە ئیسلامیيە کە لە واقیعی کوردستانداهەیە.


خاڵێکی کۆتای لەم باسە بچوکەدا ئەوەیە، کە دەبێت بزانرێت چۆن لەگەڵ ناخی تاکی کورد وهەرێمی کوردستاندا کار دەکریت، کە زەمینەیەکی کوردایەتی و نەتەوایەتی بەحتە، بەڵام بەومانایەنا کە مرۆڤ بچێتە چوارچێوەی نازی و ئەپارتایدییەوە، ئیسلامەتی پڕۆژەی هەڵقوڵاوی ناو ئەو خەڵکە بێت و ئاشناکردنیان بێت سەرەتا بە هەموو بنە
ما وبەها پیرۆزەکانیان و لە ژێر چەتری ئیسلامەتییدا کۆبکرێنەوە نەك ناو وناتورە و کۆمەڵ و کۆمەڵکاری، کە هۆکاری لاوازی ئیسلامیيەکان و کە خوای پەروەردگاریش ئاماژەی پێداوە لە قورئانەکەیدا .


پوختەی وتە 

ئەم جۆرە مۆدیلەی کە پێشتر کاری پێکراوە لە ناو نوخبە و حیزبە ئیسلامیيەکاندا بە گشتی  کۆتايی پێهاتووە، ئەگەر بەو شێوە کار بکرێت، بڕوا ناکەم یەك هەنگاو بچینە پێشەوە، بەڵکو پێویستە ئەو تواناو وزانەی کە هەیە، هەموو بەگەڕبخرێت نەك لە کاری حیزبیدا، بەڵکو لە کاری ئیسلامیيدا، چونکە هەموو حیزبێك، پێویستی  بە ٦٠٠ تا هەزار کەس هەیە، کەواتە ئەی توانا و وزەکانی تر چی لێبکەین کە هەموو ئەوخەڵکانە شوێنەکانیان گیرابێت و حەزیش بە کارکردن بکەن، کەواتە پڕۆژەی گەورەتر و بەهێزتر هەیە بۆ دۆزینەوەی توانا و وزەکان و بەگەڕخستنیان، ئەویش بەسەرکردەی کارامە و خاوەن ئەزمون وخوێندنەوەی تەواوەتی هەبێت بۆ ئەم واقیعەی  جیهان و کە لە بەرداشی  ئابوری جیهانگیرداو سەرمایەداری چاوچنۆکی و وڵاتانی زلهێزی دنیا و مۆنۆپۆڵکردنی هەموو دەزگا و تەنانەت سیاسەتی وڵاتان لەسەر خاکی خۆیان بە هۆکاری کۆمپانیا زەبەلاح و دەسەڵاتە دەرەکیيەکانەوە، نوخبەی ئیسلامی پێوستی بەوەیە کە سەرلەنوێ دارێژەرەوەی پڕۆژە و کاری سیاسی و کۆمەڵایەتی و یاخود هەموو سیستەمە کۆمەڵایەتیيەکان بێت، لەم سەردەمی تەکنەلۆژیای  زانیاری و گەیشتنی مرۆڤەکان بەیەکتری لەمەسەر بۆ ئەوسەری جیهان، پەیامەکەم ئەوەیە ئیسلام توانا و وەڵامی هەموو پرسیارەکانی هەیە، بەڵکو توانای ڕازیکردنی هەموو چین و توێژەکانی هەیە، لە ڕووی پرۆژەکانی فیکر و فەلسەفی و تەنانەت خزمەتگوزاریش، ئەوە نوخبەکەیەتی توانای گەیاندنی نیيە، وەك شێخى بەڕێزمان محمد غەزالی دەفەرموێت: ئیسلام دۆسیەکەی سەرکەتووە، ئەوە پارێزەرەکانیەتی فاشلن ناتوانن دۆسیەکەی بۆ بەرنە پێشەوە.



ئه‌م بابه‌ته 265 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

بابەتەکانی تری نوسەر